खामेनी यांच्या अंत्ययात्रेला 7 दिवस चालणार, करोडोंचा जमाव जमला, परिस्थिती बिघडली तर होऊ शकतात इतके मृत्यू, किती तयारी आहे इराण?

तेहरानच्या रस्त्यांवर गर्दी जमत आहे. लाखो लोक मशिदींपासून मोठ्या चौकापर्यंत पोहोचत आहेत. देशाच्या इतिहासातील सर्वात मोठ्या शासकीय अंत्यसंस्कारात रुपांतर करण्याच्या तयारीत सरकार आहे. मात्र या मोठ्या घटनेमागे एक भीती दडलेली आहे, त्यामुळे इराण प्रशासनाला 1500 ते 300 लोकांचा मृत्यू होण्याची भीती आहे. यामुळे संपूर्ण आपत्ती व्यवस्थापन धोरण अगोदरच तयार करणे भाग पडले आहे.

परदेशी मीडियाच्या वृत्तानुसार, इराण प्रशासनाने भीती व्यक्त केली आहे की जर गर्दी नियंत्रणाबाहेर गेली, प्रचंड उष्णता आणि चेंगराचेंगरीसारखी परिस्थिती निर्माण झाली तर 3000 लोकांचा जीव जाऊ शकतो. तथापि, या दाव्यांची स्वतंत्रपणे पडताळणी केलेली नाही आणि इराण सरकारने अशा कोणत्याही योजनांना सार्वजनिकरित्या पुष्टी केलेली नाही.

काय आहे संपूर्ण प्रकरण?

जर्मन वृत्तपत्र WELT मधील एका अहवालात दावा केला आहे की इराणच्या आपत्ती व्यवस्थापन संस्था आणि रेड क्रेसेंटच्या अधिकाऱ्यांनी अंत्यसंस्काराच्या वेळी संभाव्य आपत्कालीन परिस्थितीसाठी विशेष तयारी केली आहे. अहवालानुसार, प्रशासनाने मोठ्या संख्येने रुग्णवाहिका, वैद्यकीय पथके, बचाव कर्मचारी आणि मृतदेह व्यवस्थापन व्यवस्था आधीच तयार ठेवण्याचे नियोजन केले आहे. तेहरानची सर्वात मोठी दफनभूमी असलेल्या बेहेश्त-ए-जहरामध्ये अतिरिक्त कबरींची तयारी करण्यात आली असल्याचा दावाही अहवालात करण्यात आला आहे. तथापि, या दाव्यांची स्वतंत्र पडताळणी उपलब्ध नाही.

अंत्यविधी 7 दिवस चालणार आहे

अहवालानुसार, अंत्यसंस्कार कार्यक्रम अनेक टप्प्यात आयोजित केला जात आहे. याची सुरुवात तेहरानपासून झाली. यानंतर, धार्मिक शहर कोम, नंतर इराकमधील नजफ आणि करबला येथे श्रद्धांजली कार्यक्रम प्रस्तावित आहेत. शेवटी, मशहदमध्ये दफन प्रक्रिया पूर्ण केली जाईल, असे सांगण्यात आले. त्यामुळेच हा संपूर्ण कार्यक्रम अनेक दिवस चालणारा राज्याचा मोठा कार्यक्रम मानला जात आहे.

करोडो लोकांच्या आगमनाचा दावा, पण आकड्यांवर प्रश्न

यामध्ये कोट्यवधी लोकांचा सहभाग असल्याचा दावा इराणच्या सरकारी वर्तुळातून केला जात आहे. तथापि, एवढ्या मोठ्या संख्येची स्वतंत्रपणे पुष्टी झालेली नाही. विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की इराणमधील मोठ्या सरकारी कार्यक्रमांदरम्यान, राजकीय संदेश देण्यासाठी गर्दीचे आकडे अनेकदा सादर केले जातात.

तेहरानमध्ये हाय अलर्ट, हजारो बसेस आणि चोवीस तास वाहतूक

• या अहवालानुसार राजधानीत मोठ्या प्रमाणावर सुरक्षा आणि वाहतूक व्यवस्थापनाची व्यवस्था करण्यात आली आहे.
• हजारो बस विशेष ड्युटीवर ठेवण्यात आल्या आहेत.
• मेट्रो आणि बस सेवा २४ तास चालवण्याची तयारी आहे.
• अनेक भागात हालचाल मर्यादित असू शकते.
• बाहेरून येणाऱ्या लोकांना राहण्यासाठी शाळा, मशिदी आणि सार्वजनिक इमारती तयार करण्यात आल्या आहेत.
• तात्पुरती सामुदायिक स्वयंपाकघर आणि वैद्यकीय केंद्रेही बांधली जात आहेत.

इतिहासाने आधीच इशारा दिला आहे

अंत्यसंस्काराच्या वेळी चेंगराचेंगरीसारख्या दुर्घटना इराणने यापूर्वीच पाहिल्या आहेत. 2020 मध्ये, लष्करी कमांडर कासिम सुलेमानी यांच्या अंत्यसंस्काराच्या वेळी प्रचंड गर्दीत झालेल्या चेंगराचेंगरीत डझनभर लोक ठार झाले आणि शेकडो जखमी झाले. यापूर्वी 1989 मध्ये रुहोल्ला खोमेनी यांच्या अंत्यसंस्कारातही गोंधळ आणि चेंगराचेंगरीच्या घटना घडल्या होत्या. या घटना पाहता यावेळी प्रशासनासमोर गर्दी नियंत्रण हे सर्वात मोठे आव्हान मानले जात आहे.

केवळ अंत्यसंस्कारच नाही तर राजकीय संदेशही

अहवालात असेही म्हटले आहे की अंत्यसंस्काराच्या वेळी, अनेक कट्टरपंथी गटांनी सार्वजनिक सभा घेतल्या, जिथे अमेरिका आणि इस्रायलविरोधी घोषणा देण्यात आल्या. काही ठिकाणी अधिकाऱ्यांविरोधात संताप व्यक्त करून कडक भूमिका घेण्याची मागणी करण्यात आली आहे. सोशल मीडियावर व्हायरल झालेल्या काही व्हिडीओमध्ये लोक शस्त्रांसह दिसल्याचा दावा आणि आक्रमक भाषणेही करण्यात आली आहेत. मात्र, या सर्व व्हिडिओंची स्वतंत्रपणे पडताळणी होऊ शकली नाही.

आर्थिक संकटात महाग घटना

अहवालानुसार, या बहु-शहर अंत्यसंस्कारासाठी करोडो युरो खर्च केले जातील असा अंदाज आहे. यामध्ये सुरक्षा, वाहतूक, वैद्यकीय, भोजन, निवास आणि इतर व्यवस्थांचा समावेश आहे. या कारणास्तव, या कार्यक्रमाची किंमत आणि सरकारी संसाधनांच्या वापराबाबत देशात चर्चेला उधाण आले आहे.

सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे गर्दी की राजकारण?

इराणसमोर सध्याचा सर्वात मोठा प्रश्न केवळ अंतिम संस्कार शांततेने पार पाडणे हा नाही. लाखो लोकांचा जमाव, प्रचंड उष्णता, सुरक्षा धोके, प्रादेशिक तणाव आणि राजकीय संदेश – या सर्वांमुळे या घटनेला जगातील सर्वात संवेदनशील राज्य घटनांपैकी एक बनवत आहे. सध्या प्रशासनाकडून मोठ्या प्रमाणावर तयारी केल्याचा दावा केला जात आहे, तर कोणतीही मोठी दुर्घटना न होता एवढा मोठा कार्यक्रम पार पडेल का, याकडे जगाचे डोळे लागले आहेत.