इराणमध्ये शोककळा, जगात खळबळ : अली खामेनी यांचा हल्ल्यात मृत्यू, ४० दिवसांचा राष्ट्रीय दुखवटा जाहीर, जाणून घ्या संपूर्ण अपडेट्स

तेहरान/वॉशिंग्टन. इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खमेनी यांच्या मृत्यूची अधिकृत पुष्टी इराणच्या राज्य माध्यमांनी केली आहे. वृत्तानुसार, शनिवारी अमेरिका आणि इस्रायलच्या संयुक्त हल्ल्यात 86 वर्षीय खमेनी यांचा मृत्यू झाला. या घडामोडीने केवळ इराणची शक्तीच हादरली नाही, तर संपूर्ण मध्यपूर्वेला अस्थिरतेच्या उंबरठ्यावर आणले आहे.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सोशल मीडियावर प्रतिक्रिया देताना ही “इराणच्या लोकांसाठी नवीन शक्यता” असल्याचे म्हटले आणि आता इराण आपल्या देशावर पुन्हा हक्क सांगू शकतो. मात्र, हल्ल्याचे स्वरूप आणि परिस्थिती याबाबत वेगवेगळे दावे समोर येत आहेत.

हल्ल्यानंतरची अनिश्चितता आणि बदला घेण्याचा इशारा-
इराणच्या सरकारी टेलिव्हिजन आणि न्यूज एजन्सी IRNA ने खमेनी यांच्या मृत्यूची पुष्टी केली, परंतु तपशीलवार कारण निर्दिष्ट केले नाही. या हल्ल्यात त्याच्या कुटुंबातील अनेक सदस्यांचाही मृत्यू झाल्याचा दावा काही अहवालांमध्ये करण्यात आला आहे.

इराणने या कारवाईला आक्रमक पाऊल म्हटले असून तीव्र प्रतिक्रिया देण्याचा इशारा दिला आहे. राज्य माध्यमांनुसार, देशाच्या लष्करी आणि राजकीय नेतृत्वाने “योग्य प्रतिसाद” देण्याचे वचन दिले आहे.

ट्रम्प यांचे वक्तव्य आणि सततचे हल्ले-
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सोशल मीडिया पोस्टमध्ये लिहिले आहे की, “इतिहासातील सर्वात वाईट व्यक्तींपैकी एक असलेले खमेनेई आता मरण पावले आहेत.” इराणचा आण्विक कार्यक्रम अक्षम करण्यासाठी चालू असलेल्या लष्करी कारवाईचे त्यांनी समर्थन केले आणि ही मोहीम सुरू ठेवण्याचे संकेत दिले.

दरम्यान, या प्रदेशात लष्करी कारवाया तीव्र झाल्याच्या बातम्या येत आहेत, ज्यामुळे व्यापक संघर्षाची भीती निर्माण झाली आहे.

अयातुल्ला अली खमेनेई कोण होते?
अली खमेनी हे 1989 पासून इराणचे सर्वोच्च नेते होते. इस्लामिक रिपब्लिकचे संस्थापक रुहोल्ला खोमेनी यांच्या मृत्यूनंतर त्यांनी हे पद स्वीकारले.

1979 च्या इस्लामिक क्रांतीनंतर स्थापन झालेल्या व्यवस्थेत सर्वोच्च नेता हा देशातील सर्वोच्च धार्मिक आणि राजकीय अधिकार आहे. खमेनी यांचा सरकार, लष्कर आणि न्यायपालिकेवर अंतिम अधिकार होता, ज्यामुळे ते इराणच्या धोरणांचे आणि प्रादेशिक धोरणाचे प्रमुख निर्धारक होते.

इराणमधील विरोध आणि समर्थन यांचे मिश्र चित्र-
खामेनी यांच्या मृत्यूनंतर इराणमध्ये वेगवेगळ्या प्रतिक्रिया उमटत आहेत. सरकारी पातळीवर शोक आणि संतापाचे वातावरण असतानाच काही भागांतून आनंदोत्सव साजरा केल्याचेही वृत्त आहे.

इराणी कार्यकर्ते मसिह अलिनजादने हा व्हिडिओ सोशल मीडियावर शेअर केला आणि त्याला “नवी पहाट” म्हटले. त्याच्या पोस्ट त्वरीत व्हायरल झाल्या, काही लोक रस्त्यावर आनंद साजरा करताना दिसले.

वाढत्या तणावाचा परिणाम-
अलीकडच्या काही महिन्यांत इराणच्या आण्विक कार्यक्रमावर अमेरिका आणि इस्रायलने कठोर भूमिका घेतली होती. वृत्तानुसार, इराणने आपली आण्विक क्षमता बळकट केली होती आणि प्रगत सेंट्रीफ्यूज तंत्रज्ञान विकसित केले होते.

संयुक्त हल्ल्यानंतर, इराणने क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन हल्ल्यांनी प्रत्युत्तर देण्याचा प्रयत्न केला आहे. यामुळे प्रादेशिक संघर्षाचे व्यापक युद्धात रुपांतर होण्याची भीती अधिकच बळावली आहे.

पुढे काय?
खमेनी यांच्या मृत्यूने (अहवालात दावा केल्याप्रमाणे) इराणच्या सत्ता रचनेत मोठे बदल घडवून आणू शकतात, असे तज्ज्ञांचे मत आहे. उत्तराधिकार, अंतर्गत स्थिरता आणि बाह्य दबाव—हे तीन घटक आगामी काळात इराण आणि संपूर्ण मध्यपूर्वेची दिशा ठरवतील.

सध्या संपूर्ण जगाच्या नजरा तेहरान, वॉशिंग्टन आणि तेल अवीववर खिळल्या आहेत, कारण या घडामोडीचा जागतिक राजकारण आणि सुरक्षा समतोल यावर खोलवर परिणाम होऊ शकतो.