शस्त्रसंधीनंतर होर्मुझमध्ये जहाजांचे ट्रॅफिक जाम; 3000 जहाजे अडकली, 14 दिवसात मार्ग मोकळा होणार?

अमेरिका आणि इराण यांच्यातील शस्त्रसंधीनंतर जहाज वाहतूक कंपन्यांना आशा आहे की होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमध्ये तेल टँकर वाहतूक पुन्हा सुरू होईल. अनेक आशियाई देशांमधील तेल शुद्धीकरण कंपन्यांनी कच्च्या तेलाची मागणी वाढवली आहे. मात्र, सध्या युद्धविराम केवळ १४ दिवसांसाठी आहे आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमध्ये अडकलेल्या जहाजांची संख्या पाहता इतक्या कमी वेळात होर्मुझमधून होणारी वाहतूक सुरळीत होण्याची शक्यता कमी आहे. परिणामी, होर्मुझमधून नवीन टँकर्सच्या मागणीमुळे अनेक प्रश्न निर्माण झाले आहेत.

सध्या या सामुद्रधुनीच्या मार्गात तीन हजार जहाजे अडकली आहेत. त्यामुळे येत्या १४ दिवसांत होर्मुझमधील जहाजांची ही कोंडी सुटणार का, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. मात्र, जहाजांची संख्या आणि वाढती मागणी पाहता एवढ्या काळात सर्व जहाजे या मार्गातून बाहेर पडणे अशक्य असल्याचे सांगण्यात येत आहे.

अमेरिका आणि इराण यांच्यातील १४ दिवसांच्या शस्त्रसंधीनंतर, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमध्ये तेल टँकर वाहतूक पुन्हा सुरू होण्याची आशा वाढली आहे. भारत, चीन आणि इतर आशियाई देशांमधील तेल शुद्धीकरण कंपन्यांनी कच्चे तेल भरण्यासाठी मोठ्या टँकरची मागणी वाढवली आहे.

लंडन स्टॉक एक्सचेंज ग्रुपच्या (LSEG) जहाज वाहतूक आकडेवारीनुसार, अडकलेले बहुतेक तेल आणि नैसर्गिक वायूचे टँकर्स अजूनही होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमध्ये अडकले आहेत. अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी दोन आठवड्यांच्या युद्धविरामाची घोषणा करून वाहतूक कोंडी कमी करण्यास मदत करण्याचे आश्वासन दिल्यानंतर काही तासांतच ही परिस्थिती निर्माण झाली आहे.

इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची यांनी म्हटले आहे की, जर इराणवरील हल्ले थांबले, तर इराणदेखील प्रत्युत्तरात्मक हल्ले थांबवेल आणि आपल्या सशस्त्र दलांच्या मदतीने होर्मुझमधून जहाजांना सुरक्षित मार्ग उपलब्ध करून देईल. जहाज ट्रॅकिंग कंपनी केप्लरच्या (Kpler) माहितीनुसार, मंगळवारपर्यंत सामुद्रधुनीमध्ये अंदाजे १८७ भरलेले टँकर होते, ज्यात अंदाजे १७२ दशलक्ष बॅरल कच्चे तेल आणि शुद्ध केलेली उत्पादने होती.

फर्टमॅक्स एफझेडसीओ (Fertmax FZCO) चे जागतिक संशोधन प्रमुख, देजिन ली यांच्या मते, आखातात १,००० हून अधिक जहाजे अडकली आहेत आणि सामान्य परिस्थितीतही ही वाहतूक सुरळीत होण्यासाठी दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त वेळ लागू शकतो. त्यांनी सांगितले की, वाहतूक नियमीत करण्यासाठी १४ दिवसांचा कालावधी खूपच कमी आहे, विशेषतः आखातातील माल चढवण्याच्या मार्गांवर जहाजांची कोंडी झाली आहे. अनेक प्रमुख जहाज वाहतूक कंपन्या सध्या युद्धविराम किती स्थिर राहील हे पाहण्यासाठी थांबल्या आहेत. युद्धविरामाच्या स्थिरतेबद्दल खात्री पटल्यावरच त्या आपली जहाजे आखातात पाठवतील.

चीनमधील इराणचे राजदूत, अब्दुलरेझा रहमानी फझली यांच्या मते, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाण्याची वाट पाहत आखातात ३,००० हून अधिक जहाजे अडकली आहेत. त्यांनी सांगितले की, इराण होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवरील दबाव कमी करण्याचा आणि जहाजांना त्यातून जाण्याची परवानगी देण्यासाठी पावले उचलण्याचा प्रयत्न करेल. अमेरिकेसोबतच्या वाटाघाटींमधून सकारात्मक परिणाम मिळाल्यासच होर्मुझची सामुद्रधुनी पूर्णपणे खुली केली जाईल.

शिपिंग असोसिएशन BIMCO चे सुरक्षा प्रमुख जेकब लार्सन यांनी रॉयटर्सला सांगितले की, हा उद्योग अमेरिका आणि इराणकडून तांत्रिक मार्गदर्शक तत्त्वांची वाट पाहत आहे. त्यांनी इशारा दिला की, इराण आणि अमेरिकेशी समन्वय साधल्याशिवाय आखातातून बाहेर पडणे धोकादायक ठरू शकते.