UN ने बनवली योजना : 1800 भारतीयांसह 11 हजार खलाशांची होर्मुझ सामुद्रधुनीतून सुटका केली जाईल.

नवी दिल्ली: जगातील सर्वात महत्त्वाच्या सागरी मार्गांपैकी एक असलेली स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ पुन्हा एकदा चर्चेत आली आहे. इराण आणि अमेरिका यांच्यातील अनेक महिन्यांच्या तणावाचा तेल बाजारावर तसेच हजारो खलाशांवर परिणाम झाला आहे. परिस्थिती अशी बनली की शेकडो जहाजे अनेक महिने समुद्रात अडकून पडली. आता या खलाशांना सुखरूप बाहेर काढण्यासाठी संयुक्त राष्ट्रांची सागरी संस्था आयएमओने एक मोठी योजना तयार केली आहे.

ही बाब भारतासाठी महत्त्वाची का आहे   

आंतरराष्ट्रीय शिपिंग क्षेत्रात भारतीय खलाशांचा मोठा वाटा आहे. जगातील व्यापारी जहाजांवर काम करणाऱ्या प्रत्येक सहा खलाशांपैकी एक भारतीय आहे. अशा स्थितीत होर्मुझ संकटाचा थेट परिणाम भारतीय खलाशांवर आणि त्यांच्या कुटुंबीयांवर झाला आहे. भारत सरकारने आधीच जहाज कंपन्यांना विवादित भागात भारतीय खलाशांच्या तैनातीबद्दल सावध केले आहे.

किती खलाशी अडकले आहेत  

IMO च्या मते, सुमारे 600 जहाजे या संकटामुळे प्रभावित आहेत. यामध्ये तेलाचे टँकर, कंटेनर आणि मालवाहू जहाजांचा समावेश आहे. या जहाजावरील 11,000 हून अधिक खलाशी अनेक दिवसांपासून समुद्रात अडकून पडले आहेत. आता त्यांना सुरक्षितपणे बाहेर काढण्यासाठी यूएन काम करत आहे. या संघर्षात १४ खलाशांचा मृत्यू झाल्याचे आयएमओचे प्रमुख आर्सेनियो डोमिंग्वेझ यांनी सांगितले. अडकलेल्या खलाशी आणि जहाजांसाठी मोठ्या प्रमाणावर बचाव मोहीम राबविण्याची योजना आहे.

इराणच्या टोलवसुलीवर अमेरिका कडक आहे   

इराणने टँकर्सकडून टोल आकारल्याचे वृत्त समोर आल्यानंतर आर्सेनियो डोमिंग्वेझ यांचे वक्तव्य आले आहे. अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री मार्को रुबियो यांनी सांगितले की, होर्मुझ हा आंतरराष्ट्रीय जलमार्ग आहे आणि कोणताही देश तेथून जाणाऱ्या जहाजांवर शुल्क लावू शकत नाही.

खलाशांना बाहेर काढण्यासाठी इराण, ओमान, अमेरिका आणि इतर प्रादेशिक देशांच्या सहकार्याने सुरक्षित सागरी कॉरिडॉर तयार केले जात आहेत. आयएमओचे म्हणणे आहे की युद्ध आणि सुरक्षेच्या जोखमीमुळे अनेक महिन्यांपासून जहाजांची वाहतूक ठप्प झाली होती, त्यामुळे हजारो खलाश जहाजांवर अडकून पडले होते.

किती भारतीय खलाशी प्रभावित आहेत?   

भारत नाविक पुरवणाऱ्या सर्वात मोठ्या देशांपैकी एक आहे. सरकारी आकडेवारीनुसार, जगभरातील सुमारे 3.5 लाख भारतीय खलाशी जहाजांवर काम करतात. परदेशी ध्वजांकित जहाजांवर मोठ्या संख्येने तैनात आहेत. डीजी शिपिंगच्या मते, आंतरराष्ट्रीय व्यापारी जहाजांवर प्रत्येक 6 खलाशांपैकी 1 भारतीय आहे. त्यानुसार 11 हजार नाविकांमध्ये 1800 ते 2000 भारतीय असू शकतात.

या हल्ल्यात तीन भारतीयांना आपला जीव गमवावा लागला   

अलीकडच्या काही महिन्यांत ओमानच्या आखात आणि होर्मुझ प्रदेशात अनेक जहाजांवर हल्ले झाले आहेत. काही घटनांमध्ये भारतीय खलाशांचाही मृत्यू झाला. यानंतर डीजी शिपिंगने भर्ती एजन्सी आणि कंपन्यांना विवादित भागात भारतीय खलाशांची तैनाती मर्यादित करण्याचा सल्ला दिला. जूनमध्ये अमेरिकन नौदलाच्या हल्ल्यात तीन व्यापारी जहाजांना लक्ष्य करण्यात आले होते. सेटेबेलो जहाजावर तीन भारतीय खलाशांना प्राण गमवावे लागले, तर इतर दोन जहाजांवर कोणताही मृत्यू झाला नाही.