Israel Iran War – जगातील ‘तेलकोंडी’ सोडवण्यासाठी अमेरिकेचा मोठा निर्णय; इराणच्या तेलावरील बंदी उठवली

जगभरात कच्च्या तेलाच्या किमती वाढत आहे. जगातील कच्च्या तेलाच्या टंचाईची समस्या सोडवण्यासाठी अमेरिकेने मोठा निर्णय घेतला आहे. कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती कमी करण्यासाठी अमेरिकेने इराणच्या तेलावरील बंदी उठवली आहे. मात्र, ती फक्त एका महिन्यासाठी आणि केवळ समुद्रातील इराणच्या तेलापुरतीच आहे. त्यामुळे, हिंदुस्थानी तेल शुद्धीकरण कंपन्या आता हे तेल खरेदी करण्याची तयारी करत आहेत.

कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती रोखण्यासाठी अमेरिकेने इराणच्या तेलावरील बंदी उठवली आहे. हे तेल आता आशियाई देशांमध्ये सहज पोहोचू शकते. समुद्रात इराणच्या तेलाचा मोठा साठा आहे. असे वृत्त आहे की भारतीय तेल शुद्धीकरण कंपन्या ते खरेदी करण्याची योजना आखत आहेत. पूर्वी इराणचे तेल फक्त चीनकडून खरेदी केले जात होते, पण आता बंदी उठवल्यामुळे ते हिंदुस्थानातही येऊ शकते.

रॉयटर्सच्या वृत्तानुसार, व्यापाऱ्यांनी शनिवारी सांगितले की, अमेरिका-इस्रायल युद्धामुळे इराणवर आलेले ऊर्जा संकट कमी करण्यासाठी अमेरिकेने निर्बंध तात्पुरते उठवल्यानंतर भारतीय रिफायनरी इराणचे तेल पुन्हा खरेदी करण्याची योजना आखत आहेत, तर आशियातील इतर भागांतील रिफायनरीदेखील अशाच प्रकारच्या उपाययोजनांचा विचार करत आहेत.

या वृत्तानुसार, तीन भारतीय रिफायनरींमधील सूत्रांनी सांगितले की, ते इराणचे तेल खरेदी करतील आणि पेमेंटच्या अटींबाबत सरकारच्या सूचनांची वाट पाहत आहेत. रॉयटर्सने नमूद केले आहे की, हिंदुस्थानात कच्च्या तेलाचा साठा इतर प्रमुख आशियाई देशांच्या तुलनेत लक्षणीयरीत्या कमी आहे. अमेरिकेने अलीकडेच रशियन तेलावरील बंदी उठवल्यामुळे भारतीय रिफायनरींनी रशियन तेलाची नोंदणी वाढवली आहे.

अमेरिकेचे ट्रेझरी सेक्रेटरी स्कॉट बेझंट यांनी शुक्रवारी सांगितले की, ट्रम्प प्रशासनाने समुद्रातून इराणचे तेल खरेदी करण्यासाठी ३० दिवसांची निर्बंधमाफी दिली आहे. ही सूट समुद्रातील इराणी तेलाला लागू होईल आणि १९ एप्रिल रोजी ते उतरवले जाईपर्यंत ती प्रभावी राहील. युद्ध सुरू झाल्यापासून अमेरिकेने तेल निर्बंधांना तात्पुरती सूट देण्याची ही तिसरी वेळ आहे.

केप्लरच्या (Kpler) कच्च्या तेलाच्या बाजारपेठेतील आकडेवारीनुसार, मेक्सिकोच्या आखातापासून ते चीनजवळील समुद्रापर्यंत पसरलेल्या जहाजांवर अंदाजे १७० दशलक्ष बॅरल इराणी कच्चे तेल समुद्रात आहे. कन्सल्टन्सी एनर्जी एस्पेक्ट्सने १९ मार्च रोजी असा अंदाज वर्तवला होता की १३० ते १४० दशलक्ष बॅरल इराणी तेल समुद्रात आहे, जे मध्य-पूर्वेकडील १४ दिवसांच्या उत्पादनाइतके आहे.

आशिया आपल्या कच्च्या तेलाच्या पुरवठ्यापैकी ६०% पुरवठा मध्य-पूर्वेकडून करतो आणि या महिन्यात होर्मुझची सामुद्रधुनी जवळजवळ बंद झाल्यामुळे या प्रदेशातील तेल शुद्धीकरण कारखान्यांनी उत्पादन कमी केले असून इंधन निर्यातीत कपात करण्यास सुरुवात केली आहे.