प्रधानमंत्री मातृ वंदना योजनेद्वारे माता आरोग्य आणि लवकर बालपण काळजी मजबूत केली

नवी दिल्ली, ९ जून. महिला आणि बाल विकास मंत्रालय 2017 मध्ये सुरू करण्यात आलेल्या प्रधानमंत्री मातृ वंदना योजनेद्वारे (PMMVY) माता आरोग्य आणि लवकर बालपण काळजी बळकट करण्यासाठी सतत कार्य करत आहे. या योजनेअंतर्गत, गर्भवती महिला आणि स्तनदा मातांना आर्थिक सहाय्य प्रदान केले जाते, ज्यामुळे चांगले पोषण आणि सकारात्मक आरोग्य वर्तनाला चालना मिळते.

मिशन शक्ती अंतर्गत योजनेचा विस्तार

1 एप्रिल 2022 पासून मिशन शक्ती अंतर्गत प्रधानमंत्री मातृ वंदना योजनेचा समावेश करण्यात आला आहे. त्यानंतर मातृत्व आणि बाल लाभाचे हप्ते तीन वरून दोन करण्यात आले. योजनेची व्याप्ती वाढवण्याबरोबरच, नवजात मूल मुलगी असल्यास, दुस-या अपत्यासाठीही लाभाची तरतूद करण्यात आली आहे.

योजनेंतर्गत, पात्र लाभार्थ्यांना पहिल्या मुलासाठी 5,000 रुपये आणि मुलीच्या जन्मानंतर दुसऱ्या अपत्यासाठी 6,000 रुपये दोन हप्त्यांमध्ये आर्थिक मदत दिली जाते. ही मदत गर्भधारणेची लवकर नोंदणी, प्रसूतीपूर्व काळजी आणि लसीकरण यासारख्या महत्त्वाच्या आरोग्याच्या टप्पे यांच्याशी निगडीत आहे.

डायरेक्ट बेनिफिट ट्रान्सफरद्वारे वेळेवर मदत मिळवणे

प्रधानमंत्री मातृ वंदना योजनेअंतर्गत, थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) प्रणालीद्वारे लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात पारदर्शक आणि कालबद्ध पद्धतीने निधी पाठविला जातो. गर्भपात किंवा मृत जन्मासारख्या परिस्थितींसाठी योजनेमध्ये नवीन पात्रता तरतुदींचाही समावेश करण्यात आला आहे, ज्यामुळे त्याची सर्वसमावेशकता आणखी वाढेल. ही आर्थिक मदत आंशिक वेतन भरपाई म्हणून काम करते, ज्यामुळे महिलांना प्रसूतीपूर्वी आणि नंतर पुरेशी विश्रांती आणि काळजी घेण्याची संधी मिळते.

ही योजना करोडो महिलांपर्यंत पोहोचली

प्रधानमंत्री मातृ वंदना योजना देशभरात मोठ्या प्रमाणावर प्रभावी ठरली आहे. 30 एप्रिल 2026 पर्यंत, 4.27 कोटींहून अधिक लाभार्थ्यांना योजनेंतर्गत मदत प्रदान करण्यात आली आहे, तर वितरित केलेली एकूण रक्कम 20,150 कोटी रुपयांपेक्षा जास्त झाली आहे. या योजनेचा लाभ घेतलेल्या महिलांच्या अनुभवांवरून त्याचा परिणाम स्पष्टपणे दिसून येतो. आर्थिक अडचणींचा सामना करत असलेल्या आणि आरोग्य सेवांपर्यंत मर्यादित प्रवेश असलेल्या महिलांना योजनेअंतर्गत वेळेवर आर्थिक सहाय्य मिळाले, ज्यामुळे त्यांना पौष्टिक आहार, नियमित आरोग्य तपासणी आणि अत्यावश्यक वैद्यकीय सेवा मिळू शकल्या.

सुरक्षित मातृत्वाचा प्रचार

योजनेद्वारे योग्य काळजी आणि नियमित देखरेख सुनिश्चित केल्यामुळे, अनेक महिलांची आरोग्य संस्थांमध्ये सुरक्षित प्रसूती झाली आणि त्यांनी निरोगी बाळांना जन्म दिला. सुरक्षित मातृत्व आणि माता आरोग्याचे चांगले परिणाम सुनिश्चित करण्यात ही योजना महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. यासोबतच ही योजना संस्थात्मक प्रसूतीला चालना देण्यासाठी, माता आरोग्य सुधारण्यासाठी आणि मुलींना अतिरिक्त प्रोत्साहन देऊन लैंगिक समानता मजबूत करण्यासाठी उपयुक्त ठरली आहे.

योजनेचा आवाका आणि पोहोच मजबूत करण्यावर भर

महिला आणि बाल विकास मंत्रालयाने म्हटले आहे की, निरोगी आणि सशक्त भारताचे ध्येय डोळ्यासमोर ठेवून, प्रधानमंत्री मातृ वंदना योजनेच्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी आणि तिचा अधिक विस्तार करण्यासाठी सतत प्रयत्न केले जात आहेत, जेणेकरून त्याचा लाभ प्रत्येक पात्र महिलेपर्यंत पोहोचू शकेल.