मध्यावधी निवडणुकांनंतर इराणवर हल्ला करण्याच्या तयारीत अमेरिका-इस्रायल! अण्वस्त्र आणि क्षेपणास्त्र साइट लक्ष्य असू शकतात

नवी दिल्ली. मध्यपूर्वेत पुन्हा एकदा मोठ्या लष्करी संघर्षाचा धोका निर्माण झाला आहे. अमेरिकेच्या मध्यावधी निवडणुकांनंतर अमेरिका आणि इस्रायल इराणविरुद्ध नव्या लष्करी कारवाईच्या तयारीत आहेत. न्यूयॉर्क टाइम्सच्या एका अहवालात हा दावा करण्यात आला आहे. अहवालानुसार, संभाव्य हल्ल्यांचे लक्ष्य इराणची आण्विक सुविधा, क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन साठा, ऊर्जा पायाभूत सुविधा आणि इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्स (IRGC) चे कमांड सेंटर असू शकतात. मात्र, अद्याप कोणत्याही हल्ल्याच्या योजनेला अंतिम मंजुरी मिळालेली नाही.

अहवालानुसार, संभाव्य लष्करी कारवाई लहान, परंतु अत्यंत तीव्र असू शकते. तीन दिवस हल्ले करून इराणच्या अर्थव्यवस्थेचे नुकसान करायचे आणि त्याला अणुकार्यक्रमावर सहमती दाखवायला भाग पाडायचे, अशी अमेरिका आणि इस्रायलची रणनीती असू शकते. या धोरणांतर्गत अण्वस्त्र तळ, क्षेपणास्त्र-ड्रोन क्षमता आणि ऊर्जा प्रतिष्ठानांना लक्ष्य करण्याचा विचार केला जात आहे.

पिकॅक्स माउंटनवरही हल्ला होईल का?

इराणच्या पर्वतांच्या खाली असलेल्या 'पिकॅक्से माउंटन' या अणु केंद्रावर हल्ला होण्याची शक्यताही चर्चेत आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी गेल्या आठवड्यात सांगितले की ते तळावर 22,000 पाउंड GBU-43/B बॉम्ब वापरण्याचा विचार करत आहेत. त्याला MOAB म्हणजेच 'मदर ऑफ ऑल बॉम्ब्स' असेही म्हणतात.

तथापि, इराणच्या तेल रिफायनरी आणि ऊर्जा पायाभूत सुविधांना लक्ष्य करण्याबाबत अमेरिकन अधिकाऱ्यांमध्ये मतमतांतरे आहेत. अशा हल्ल्यांचा जागतिक तेल बाजारावर परिणाम होऊन अमेरिकेत पेट्रोलचे दर वाढू शकतात, अशी भीती व्यक्त होत आहे. यामुळेच ऊर्जा प्रतिष्ठानांवर हल्ला करण्याच्या योजनेबाबतची परिस्थिती अद्याप स्पष्ट झालेली नाही.

इराणचा इशारा – प्रत्युत्तराची कारवाई मर्यादित राहणार नाही

दुसरीकडे, इराणने इशारा दिला आहे की, जर पुन्हा हल्ला झाला तर त्याचा प्रत्युत्तर एवढाच मर्यादित राहणार नाही. तेहरानने सूचित केले आहे की सौदी अरेबियातील तेल प्रतिष्ठान, डेटा सेंटर आणि समुद्राखालील इंटरनेट केबल्स यांनाही संभाव्य प्रत्युत्तराच्या हल्ल्यांमध्ये लक्ष्य केले जाऊ शकते. इराणच्या अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे की युद्ध लवकर संपणार नाही आणि त्याची व्याप्तीही मर्यादित राहणार नाही.

इराणच्या सीमेजवळ इस्रायलच्या हवाई दलाचा सराव

दरम्यान, इस्रायलने सोमवारी इराणच्या सीमेजवळ हवाई दलाचा मोठा सराव केला. अहवालानुसार, डझनभर इस्रायली लढाऊ विमाने आणि हवाई इंधन भरणारी विमाने 800 मैलांपेक्षा जास्त उड्डाण करतात. ही विमाने इराणच्या सीमेजवळून सीरिया आणि इराकच्या हवाई हद्दीतून गेली आणि नंतर परत आली.

अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, विमानांनी घेतलेला मार्ग इराणवरील संभाव्य हल्ल्याच्या मार्गासारखाच होता. इस्रायलने याला प्रशिक्षण सराव म्हटले आणि त्याचा उद्देश इराणला मजबूत संदेश देणे असल्याचे सांगितले. इस्रायलने या कारवाईबाबत अमेरिकेला आधीच माहिती दिली होती.

मात्र, इराणने इस्रायली विमानांवर हल्ला केल्यास इस्रायलला मोठी लष्करी कारवाई करण्याचे निमित्त मिळू शकते, अशी भीती काही अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केली. अमेरिकेच्या मध्यावधी निवडणुकांपूर्वी अशी परिस्थिती ट्रम्प प्रशासनाच्या अडचणी वाढवू शकते.

ट्रम्पसमोर तीन मोठी आव्हाने

यापूर्वीच्या लष्करी संघर्षांचे अनुभव पाहता ट्रम्प सध्या इराणवर नवा हल्ला करणे टाळत असल्याचे दिसते. पण जोपर्यंत इराण आण्विक वाटाघाटीच्या टेबलावर परत येण्यास तयार होत नाही आणि करारावर पोहोचत नाही तोपर्यंत लष्करी कारवाईची शक्यता कायम राहू शकते.

नवीन युद्ध सुरू करताना अमेरिकेसमोर तीन मोठी आव्हाने आहेत. प्रथम, हल्ल्यांमुळे तेलाच्या किमतीत तीव्र वाढ होण्याचा धोका; दुसरे, संपूर्ण प्रदेशात संघर्षाचा प्रसार; आणि तिसरे, क्षेपणास्त्रांना रोखण्यासाठी अमेरिकन सैन्यात इंटरसेप्टर्सची संभाव्य कमतरता.

अशा परिस्थितीत लष्करी योजनांचा विचार करूनही ट्रम्प प्रशासन या हल्ल्याला मान्यता देणार की राजनैतिक मार्गाला प्राधान्य देणार हे स्पष्ट नाही.