हृदयरोगाची कारणे आणि प्रतिबंधात्मक उपाय

हृदयविकाराचा धोका वाढतो

आजकाल खराब जीवनशैलीमुळे हृदयविकार कोणत्याही वयोगटातील व्यक्तीला होऊ शकतो. पूर्वी ही समस्या प्रामुख्याने वृद्धांमध्ये दिसून येत होती, परंतु अलीकडेच एका अभ्यासातून असे समोर आले आहे की दर 13 पैकी 1 व्यक्ती हार्ट प्लेकने त्रस्त आहे. न्यू इंग्लंड जर्नल ऑफ मेडिसिनच्या या अभ्यासात असे सांगण्यात आले आहे की 18 ते 29 वर्षे वयोगटातील तरुणांमध्ये ही समस्या अधिक आढळते. हृदयात प्लेक जमा होण्याला वैद्यकीय भाषेत एथेरोस्क्लेरोसिस म्हणतात.

एथेरोस्क्लेरोसिस म्हणजे काय?

एथेरोस्क्लेरोसिस ही अशी स्थिती आहे ज्यामध्ये हृदयाच्या धमन्यांमध्ये प्लेक जमा होतो. हा फलक चरबी, कोलेस्टेरॉल, कॅल्शियम आणि मृत पेशी यांचे मिश्रण आहे. हे हळूहळू जमा होते आणि त्याची लक्षणे अनेक वर्षे दिसू शकत नाहीत. लक्षणे दिसू लागेपर्यंत हृदयाचा मोठा भाग ब्लॉक झालेला असतो.

प्लेक निर्मितीमुळे

प्लेक तयार होण्यासाठी अनेक कारणे असू शकतात, त्यापैकी सर्वात प्रमुख म्हणजे खराब जीवनशैली. जंक फूडचे सेवन, जास्तीचे तेल, लाल मांस आणि प्रक्रिया केलेले अन्न ही त्याची प्रमुख कारणे आहेत. याशिवाय धुम्रपान आणि मद्यपानामुळे हृदयाच्या नसांनाही नुकसान होते. प्लाक जमा झाल्यामुळे मधुमेह, हृदयविकाराचा झटका आणि उच्च रक्तदाबाचा धोका वाढतो.

जेव्हा रक्तवाहिन्यांमध्ये प्लेक तयार होतो, तेव्हा हृदयाला पुरेसे रक्त आणि ऑक्सिजन मिळत नाही, ज्यामुळे थकवा, छातीत दुखणे आणि श्वास घेण्यास त्रास होतो. संशोधनानुसार, 70% पेक्षा जास्त ब्लॉकेज असलेल्या व्यक्तींना हृदयविकाराचा झटका किंवा स्ट्रोकचा धोका वाढतो.

लक्षणे ओळखणे

सतत उच्च रक्तदाब हे काहीवेळा रक्तवाहिन्यांच्या कडकपणाचे लक्षण असू शकते, ज्यामुळे हृदयाला रक्त पंप करण्यासाठी अधिक मेहनत घ्यावी लागते.

अनियमित हृदयाचा ठोका हे देखील एक महत्त्वाचे लक्षण आहे, म्हणून हृदय गती आणि लयकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.

श्वास लागणे, चक्कर येणे, छातीत जडपणा, असामान्य घाम येणे आणि थकवा या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नये.

प्लेक जमा होण्यापासून रोखण्याचे मार्ग

• प्लेक तयार होण्यापासून रोखण्यासाठी धूम्रपान पूर्णपणे सोडून द्या. हे हृदय साठी अत्यंत हानिकारक आहे.
• बदाम, अक्रोड आणि मासे यांसह पोषणयुक्त आहार घ्या.
• संतुलित आहाराचे पालन करा.
• तळलेल्या पदार्थांचे सेवन कमी करा.
• रोज ४५ मिनिटे व्यायाम किंवा योगा करा.

निरोगी जीवनशैलीचा अवलंब करून हृदयविकाराचा धोका कमी करता येतो.