नेपाळ पूर शोकांतिका: ऑपरेशन मैत्री 2.0 बनले भारताचे देवदूत, IAF विमान 5.5 टन औषधे घेऊन काठमांडूला पोहोचले; 166 भारतीयांना सुखरूप बाहेर काढण्यात आले

शेजारील देश नेपाळमध्ये निसर्गाने कहर केला आहे. सलग अनेक दिवस मुसळधार पाऊस आणि त्यानंतर आलेल्या विनाशकारी पूर आणि भूस्खलनामुळे हिमालयातील देशाच्या अनेक भागांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर नासधूस झाली आहे. अनेक नद्या धोक्याच्या चिन्हावरून वाहत आहेत, पूल वाहून गेले आहेत, प्रमुख महामार्ग तुटले आहेत आणि हजारो लोक बेघर झाले आहेत. मानवतावादी संकटाच्या या काळात, भारताने पुन्हा एकदा आपल्या 'नेबरहुड फर्स्ट' धोरणाचे आणि अतूट मैत्रीचे उदाहरण ठेवले आहे आणि वेगाने मदत आणि बचाव कार्य सुरू केले आहे. संकटाच्या या काळात, भारतीय हवाई दलाचे (IAF) एक विशेष वाहतूक विमान मदत सामग्री आणि आपत्कालीन वैद्यकीय मदत घेऊन काठमांडू येथील त्रिभुवन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरले आहे. यासह विविध प्रभावित भागात अडकलेल्या 166 भारतीय नागरिकांची सुटका करण्यात आली असून त्यांना सुरक्षितपणे बाहेर काढण्यात आले आहे. 5.5 टन आणीबाणीच्या जीवनरक्षक औषधांची आणि मदत सामग्रीची पहिली खेप: नेपाळ सरकारकडून गंभीर परिस्थिती आणि आंतरराष्ट्रीय मदतीचे आवाहन पाहता, परराष्ट्र मंत्रालय आणि भारत सरकारचे संरक्षण मंत्रालय यांनी मिशन मोडमध्ये समन्वय साधला. हिंडन एअरबेसवरून 5.5 टन अत्यावश्यक वैद्यकीय साहित्य, प्रतिजैविक, वेदनाशामक औषधे, ORS पॅकेट्स, पाणी शुद्धीकरण गोळ्या आणि शस्त्रक्रिया साहित्य घेऊन भारतीय हवाई दलाचे एक विशेष विमान काठमांडू येथे दाखल झाले. अतिसार, कॉलरा आणि त्वचा संक्रमण यांसारखे जलजन्य रोग पसरण्याचा धोका पूरग्रस्त भागात सर्वाधिक आहे. भारतीय दूतावासाच्या अधिकाऱ्यांनी हे वैद्यकीय खेप नेपाळच्या आरोग्य आणि मदत अधिकाऱ्यांना विमानतळावर सुपूर्द केले, जेणेकरून ते तात्काळ दुर्गम संवेदनशील भागात पोहोचवता येईल. भूस्खलन आणि पुरात अडकलेल्या 166 भारतीयांची सुटका करण्यात आली. मुसळधार पाऊस आणि भूस्खलनामुळे अनेक भारतीय यात्रेकरू, पर्यटक आणि व्यावसायिक नेपाळच्या काठमांडू व्हॅली, पोखरा आणि सीमेला लागून असलेल्या डोंगराळ रस्त्यांवर अडकून पडले होते. रस्ते खचल्यामुळे आणि मोबाईल नेटवर्क विस्कळीत झाल्यामुळे लोकांचा त्यांच्या कुटुंबीयांशी संपर्क तुटला. भारतीय दूतावासाने काठमांडूमध्ये 24×7 आपत्कालीन हेल्पलाइन केंद्र सुरू केले. विशेष बचाव पथके आणि स्थानिक नेपाळी प्रशासनाच्या मदतीने भारतीय हवाई दल आणि स्थानिक हेलिकॉप्टरद्वारे 166 भारतीय नागरिकांना उच्च जोखमीच्या भागातून सुरक्षितपणे बाहेर काढण्यात आले. बाहेर काढण्यात आलेल्या लोकांना प्रथमोपचार, अन्न आणि सुरक्षित ठिकाणी राहण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे जिथून त्यांना भारतात परत आणले जात आहे. नेपाळच्या जलविज्ञान आणि हवामानशास्त्र विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, अनेक दशकांनंतर अशा मुसळधार पावसाची नोंद झाली आहे. बागमती, कोसी, नारायणी आणि गंडक यांसारख्या प्रमुख नद्यांची पूरस्थिती आहे, ज्यामुळे सखल भागातील रहिवासी भाग पूर्णपणे पाण्यात बुडाले आहेत. काठमांडूचे अनेक भाग पाण्यात बुडाले आहेत आणि राजधानीला देशाच्या इतर भागाशी जोडणाऱ्या पृथ्वी महामार्गासह अनेक मुख्य कनेक्टिव्हिटी मार्ग दगड आणि ढिगाऱ्यांमुळे बंद झाले आहेत. नेपाळ पोलिस आणि लष्कराचे पथक सातत्याने बोटी आणि हेलिकॉप्टरद्वारे लोकांना सुरक्षित स्थळी पोहोचवत आहेत, मात्र खराब हवामानामुळे बचाव कार्यात सातत्याने अडथळा येत आहे. 'नेबरहुड फर्स्ट': भारताने नेहमीच संकटात प्रथम प्रतिसाद दिला आहे. भारत आणि नेपाळमध्ये शतकानुशतके जुने 'रोटी-बेटी' आणि सांस्कृतिक नाते आहे. 2015 च्या विनाशकारी भूकंपाच्या वेळीही, 'ऑपरेशन मैत्री' अंतर्गत तात्काळ NDRF टीम, फील्ड हॉस्पिटल आणि टन मदत सामग्री पाठवणारा भारत हा पहिला देश होता. या वेळी देखील भारत सरकारने स्पष्ट केले आहे की नेपाळच्या लोकांना या नैसर्गिक आपत्तीतून वाचवण्यासाठी सर्व शक्य मानवतावादी, तांत्रिक आणि लॉजिस्टिकल सहाय्य देण्यास भारत पूर्णपणे कटिबद्ध आहे. भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाच्या म्हणण्यानुसार, परिस्थितीचा सतत आढावा घेतला जात आहे आणि गरज भासल्यास मदत सामग्री आणि बचाव उपकरणांची अतिरिक्त खेप त्वरित पाठवली जाईल. उत्तर प्रदेश आणि बिहारच्या सीमावर्ती जिल्ह्यांमध्ये हाय अलर्ट. नेपाळच्या डोंगराळ भागात सुरू असलेल्या पावसाचा थेट परिणाम भारताच्या उत्तर प्रदेश आणि बिहारच्या सीमावर्ती राज्यांवरही दिसून येत आहे. नेपाळच्या नद्यांमधून जास्त पाणी सोडले जात असल्याने बिहारमधील सुपौल, मधुबनी, पश्चिम चंपारण आणि उत्तर प्रदेशातील बहराइच, लखीमपूर खेरी आणि महाराजगंजमधील तराई भागात पुराचा धोका आहे. नद्यांच्या पाण्याच्या पातळीचे निरीक्षण करण्यासाठी स्थानिक प्रशासनाने पूर नियंत्रण कक्ष सक्रिय केले आहेत आणि एनडीआरएफ आणि एसडीआरएफच्या पथकांना अलर्ट मोडवर तैनात केले आहे.