ऑक्टोबर हीट आणि आहार

ऑक्टोबर महिना सुरू झाला की पावसाळ्याची ओलसर हवा कमी होऊ लागते; मात्र उन्हाचा चटका आणि वाढलेला उकाडा जाणवू लागतो. अशा वेळी घामामुळे शरीरातील पाणी कमी होऊ शकते, थकवा जाणवू शकतो आणि भूकही मंदावू शकते. अशा वातावरणात संपूर्ण कुटुंबाचा आहार हलका, पौष्टिक आणि पाण्याचे प्रमाण पुरेसे राखणारा असणे महत्त्वाचे आहे.

महागड्या डाएट प्लॅनची गरज नाही. आपल्या रोजच्या स्वयंपाकात काही छोटे बदल करून घरातील लहानांपासून ज्येष्ठांपर्यंत सर्वांसाठी आरोग्यदायी आहार आखता येतो.

1. सकाळचा नाश्ता

पोहे किंवा भाज्यांचा उपमा

इडली-सांबार किंवा थालीपीठ

दूध किंवा दही

भूक आणि गरजेनुसार एखादे फळ

नाश्ता टाळू नका. शक्यतो ताजे, घरगुती आणि संतुलित पदार्थ निवडा.

2. मधल्या वेळचा खाऊ

कलिंगड, पपई, पेरू किंवा मोसंबी

काकडीचे काप

सोबत पाणी

फळांचा रस पिण्यापेक्षा शक्यतो पूर्ण फळ खावीत, म्हणजे तंतुमय घटकही मिळतात.

3. दुपारचे जेवण

पोटभर, पण संतुलित आहार

पोळी किंवा ज्वारीची भाकरी

वरण, आमटी किंवा उसळ

हंगामी भाजी आणि कोशिंबीर

दही किंवा ताक

ताटात धान्य, प्रथिने, भाज्या आणि दही यांचा योग्य समतोल ठेवा.

4. संध्याकाळचा हलका खाऊ

भाजलेले चणे किंवा मखाणे

मोड आलेल्या कडधान्यांची कोशिंबीर

ताक किंवा लिंबूपाणी

भूक असल्यास एखादे फळ

जास्त साखर असलेली शीतपेये आणि रोजच्या सवयीतील तळलेले पदार्थ मर्यादित ठेवा.

5. रात्रीचे जेवण

मूगडाळ खिचडी आणि भाजी

पोळी-भाजी आणि डाळ

भात, वरण आणि कोशिंबीर

खूप उशिरा किंवा अतिप्रमाणात जेवणे टाळा.

शरीराला थंडावा देणारी ५ घरगुती पेये

टक लावून पाहणे

पाण्याचे प्रमाण राखण्यास मदत करणारे आणि जेवणासोबत सहज घेता येणारे पेय.

कोकम सरबत

महाराष्ट्राची पारंपरिक चव! शक्यतो कमी साखरेत तयार करा.

लिंबूपाणी

साधे पाणी, लिंबाचा रस आणि चवीनुसार थोडी साखर. भरपूर घाम येत असल्यास केवळ लिंबूपाण्याऐवजी आवश्यकतेनुसार योग्य इलेक्ट्रोलाइट द्रावण घ्या.

नारळपाणी

द्रवपदार्थ आणि पोटॅशियमचा स्रोत; मात्र काही वैद्यकीय स्थितींमध्ये त्याचे प्रमाण मर्यादित ठेवावे लागू शकते.

कलिंगड

पाण्याचे प्रमाण जास्त असलेले फळ. ज्यूसपेक्षा फळ खाणे अधिक चांगला पर्याय ठरतो.

उकाड्यात काय टाळावे?

खूप साखर असलेली शीतपेये आणि एनर्जी ड्रिंक्स.

उन्हात बराच वेळ ठेवलेले किंवा नीट न  साठवलेले अन्न.

अतिप्रमाणात तळलेले आणि जड पदार्थ

तहान, लघवीचे प्रमाण आणि शरीरातील पाण्याची कमतरता यांकडे दुर्लक्ष करणे.

लक्षात ठेवा, उष्णतेमध्ये चक्कर येणे, मळमळ, तीव्र अशक्तपणा किंवा गोंधळल्यासारखे वाटणे ही धोक्याची लक्षणे असू शकतात. अशा वेळी थंड जागी जा आणि तातडीने वैद्यकीय मदत घ्या.