कानरकोंड सड्यावर सापडली दोन ऐतिहासिक कातळशिल्पे; हजारो वर्षांचा वारसा उजेडात, संगमेश्वर तालुक्यातील महत्त्वपूर्ण शोध

संगमेश्वर तालुक्यातील कानरकोंड हे गाव निसर्गरम्य डोंगर पठारावर वसलेले असून शांत आणि रम्य वातावरणासाठी ओळखले जाते. मात्र या गावाच्या परिसरात दडलेला प्राचीन इतिहास नुकत्याच सापडलेल्या कातळशिल्पांमुळे पुन्हा प्रकाशात आला आहे. कानरकोंड–चोळ परिसरात आढळलेल्या या कातळशिल्पांमुळे गावाला ऐतिहासिक वारशाची नवी ओळख मिळाली आहे.

या ठिकाणी दोन कातळशिल्पे सापडली असून त्यापैकी एक माशाच्या आकाराचे, तर दुसरे मानवाकृती स्वरूपातील आहे. ही शिल्पे स्थानिक ग्रामस्थांना आढळली. साध्या कातळावर कोरलेली ही चिन्हे हजारो वर्षांपूर्वीच्या मानवी संस्कृतीची साक्ष देणारी असल्याचे मानले जात आहे. त्यामुळे कानरकोंड परिसरात आदिमानवाचा वावर होता, हे स्पष्ट होत आहे.

गावाच्या आसपासच्या कातळांवर मासा, पदचिन्हे तसेच विविध भूमितीय आणि प्रतीकात्मक आकृत्या कोरलेल्या दिसतात. आधुनिक साधनसामग्री नसताना दगडावर केलेली ही कोरीव कामे त्या काळातील मानवाची कल्पकता, श्रद्धा आणि जीवनदृष्टी दर्शवतात.

कातळावर कोरलेली माशाची आकृती विशेष लक्ष वेधून घेणारी आहे. पाण्याशी संबंधित असलेला मासा हा जीवन, समृद्धी आणि अन्नस्रोताचे प्रतीक मानला जातो. त्या काळात नदी, ओढे किंवा समुद्राजवळ मानवी वस्ती असावी, तसेच मासेमारी हा उपजीविकेचा महत्त्वाचा आधार असावा, असा अंदाज या शिल्पांतून व्यक्त होतो.

पदचिन्हांच्या आकृत्यांनाही विशेष महत्त्व दिले जाते. ही चिन्हे एखाद्या देव, संत किंवा महत्त्वाच्या व्यक्तीच्या स्मरणार्थ कोरलेली असण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. एखाद्या व्यक्तीची उपस्थिती, प्रवासाचा मार्ग किंवा स्थळाचे पवित्रत्व दर्शवणारी ही प्रतीके भारतीय सांस्कृतिक परंपरेशी जोडलेली असल्याचे जाणवते.

याशिवाय काही अस्पष्ट आणि रहस्यमय आकृत्याही आढळल्या आहेत. या आकृत्या नकाशासारख्या, धार्मिक विधींचे चित्रण करणाऱ्या, खगोलाशी संबंधित किंवा त्या काळातील समाजरचनेचे संकेत देणाऱ्या असण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे ही कातळशिल्पे केवळ कोरीव काम नसून, आपल्या पूर्वजांच्या जीवनशैलीची, श्रद्धेची आणि सांस्कृतिक जाणिवांची जिवंत साक्ष ठरतात.

स्थानिक जाणकारांच्या मते, या परिसरात अधिक सखोल शोध घेतल्यास आणखी कातळशिल्पे सापडण्याची शक्यता आहे. कानरकोंडमधील हा ऐतिहासिक ठेवा जपण्यासाठी त्याचे संरक्षण, संवर्धन आणि शास्त्रीय अभ्यास होणे अत्यंत आवश्यक आहे. या वारशाचे जतन करण्यासाठी प्रशासनासह स्थानिक समाजाने पुढाकार घेण्याची गरज व्यक्त केली जात आहे.