गुटखा, पान मसाला आणि तंबाखूची विक्री बंद, राज्य सरकारने उचलले मोठे पाऊल

भुवनेश्वर: ओडिशाच्या मोहन चरण मांझी यांच्या नेतृत्वाखालील भारतीय जनता पक्षाच्या सरकारने राज्यातील सार्वजनिक आरोग्य लक्षात घेऊन एक महत्त्वपूर्ण आणि कठोर निर्णय घेतला आहे. सरकारने तत्काळ प्रभावाने सर्व तंबाखू आणि निकोटीन उत्पादनांच्या निर्मिती, वितरण आणि विक्रीवर संपूर्ण बंदी जाहीर केली आहे. या निर्णयानंतर राज्यात गुटखा, पान मसाला, सुगंधित सुपारी आणि इतर अशा उत्पादनांची कायदेशीर विक्री होणार नाही.

आरोग्य विभागाचे अधिकृत आदेश

ओडिशाच्या आरोग्य विभागाने जारी केलेल्या आदेशात हे स्पष्ट करण्यात आले आहे की, ही बंदी त्या सर्व खाद्यपदार्थांवर लागू होईल ज्यामध्ये तंबाखू किंवा निकोटीनचा कोणत्याही स्वरूपात वापर केला गेला आहे. ते चघळण्यायोग्य असो वा नसो, किंवा चवीनुसार असो वा नसो, सर्व समान प्रतिबंधित असतील. पॅकेज्ड आणि लूज अशी दोन्ही उत्पादने या कक्षेत येतील, असे आदेशात म्हटले आहे.

सरकारने असेही स्पष्ट केले आहे की जर एखादे उत्पादन स्वतंत्र पॅकेटमध्ये विकले जात असेल परंतु ग्राहक ते सहजपणे मिसळू शकतील आणि वापरू शकत असतील तर ते देखील प्रतिबंधित मानले जाईल. म्हणजेच कायदा टाळण्यासाठी अवलंबलेल्या कोणत्याही पद्धतीला मान्यता दिली जाणार नाही.

Complete ban on gutkha and pan masala

नवीन आदेशानुसार राज्यात तंबाखू किंवा निकोटीन असलेले गुटखा, पान मसाला, सुपारी, सुगंधी मसाले आणि अशा सर्व चघळण्यायोग्य पदार्थांवर बंदी घालण्यात येणार आहे. सरकारने स्पष्टपणे सांगितले आहे की ही उत्पादने कोणत्या नावाने किंवा ब्रँडने विकली जात असली तरी ती यापुढे ओडिशात उपलब्ध होणार नाहीत.

सरकार आणि आरोग्यमंत्र्यांचे आवाहन

ओडिशाचे आरोग्य मंत्री मुकेश महालिंगा यांनी सांगितले की, जमिनीवर ही बंदी प्रभावीपणे अंमलात आणण्यासाठी एक विशेष मॉनिटरिंग टीम तयार केली जाईल. जनतेने नियमांचे पालन करून राज्य तंबाखूमुक्त करण्यासाठी शासनाला सहकार्य करावे, असे आवाहन त्यांनी केले आहे. नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कडक कारवाई करण्यात येईल, असा इशाराही आरोग्यमंत्र्यांनी दिला.

सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्देशानुसार पावले उचलली

राज्य सरकारच्या म्हणण्यानुसार, हा निर्णय सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्देशांनुसार आणि भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरणाच्या (FSSAI) मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार घेण्यात आला आहे. सरकारचे म्हणणे आहे की तंबाखू आणि निकोटीनयुक्त उत्पादनांमुळे कर्करोग, हृदयरोग आणि इतर गंभीर आजारांचा धोका वाढतो आणि सार्वजनिक आरोग्यावर मोठा भार पडतो.

तरुण आणि मुलांच्या आरोग्याची काळजी

सरकारी निवेदनात विशेषत: लहान मुले आणि तरुणांच्या आरोग्यावर होणाऱ्या दुष्परिणामांचा उल्लेख करण्यात आला आहे. पान मसाला, सुपारी, चोपडा चुना आणि धूरविरहित तंबाखूचा वाढता कल तरुणांना झपाट्याने व्यसनाकडे ढकलत आहे. याचा केवळ शारीरिकच नव्हे तर मानसिक आरोग्यावरही गंभीर परिणाम होतो.

धक्कादायक आकडेवारी

ग्लोबल ॲडल्ट टोबॅको सर्व्हे (GATS) च्या दुसऱ्या टप्प्यातील डेटाचा हवाला देत सरकारने सांगितले की, ओडिशातील प्रौढ लोकसंख्येपैकी ४२ टक्क्यांहून अधिक लोक धूरविरहित तंबाखूचे सेवन करतात. हा आकडा राष्ट्रीय सरासरीच्या जवळपास दुप्पट आहे, जो राज्यासाठी गंभीर चिंतेचा विषय आहे.

आरोग्य सुधारण्याच्या दिशेने मोठे पाऊल

ओडिशा तंबाखूमुक्त करण्याच्या दिशेने ही बंदी एक मोठे आणि आवश्यक पाऊल असल्याचे सरकारचे मत आहे. यामुळे रोगांवर नियंत्रण तर मिळेलच, पण येणाऱ्या पिढ्यांना निरोगी भविष्य देण्यासही मदत होईल.