भारत हे 'दक्षिण आशिया'चे केंद्र! यादीतून पाकिस्तानला हटवले

जागतिक स्तरावर आधीच गंभीर आर्थिक संकटाचा सामना करणाऱ्या पाकिस्तानला जागतिक बँकेकडून आणखी एक मोठा आंतरराष्ट्रीय धक्का बसला आहे. जागतिक बँकेने आपल्या प्रादेशिक वर्गीकरणात मोठा बदल करून 'दक्षिण आशिया' यादीतून पाकिस्तानला पूर्णपणे काढून टाकले आहे. या नव्या पुनर्रचनेनुसार दक्षिण आशियाई देशांच्या यादीत आता भारत, बांगलादेश, श्रीलंका, नेपाळ, भूतान आणि मालदीव यांचा समावेश आहे. दुसरीकडे, पाकिस्तानला अफगाणिस्तानसह मध्य पूर्व, उत्तर आफ्रिका आणि पाकिस्तान (MENAAP) च्या नवीन गटात स्थान देण्यात आले आहे. या निर्णयामुळे पाकिस्तानच्या राजकीय आणि आर्थिक वर्तुळात चांगलीच खळबळ उडाली असून नागरिकांमध्ये संतापाचे वातावरण आहे.

'दक्षिण आशिया' यादीतून पाकिस्तानला हटवले, भारताचे वर्चस्व

ही संपूर्ण घटना उघडकीस आल्यानंतर पाकिस्तानचे प्रसिद्ध पत्रकार शाहबाज राणा यांनी 'एक्स्प्रेस टीव्ही'वरील त्यांच्या विशेष विश्लेषणात्मक कार्यक्रमात यामागची कहाणी सांगितली. त्यांच्या मते, जागतिक बँकेचे अध्यक्ष अजय बंगा हे भारतीय वंशाचे आहेत आणि त्यांची योजना नवी दिल्लीत जागतिक बँकेचे दक्षिण आशिया क्षेत्रीय कार्यालय बांधण्याची होती. भारत-पाकिस्तानमधील बिघडलेले राजनैतिक संबंध आणि तणाव पाहता हे कार्यालय भारतात बांधायचे असेल तर पाकिस्तानी अधिकाऱ्यांना सातत्याने नवी दिल्लीत यावे लागेल, ज्यामुळे व्हिसा आणि सुरक्षेशी संबंधित गंभीर समस्या निर्माण होतील.

पाकिस्तानी प्रशासनाची मोठी चूक आणि अंतर्गत नाराजी

या संभाव्य अडचणी आणि राजकीय गुंतागुंत टाळण्यासाठी, पाकिस्तान सरकारने जागतिक बँकेच्या या पुनर्रचनेला शांतपणे सहमती दर्शवली. मात्र, पाकिस्तानने घेतलेल्या या निर्णयामुळे त्यांना त्रास होत असून आता तेथे जोरदार विरोध आणि टीका होत आहे. पाकिस्तानी तज्ज्ञांच्या मते, पाकिस्तानने या निर्णयाला मान्यता देणे ही एक मोठी धोरणात्मक चूक होती. भारत-पाकिस्तान तणावामुळे पाकिस्तानने भारतासोबत एकाच प्रादेशिक व्यासपीठावर येऊ नये म्हणून दक्षिण आशियातील आपले भौगोलिक आणि सामरिक स्थान गमावले आहे.

विश्लेषकांच्या मते, प्रादेशिक वर्गीकरण हा केवळ कागदी दस्तऐवज नसून त्याचा थेट परिणाम जागतिक विकास निधी, निधी वाटप आणि धोरणात्मक निर्णयांवर होतो. आतापर्यंत, पाकिस्तानची तुलना भारत आणि बांगलादेश सारख्या विकसनशील अर्थव्यवस्थांशी केली जात होती, जिथे कृषी आणि सामाजिक विकासाचे प्रश्न समान होते. मात्र, आता पाकिस्तानचा MENAAP गटात समावेश झाल्याने त्याची थेट तुलना सौदी अरेबिया, संयुक्त अरब अमिराती (UAE) आणि कतार यांसारख्या तेलसंपन्न महासत्ता देशांशी केली जाईल.

मेनप ग्रुपचे सत्य: गरिबीचे भयावह चित्र

जागतिक बँकेच्या ताज्या आर्थिक अहवालानुसार, MENAAP प्रदेशातील गरिबी कोविडपूर्व पातळीपर्यंत पोहोचली आहे आणि ती वाढतच आहे. सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे संपूर्ण MENAAP प्रदेशातील एकूण अत्यंत गरीब लोकसंख्येपैकी जवळपास निम्मी लोकसंख्या एकट्या पाकिस्तानमध्ये राहते. सौदी अरेबिया आणि UAE सारख्या उच्च उत्पन्न असलेल्या देशांच्या गटात स्थान मिळाल्याने पाकिस्तानची आर्थिक स्थिती जागतिक स्तरावर अधिक स्पष्टपणे दिसून येते.

भारतामुळे जागतिक बँकेने पाकिस्तानला दक्षिण आशियातून काढून मध्य पूर्व आणि उत्तर आफ्रिका क्षेत्रात समाविष्ट केले होते. मध्य पूर्व प्रदेशात सामील झाल्यामुळे पाकिस्तानला काय फायदा झाला? सरकारच्या संमतीने पाकिस्तानचे आर्थिक क्षेत्र बदलले.

– शाहबाज राणा (@81ShahbazRana) 9 ऑक्टोबर 2026

या बदलाचा देशाच्या भौगोलिक अस्मितेवर किंवा थेट उत्पन्नाच्या स्थितीवर कोणताही विपरीत परिणाम होणार नसल्याचा दावा पाकिस्तानी सरकारी अधिकाऱ्यांनी केला असला तरी हा पाकिस्तानचा मोठा राजनैतिक पराभव असल्याचे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. दक्षिण आशियातील सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था म्हणून भारताचा वाढता प्रभाव आणि जागतिक बँकेत त्याचे स्थान हे स्पष्टपणे दिसून येते की पाकिस्तानला प्रादेशिक समीकरणातून मागे ढकलले जात आहे.

हेही वाचा-

स्टारलिंकला परवानगी नाही, मस्कने अंबानींवर जोरदार निशाणा साधला