आता रस्त्यावर वाहने एकमेकांशी ‘बोलू’ शकतील! V2V तंत्रज्ञान आणि भारत सरकारच्या मोठ्या योजनेबद्दल जाणून घ्या.

V2V कम्युनिकेशन सिस्टीम म्हणजे काय?
V2V (व्हेईकल-टू-व्हेईकल) हे एक तंत्रज्ञान आहे, ज्यामध्ये वाहने वायरलेस नेटवर्कद्वारे इतर वाहनांसोबत रिअल-टाइम माहितीची देवाणघेवाण करतात. वाहने त्यांचा वेग, स्थान, दिशा आणि प्रवेग यांसारखी माहिती एकमेकांना देतात. जर पुढच्या वाहनाने अचानक ब्रेक लावला, लेन बदलली किंवा अपघात झाला, तर मागच्या वाहनाला याची पूर्वसूचना मिळते. यामुळे चालकाला वेळेवर सावध केले जाते, ज्यामुळे अपघातांची शक्यता कमी होते.

एडीएएसचा पर्याय नाही, तर एक पूरक तंत्रज्ञान.
सरकारने स्पष्ट केले आहे की, व्ही२व्ही तंत्रज्ञान सध्याच्या एडीएएस (ॲडव्हान्स्ड ड्रायव्हर असिस्टन्स सिस्टीम्स) ची जागा घेणार नाही. हे तंत्रज्ञान, कॅमेरा, रडार आणि सेन्सर-आधारित सुरक्षा प्रणालींसोबत मिळून, रस्त्यावरील सुरक्षा अधिक प्रभावी करेल. यासाठी, दूरसंचार विभागाने (DoT) ५.८७५ गिगाहर्ट्झ ते ५.९२५ गिगाहर्ट्झ फ्रिक्वेन्सी बँड देखील निश्चित केला आहे, ज्यामुळे वाहने आपापसात जलद आणि सुरक्षितपणे डेटाची देवाणघेवाण करू शकतील. 

हा नियम कधी लागू होईल?
मसुद्यानुसार, १ ऑक्टोबर २०२८ पासून L, M, आणि N श्रेणींमध्ये उत्पादित होणाऱ्या सर्व नवीन वाहनांमध्ये V2V प्रणाली अनिवार्य केली जाऊ शकते.

एल श्रेणी: दुचाकी आणि तीनचाकी वाहने
एम श्रेणी: कार, बस आणि इतर प्रवासी वाहने
एन श्रेणी: ट्रक आणि हलकी व्यावसायिक वाहने

ज्या वाहनांमध्ये हे तंत्रज्ञान आधीपासूनच आहे, त्यांना १ ऑक्टोबर २०२७ पासून नवीन मानकांनुसार अद्ययावत करावे लागेल. सरकारचा विश्वास आहे की, टप्प्याटप्प्याने अंमलबजावणी केल्यास वाहन उत्पादक आणि सुटे भाग कंपन्यांना हे तंत्रज्ञान विकसित करण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळेल.

जगात याचा वापर कुठे होत आहे?
V2V आणि V2X (व्हेईकल-टू-एव्हरीथिंग) तंत्रज्ञान चीन, जपान, अमेरिका आणि अनेक युरोपीय देशांमध्ये विकसित केले जात आहे. सध्या, बहुतेक देश प्रायोगिक तत्त्वावर किंवा मर्यादित प्रमाणात त्यांचा वापर करत आहेत. कनेक्टेड व्हेईकल तंत्रज्ञानामध्ये चीन आघाडीवर मानला जातो, तर जपान V2X प्रणालींवर अधिक लक्ष केंद्रित करत आहे.

गोपनीयतेच्या चिंताही निर्माण होतात.
हे तंत्रज्ञान असलेली वाहने केवळ कार्यान्वयनविषयक माहिती (ऑपरेशनल डेटा) सामायिक करतील. चालकांची नावे, मोबाईल क्रमांक किंवा इतर वैयक्तिक माहिती सामायिक केली जाणार नाही. तथापि, तज्ञांच्या मते, प्रवासाच्या पद्धती आणि वाहनाच्या माहितीचा गैरवापर किंवा तृतीय पक्षाला त्याचा प्रवेश यासंबंधी स्पष्ट नियम आवश्यक असतील.

वाहनांच्या किमती वाढू शकतात.
वाहनांमध्ये नवीन तंत्रज्ञान समाविष्ट केल्याने उत्पादन खर्च वाढू शकतो, ज्याचा परिणाम किमतींवर होऊ शकतो. तथापि, रस्ते अपघात कमी होण्याची आणि सुरक्षितता सुधारण्याची शक्यता लक्षात घेता, हे भविष्यासाठी एक महत्त्वाचे तंत्रज्ञान मानले जाते.