IAEA प्रमुखांची मोठी घोषणा, इराणच्या आण्विक ठिकाणांची लवकरच होणार चौकशी, सामंजस्य करारात चर्चा

IAEA चे महासंचालक राफेल ग्रोसी यांनी पुष्टी केली आहे की इराणच्या आण्विक साइट्सची तपासणी लवकरच सुरू होईल. जपानच्या फुकुशिमा डायची अणु प्रकल्पात पत्रकारांशी बोलताना त्यांनी ही माहिती दिली. ग्रोसीच्या म्हणण्यानुसार, हे काम आता अंतिम झाले आहे आणि फक्त योग्य वेळ आणि तारीख ठरवण्याची बाब आहे.

: इराणच्या तेल मंत्र्यांची भेट : इराणचे पेट्रोलियम मंत्री भारतात आले, तेल पुरवठा आणि आर्थिक संबंध मजबूत करण्याबाबत चर्चा होणार आहे.

या संपूर्ण प्रक्रियेमागील कारण म्हणजे अमेरिका आणि इराण यांच्यात गेल्या आठवड्यात झालेला करार. राफेल ग्रोसी म्हणाले की, या करारात स्पष्टपणे लिहिले आहे की, केवळ IAEA आण्विक सुविधांवर लक्ष ठेवेल. हा एक प्रकारचा मध्यवर्ती किंवा अंतरिम करार आहे, जो दोन देशांमधील वाद संपवण्यासाठी करण्यात आला आहे. आता पुढील 60 दिवस दोन्ही देश अणु कार्यक्रमासारख्या महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर चर्चा करतील. या कराराची प्रमुख अट म्हणजे इराणला युरेनियमचा साठा कमी करावा लागेल.

अमेरिका आणि इराणच्या विधानांमध्ये फरक

IAEA प्रमुखांनी तपासाला दुजोरा दिला असला तरी अमेरिका आणि इराणच्या विचारांमध्ये फरक आहे. दोन देशांत शब्दयुद्ध सुरूच आहे.

• यूएस बाजू: 23 जून 2026 रोजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सांगितले की, इराणने दीर्घकालीन आणि उच्च-स्तरीय तपासणीस पूर्णपणे सहमती दर्शविली आहे.
• इराणची बाजू: 24 जून रोजी इराणचे उप परराष्ट्र मंत्री काझेम घरीबाबादी म्हणाले की, अणु स्थळांच्या प्रवेशाचा निर्णय अमेरिकेसोबतच्या अंतिम करारानंतरच घेतला जाईल. याआधी इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते इस्माइल बगई यांनीही अशा प्रकारचा तपास नाकारला होता.

काम का थांबवले?

आम्ही तुम्हाला सांगतो की IAEA ने 28 फेब्रुवारी 2026 रोजी इराणमधील सर्व तपास उपक्रम थांबवले होते कारण तिथून सहकार्य मिळत नव्हते. इराणने 2025 मध्ये इस्रायल आणि यूएस सोबतच्या 12 दिवसांच्या युद्धानंतर एजन्सीला त्यांच्या अणु स्थळांना भेट देण्यापासून प्रतिबंधित केले होते. यामुळे, इराणने किती युरेनियम जमा केले आहे आणि तेथील मशीन्स कशा काम करत आहेत हे IAEA शोधू शकले नाही. 10 जून 2026 रोजी, IAEA बोर्डाने इराणकडून पूर्ण सहकार्याचे आवाहन करणारा ठराव पारित केला.