अमेरिका-इराण युद्धात चीनची मोठी चाल!

चीन आता मध्य आशियामार्गे संपर्क वाढवण्यास वेग दाखवत आहे. चीन-किर्गिस्तान-उझबेकिस्तान रेल्वे प्रकल्पांतर्गत किर्गिस्तानमधील पहिल्या बोगद्याचे काम पूर्ण झाले आहे. प्रश्न असा आहे की हा केवळ रेल्वे प्रकल्प आहे की भविष्यात चीनसाठी पश्चिम आशियापर्यंत पोहोचण्याचा तो एक नवीन मार्ग बनू शकेल?

पहिला बोगदा पूर्ण झाला, पुढील काम चालू आहे..

चीन-किर्गिझस्तान-उझबेकिस्तान रेल्वे कंपनीच्या मते, किर्गिस्तान विभागातील क्रमांक 2 उत्तर कोश्तोबे बोगदा यशस्वीरित्या पूर्ण झाला आहे. या भागात पूर्ण झालेला हा पहिलाच बोगदा आहे. या बोगद्याची लांबी 209.6 मीटर आणि कमाल खोली 41 मीटर आहे. हे सिंगल-ट्रॅक रेल्वेसाठी डिझाइन केले गेले आहे. कंपनीच्या म्हणण्यानुसार, बांधकामादरम्यान सुरक्षितता आणि गुणवत्तेची निश्चित मानके पाळण्यात आली आणि काम निर्धारित वेळेत पूर्ण झाले.

नेटवर्क किती मोठे आहे?

किर्गिस्तान विभागातील 27 बोगदे, 43 पूल आणि 88 रोडबेड विभागांवर काम सुरू झाले आहे यावरून या प्रकल्पाच्या गतीचा अंदाज लावता येतो. यापैकी एक बोगदा पूर्ण झाला आहे. 20 रेल्वे स्थानकांच्या पायाभरणीचे कामही सुरू आहे. बांधकामासोबतच पर्यावरणाचीही काळजी घेतली जात आहे. सायमेल्यू-ताश नॅशनल पार्क आणि इतर संवेदनशील भागांपासून रेल्वे मार्ग दूर ठेवण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे. वन्यजीव आणि स्थानिक पशुपालकांच्या वाहतुकीसाठी मार्गावर कल्व्हर्टही बांधले जात आहेत.

चीन स्थानिक लोकांना सोबत घेत आहे

स्थानिक पातळीवरील असंतोष टाळण्यासाठी आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेला जोडण्यासाठी चीनचे प्रयत्नही या प्रकल्पातून दिसून येतात. कंपनीच्या म्हणण्यानुसार, आत्तापर्यंत 10 बिलियन सोम किमतीचे साहित्य आणि उपकरणे स्थानिक पातळीवर खरेदी केली गेली आहेत. प्रकल्पासाठी वापरण्यात येणारे संपूर्ण इंधन किर्गिस्तानमधून घेतले जात आहे. सिमेंटसह 60 टक्क्यांहून अधिक मोठे बांधकाम साहित्यही स्थानिक स्त्रोतांकडून खरेदी केले जात आहे. याशिवाय १,७०० हून अधिक स्थानिक मशिन भाड्याने घेतल्या आहेत.

स्थानिक क्षेत्राच्या विकासासाठी सुमारे 15.6 कोटी रुपये खर्च करण्यात आले आहेत. यामध्ये गावातील रस्ते, पाणी आणि वीज, दूरसंचार, वैद्यकीय आणि शैक्षणिक सुविधांचा समावेश आहे.

इराणमध्ये प्रवेश?

या संपूर्ण प्रकल्पाची सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे त्याचे स्थान. चीन चीन-किर्गिस्तान-उझबेकिस्तान रेल्वेच्या माध्यमातून मध्य आशियातील आपली रेल्वे संपर्क मजबूत करत आहे. यानंतर तुर्कमेनिस्तानमार्गे इराणपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. भविष्यात ही कनेक्टिव्हिटी इराणपर्यंत पोहोचली तर चीनकडे पश्चिम आशियाशी जमीन संपर्क वाढवण्याचा पर्याय असेल. अशा परिस्थितीत इराण आणि इतर पश्चिम आशियाई देशांकडून तेल आणि वायूच्या वाहतुकीसाठी सागरी मार्गावरील अवलंबित्व कमी होण्याची शक्यता आहे.

सध्या, होर्मुझची सामुद्रधुनी आणि बाब-एल-मंदेब सारखे सागरी मार्ग संघर्ष आणि चाचेगिरीमुळे संवेदनशील आहेत. अशा स्थितीत चीनचे भू-आधारित नेटवर्क आगामी काळात किती सामरिक महत्त्व प्राप्त करेल हे पाहणे बाकी आहे.

रेल्वे काशगर ते अंदिजानपर्यंत जाईल

ही रेल्वे चीनच्या शिनजियांग भागातील काशगर येथून सुरू होणार आहे. तेथून तोरुगार्ट खिंडीतून किर्गिस्तानमध्ये प्रवेश करेल आणि जलाल-अबाद मार्गे उझबेकिस्तानमधील अंदिजान येथे पोहोचेल.

म्हणजे चीन केवळ रेल्वेमार्ग बांधत नाही, तर चीन आणि मध्य आशिया यांच्यात नवीन वाहतूक आणि व्यापारी दुवा निर्माण करत आहे. पश्चिम आशियातील सागरी मार्गांबाबत वाढत्या अस्थिरतेच्या पार्श्वभूमीवर चीनच्या भविष्यातील कनेक्टिव्हिटी धोरणासाठी हा प्रकल्प महत्त्वाचा ठरू शकतो.