India Border : भारताच्या सीमेवर काटेरी तारांवर लटकवल्यात काचेच्या बाटल्या, नेमकं कारण काय?

भारताची सीमा म्हटलं की डोळ्यांसमोर काटेरी तारेचं कुंपण, सतर्क जवान आणि कठोर पहारा उभा राहतो. मात्र या कुंपणावर लटकवलेल्या काचेच्या रिकाम्या बाटल्या अनेकांच्या नजरेत भरतात. या बाटल्या केवळ भंगार नसून, सीमासुरक्षेचा एक महत्त्वाचा भाग आहेत, हे फार कमी लोकांना माहिती आहे.

भारताची सीमा हजारो किलोमीटर लांबीची आहे. ही सीमा केवळ सपाट प्रदेशातून नाही, तर घनदाट जंगलं, डोंगराळ भाग, वाळवंटी क्षेत्र आणि अतिशय दुर्गम परिसरातून जाते. अशा ठिकाणी सर्वत्र आधुनिक सेन्सर, कॅमेरे किंवा अलार्म सिस्टीम बसवणं नेहमीच शक्य नसतं. काही भागांमध्ये वीजपुरवठा सातत्याने उपलब्ध नसतो, तर काही ठिकाणी हवामानामुळे तांत्रिक उपकरणं निकामी होण्याचा धोका जास्त असतो.

अशा परिस्थितीत काचेच्या रिकाम्या बाटल्या सीमेसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरतात. या बाटल्यांना वीज, बॅटरी किंवा इंटरनेटची गरज नसते. त्या कोणत्याही हवामानात दिवस-रात्र कार्यरत राहू शकतात. पाऊस, वारा, थंडी किंवा उकाडा याचा त्यांच्या कामावर परिणाम होत नाही.

या बाटल्या काटेरी तारेवर अशा पद्धतीने लटकवलेल्या असतात की, एखादी व्यक्ती, घुसखोर किंवा वन्य प्राणी कुंपणाला स्पर्श करताच त्या एकमेकांवर आपटतात. त्यामुळे मोठा आवाज होतो. विशेषतः रात्रीच्या शांततेत हा आवाज दूरवर ऐकू जातो. सीमारेषेवर गस्त घालणाऱ्या जवानांसाठी हा आवाज तात्काळ इशारा देणारा ठरतो आणि जवान आवाज कानावर पडताच सतर्क होतात.

महागडे सेन्सर, थर्मल कॅमेरे आणि अत्याधुनिक सुरक्षा यंत्रणांच्या तुलनेत ही पद्धत अत्यंत फायदेशीर आहे. रिकाम्या काचेच्या बाटल्या सहज उपलब्ध होतात आणि त्यांची देखभालही सोपी असते. त्यामुळे कमी खर्चात प्रभावी सुरक्षा मिळते.

हाय-टेक युगातसुद्धा काही वेळा साध्या आणि पारंपरिक उपायांची उपयुक्तता अधिक ठरते, याचं हे उत्तम उदाहरण आहे. भारताच्या सीमांवर लटकवलेल्या या काचेच्या बाटल्या शांतपणे, पण सतत देशाच्या सुरक्षेत योगदान देत असतात. साधेपणा, टिकाऊपणा आणि विश्वासार्हता यामुळे आजही ही युक्ती सीमेसुरक्षेत महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे.