अविमुक्तेश्वरानंद यांच्या शिष्यांवर पोलिस कारवाईची याचिका सर्वोच्च न्यायालयाने फेटाळली!

उत्तर प्रदेशातील प्रयागराज येथे झालेल्या माघ मेळ्यादरम्यान स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद यांच्या शिष्यांवर पोलिसांनी केलेल्या कथित अत्याचाराचा आरोप करणाऱ्या जनहित याचिकेवर (पीआयएल) सुनावणी करण्यास सर्वोच्च न्यायालयाने सोमवारी नकार दिला.

सुनावणीदरम्यान, मुख्य न्यायाधीश सूर्यकांत आणि न्यायमूर्ती जॉयमाल्य बागची आणि न्यायमूर्ती विपुल पांचोली यांच्या खंडपीठाने सांगितले की कायदा आणि सुव्यवस्थेशी संबंधित प्रकरणे राज्य सरकारच्या अखत्यारीत येतात.

याचिकाकर्ता संबंधित अधिकाऱ्यांना निवेदन देऊ शकतो आणि कायद्यानुसार योग्य कारवाईची मागणी करू शकतो, असे न्यायालयाने म्हटले आहे.

ही जनहित याचिका अधिवक्ता उज्ज्वल गौर यांनी स्वतःच्या हजेरीत कलम ३२ अंतर्गत दाखल केली होती. यामध्ये प्रयागराजमधील माघ मेळ्यात, विशेषत: मौनी अमावस्येच्या निमित्ताने राज्याकडून 'मनमानी, हिंसक आणि असंवैधानिक कारवाई' केल्याचा आरोप करण्यात आला होता.

ज्योतिष पीठाचे (ज्योतिर्मठ) शंकराचार्य स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद सरस्वती यांच्यासमवेत आलेल्या बटूकांनी १८ जानेवारी रोजी संगमावर पारंपारिक स्नान करण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा त्यांना पोलिसांनी 'जबरदस्तीने ओढले, त्यांच्यावर हल्ला केला आणि बेदम मारहाण केली' असा दावा याचिकेत करण्यात आला आहे.

घटनेशी संबंधित व्हिडिओ आणि छायाचित्रांचा हवाला देत याचिकेत म्हटले आहे की, अल्पवयीन मुलांना त्यांच्या वेण्या ओढून त्यांच्यावर बळाचा वापर करण्यात आला. घटनेच्या कलम 14, 21 आणि 25 चे उल्लंघन करून याला 'क्रूर, अमानवी आणि अपमानास्पद वागणूक' असे संबोधण्यात आले.

याचिकेत प्रयागराज मेळा प्रशासनाने जारी केलेल्या नोटिसांवरही प्रश्न उपस्थित केले आहेत, ज्यात 'शंकराचार्य' या धार्मिक पदवीचा गैरवापर केल्याचा आरोप करण्यात आला आहे आणि जमीन वाटप आणि सुविधा रद्द करण्याचा इशारा देण्यात आला आहे.

सर्वोच्च न्यायालयाच्या हस्तक्षेपाची मागणी करत याचिकाकर्त्याने माघ मेळ्यासारख्या मोठ्या धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये राज्य अधिकारी आणि धार्मिक नेत्यांमध्ये समन्वय साधण्यासाठी आणि साधू-बटूकांच्या सन्मानाचे आणि अधिकारांचे संरक्षण सुनिश्चित करण्यासाठी एकसमान मानक कार्यप्रणाली (SOP) तयार करण्याची मागणी केली होती.

माघ मेळा 3 जानेवारी ते महाशिवरात्री 15 फेब्रुवारीपर्यंत सुरू होता आणि तो उत्तर प्रदेश सरकारच्या देखरेखीखाली आयोजित करण्यात आला होता.

मौनी अमावस्येच्या पवित्र स्नान उत्सवादरम्यान स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद पारंपारिक पालखी मिरवणुकीसह संगमाकडे जाण्याचा प्रयत्न करत असताना वाद सुरू झाला.

प्रयागराज प्रशासनाने सुरक्षेच्या कारणास्तव प्रचंड गर्दी आणि नो-व्हेइकल झोन धोरणाचे कारण देत मिरवणूक थांबवली. यानंतर स्वामींचे शिष्य आणि पोलिस यांच्यात हाणामारी झाली, ज्यात मारहाणीचा आरोप झाला.

याच्या निषेधार्थ, स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद यांनी धरणे आंदोलन केले आणि प्रशासनाकडून माफी मागावी अशी मागणी करत उपोषण केले.