Israel Iran War – युद्धाने हिंदुस्थान रशिया संबंध दृढ होणार; दोन देशात मोठा करार होणार, अमेरिकेला दणका बसणार

अमेरिका, इस्रायल-इराण युद्धामुळे जगात इंधन टंचाईचे संकट निर्माण झाले आहे. त्यामुळे हिंदुस्थान कच्चे तेल आणि नैसर्गिक वायू पुरवठा सुरळीचत ठेवण्यासाठी विविध पर्याय शोधत आहे. तसेच या युद्धामुळे अनेक जागतिक समीकरणेही बदलली आहेत. आता या संकटाच्या काळात हिंदुस्थान रशिया संबंध दृढ होत आहेत. त्यामुळे अमेरिकेलाही दणका बसण्याची शक्यता आहे.

व्यापार करार करण्यासाठी अमेरिकेच्या बंदीमुळे हिंदुस्थानने रशियाकडून होणारी तेल खरेदी हळूहळू कमी केली होती. मात्र, आता युद्धामुळे आखाती देशांकडून होणारा तेलपुरवठा विस्कळीत झाला आहे. यानंतर, देशात पेट्रोल आणि डिझेलचा तुटवडा टाळण्यासाठी हिंदुस्थान रशियाकडून अधिक कच्चे तेल खरेदी करण्याचा विचार करत आहे. या संकटामुळे हिंदुस्थानला रशियासोबतचे आपले मजबूत संबंध अधिक दृढ करण्याची पुन्हा एकदा संधी मिळाली आहे. जानेवारी २०२६ च्या तुलनेत रशियाकडून हिंदुस्थानात होणारी कच्च्या तेलाची आयात किमान ४० टक्क्यांनी दुप्पट होऊ शकते. त्याबाबत दोन्ही देशांमध्ये वाटाघाटी सुरू आहेत.

आखाती देशातील या युद्धामुळे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीसारखे मार्ग विस्कळीत झाले आहेत. हा मार्ग जगातील सर्वात मोठ्या तेल वाहतूक मार्गांपैकी एक आहे आणि हिंदुस्थानसारख्या देशांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे. या संकटामुळे जागतिक तेल आणि वायू पुरवठ्यावर परिणाम झाला असून, हिंदुस्थानसमोरही ऊर्जा सुरक्षेचे मोठे आव्हान उभे राहिले आहे.

हिंदुस्थान आपल्या ऊर्जेच्या गरजांचा मोठा भाग आखाती देशांकडून पूर्ण करतो. तथापि, सध्या पुरवठ्याच्या अडचणींना सामोरे जावे लागत आहे. त्यामुळे हिंदुस्थान आता रशियाकडे एक पर्यायी आणि विश्वासार्ह पुरवठादार म्हणून पाहत आहे. वृत्तानुसार द्रवीकृत नैसर्गिक वायू (एलएनजी) करारावर हिंदुस्थान आणि रशिया यांच्यात चर्चा सुरू झाली आहे. हिंदुस्थानने रशियन एलएनजी खरेदी करण्याबाबत अमेरिकेला कळवले आहे.

हिंदुस्थान आपल्या एकूण कच्च्या तेलाच्या आयातीत रशियाचा वाटा अंदाजे ४०% पर्यंत वाढवण्याचा विचार करत आहे. रॉयटर्सच्या वृत्तानुसार, जानेवारी २०२६ पासून हिंदुस्थानात रशियाकडून होणारी कच्च्या तेलाची आयात दुप्पट होऊन किमान ४०% पर्यंत पोहोचू शकते. रशिया आधीपासूनच हिंदुस्थानला सवलतीच्या दरात तेल पुरवत आहे, जे सध्याच्या महागाई आणि ऊर्जा संकटाच्या काळात देशासाठी अत्यंत फायदेशीर ठरू शकते.

रशियन तेलाच्या खरेदीवरून हिंदुस्थान आणि अमेरिका यांच्यातील व्यापारी तणाव वाढला होता, ज्यानंतर अमेरिकेने २५% अतिरिक्त शुल्क लादले. इतकेच नव्हे तर, जेव्हा ट्रम्प यांनी हिंदुस्थानवरील शुल्क १८% पर्यंत कमी करण्याची घोषणा केली, तेव्हा त्यांनी सांगितले की भारताने रशियाकडून तेल खरेदी करणे थांबवले होते, ज्यामुळे शुल्कात सूट देण्यात आली.

हिंदुस्थान आता अमेरिकेकडून विशेष सवलतींची मागणी करत आहे, जेणेकरून तो रशियाकडून ऊर्जा खरेदी सुरू ठेवू शकेल. या संपूर्ण घडामोडीला एक महत्त्वपूर्ण भू-राजकीय पैलू देखील आहे. हिंदुस्थान आणि रशिया पुन्हा एकदा जवळ येण्याच्या तयारीत आहेत. रशियादेखील हिंदुस्थानसोबतचे आपले संबंध अधिक दृढ करण्यासाठी या संधीचा फायदा घेत आहे. याशिवाय, भारत आणि रशिया ऊर्जा, वीज, विमान वाहतूक आणि व्यापार यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये सहकार्य वाढवण्याचा विचार करत आहेत. विशेष म्हणजे, दोन्ही देशांमधील व्यापार आता रुपये आणि रुबलमध्ये होतो, ज्यामुळे डॉलरवरील अवलंबित्व कमी होते. तसे झाल्यास अमेरिकेला मोठा दणका बसणार आहे.