अमेरिकेच्या हल्ल्याच्या भीतीने खमेनींनी मोडली 37 वर्षांची परंपरा! इराणचे धर्मगुरू कुठे गेले?

इराण आणि अमेरिका यांच्यातील तणावामुळे पश्चिम आशियात युद्धाची परिस्थिती निर्माण झाली आहे. अशा स्थितीत इराणच्या सर्वोच्च धर्मगुरूने मोडली 37 वर्षांची परंपरा!

इराणमध्ये इस्लामिक शासन स्थापन झाल्यापासून सर्वोच्च धार्मिक नेत्याने दरवर्षी ८ फेब्रुवारी रोजी हवाई दलाच्या कमांडर्ससोबत बैठक घेतली होती. ही प्रथा तत्कालीन धार्मिक नेते खोमेनी यांनी सुरू केली होती. हे नंतर त्यांचे उत्तराधिकारी म्हणून खामेनी यांनी चालू ठेवले. कोविड परिस्थितीतही ही परंपरा खंडित झालेली नाही.

अब्बास म्हणाले की, तेहरान चीन आणि रशियाशी सलोख्याच्या बैठका आणि अमेरिकन सैन्याच्या हालचालींबाबत चर्चा करत आहे. परराष्ट्रमंत्र्यांनी या दोन्ही देशांचा इराणचा 'सामरिक मित्र' असा उल्लेख केला.

इराणमधील 1979 च्या क्रांतीदरम्यान, हवाई दलाच्या कमांडर्सनी 8 फेब्रुवारी रोजी तत्कालीन धार्मिक नेते खोमेनी यांची भेट घेऊन पहलवी राजेशाहीचा उच्चाटन करण्याचे वचन दिले. तेव्हापासून ही बैठक तेहरानमध्ये परंपरा बनली आहे. मात्र, यंदाही बैठक झाली. पण त्या बैठकीत खामेनी यांच्या जागी लष्कराचे प्रमुख अब्दुलरहीम मौसावी यांची नियुक्ती करण्यात आली. यामुळे इराणचे सर्वोच्च धार्मिक नेते कुठे आहेत, असा प्रश्न निर्माण होतो.

योगायोगाने इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अरगची रविवारी इराणची राजधानी तेहरानमध्ये एका समारंभात सहभागी झाले होते. वृत्तसंस्था एएफपीने वृत्त दिले आहे की, इराणची नुकतीच अमेरिका आणि तेहरानच्या अणुयोजनेशी झालेल्या सलोखा बैठकीबाबत चर्चा झाली. अब्बास म्हणाले की, ओमानमध्ये आयोजित केलेली अप्रत्यक्ष बैठक सुरू आहे, मात्र अमेरिका त्याला फारसे महत्त्व देत आहे, असे त्यांना वाटत नाही. त्यामुळे इराणचा आण्विक कार्यक्रम आणि युरेनियम संवर्धन याबाबत अमेरिकेशी कोणतीही तडजोड करण्याचा प्रश्नच येत नाही.

अब्बास म्हणाले, “आम्ही युरेनियम संवर्धनावर एवढा भर का देत आहोत? आम्ही काहीही का सोडत नाही? युद्धाच्या धोक्यात आम्ही का मागेपुढे पाहत नाही? कारण आम्ही काय करू हे ठरवण्याचा अधिकार इतर कोणाला नाही. आम्ही पश्चिम आशिया प्रदेशात अमेरिकन सैन्याच्या तैनातीला अजिबात घाबरत नाही.” परराष्ट्रमंत्र्यांनी या दोन्ही देशांचा इराणचा 'सामरिक मित्र' असा उल्लेख केला.