पिझ्झा, बर्गर, बिस्किटं…मैद्याचे पदार्थ किती घातक?

पाव, बिस्किटं, नूडल्स, पिझ्झा, बर्गर, केक, पेस्ट्री आणि अनेक बेकरी पदार्थांमध्ये मैद्याचा मोठ्या प्रमाणात वापर केला जातो. हे पदार्थ चविष्ट वाटत असले तरी त्यांचं जास्त प्रमाणात सेवन आरोग्यासाठी हानिकारक ठरू शकतं. मैदा तयार करताना गव्हातील कोंडा, फायबर आणि अनेक महत्त्वाचे पोषक घटक काढून टाकले जातात. त्यामुळे तो चविष्ट असला तरी पोषणमूल्यांच्या बाबतीत कमी पडतो. त्यामुळे मैद्याचे पदार्थ मर्यादित प्रमाणात खाणेच आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरते.

मैदा जास्त का खाऊ नये?
मैद्यामध्ये फायबरचं प्रमाण अत्यल्प असतं. तसेच त्यामध्ये आवश्यक जीवनसत्त्वे आणि खनिजेही कमी असतात. वारंवार आणि जास्त प्रमाणात मैद्याचे पदार्थ खाल्ल्यास शरीरावर अनेक नकारात्मक परिणाम होऊ शकतात.

1) पचनाच्या समस्या
मैदा पचायला तुलनेने जड असतो. त्यात फायबर नसल्यामुळे बद्धकोष्ठता, अपचन, पोट फुगणे आणि गॅसचा त्रास होऊ शकतो.

2) वजन वाढ
मैद्यापासून बनवलेल्या पदार्थांमध्ये कॅलरी आणि रिफाइंड कार्बोहायड्रेट्सचे प्रमाण जास्त असते. त्यामुळे असे पदार्थ वारंवार खाल्ल्यास वजन वाढण्याची आणि लठ्ठपणाची शक्यता वाढते.

3) मधुमेहाचा धोका
मैद्याचा ग्लायसेमिक इंडेक्स (GI) जास्त असल्यामुळे तो रक्तातील साखरेची पातळी पटकन वाढवू शकतो. त्यामुळे वारंवार मैद्याचे पदार्थ खाण्याची सवय दीर्घकाळात टाइप-२ मधुमेहाचा धोका वाढवू शकते.

4) हृदयावर परिणाम
अतिप्रमाणात मैद्याचे पदार्थ खाल्ल्यास शरीरातील ट्रायग्लिसराइड्स आणि खराब कोलेस्ट्रॉल (LDL) वाढण्याची शक्यता असते. यामुळे हृदयविकाराचा धोका वाढू शकतो.

5) हाडं कमकुवत होतात
मैद्याचे पदार्थ जास्त प्रमाणात खाल्ल्यास संतुलित आहार बिघडू शकतो. परिणामी कॅल्शियमसारख्या आवश्यक पोषक घटकांची कमतरता निर्माण होऊन हाडांच्या आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो.

मैद्याऐवजी काय निवडाल?
गव्हाचे पीठ, ज्वारी, बाजरी, नाचणी, ओट्स, मल्टीग्रेन पीठ, रागी किंवा इतर संपूर्ण धान्यांचे पदार्थ हे पर्याय अधिक फायबरयुक्त आणि पौष्टिक असतात.

मैद्याचे पदार्थ चवीला चांगले असले तरी त्यांचे अतिसेवन शरीरासाठी फायदेशीर नाही. रोजच्या आहारात संपूर्ण धान्यांचा समावेश करून आणि प्रक्रिया केलेल्या पदार्थांचे प्रमाण कमी करून पचन, वजन, हृदय आणि एकूण आरोग्य अधिक चांगले ठेवण्यास मदत होते.