होमी जहांगीर भाभा यांचे पंतप्रधान मोदींनी ७० वर्षांनंतर पूर्ण केले स्वप्न, कल्पक्कम अणुऊर्जा प्रकल्पात स्वयंचलित अणु साखळी प्रतिक्रिया सुरू, असे करणारा जगातील दुसरा देश

क्रिटिकलिटी गाठली म्हणजे आता साखळी प्रतिक्रिया आपोआप चालू झाली आहे. ऊर्जा निर्मितीबरोबरच अणुभट्टी भविष्यासाठी इंधनही साठवत आहे. हे तंत्रज्ञान अत्यंत क्लिष्ट आहे कारण द्रव सोडियम 550 अंशांपर्यंत गरम करावे लागते. कोणतीही छोटी चूक संपूर्ण प्रणालीवर परिणाम करू शकते.

थ्री स्टेज प्रोग्राम का सुरू झाला?

• प्रथम: प्रेशराइज्ड हेवी वॉटर रिएक्टर (PHWR) जे उपलब्ध युरेनियमपासून वीज निर्मिती करते.
• दुसरा: फास्ट ब्रीडर अणुभट्टी जी प्लुटोनियम तयार करते. थोरियमचे U-233 मध्ये रूपांतर करते.
• तिसरा: ही थोरियम आधारित अणुभट्टी असेल जी भारतातील थोरियमच्या प्रचंड साठ्याचा पुरेपूर फायदा घेईल.

भारताला ऊर्जेच्या बाबतीत स्वावलंबी बनवण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल

भारतात फार कमी युरेनियम आहे पण थोरियम जगात सर्वाधिक आहे. त्यामुळे भारताला ऊर्जेच्या बाबतीत स्वावलंबी बनवण्यासाठी या कार्यक्रमाची निर्मिती करण्यात आली. आता पीएफबीआरची टीका दुसऱ्या टप्प्याला बळकट करत आहे. त्यामुळे भविष्यात थोरियमचा वापर सुलभ होईल. हे यश केवळ अणुभट्टी चालवण्याची बाब नाही. यामुळे वेगवान अणुभट्टी तंत्रज्ञानामध्ये भारत हा रशियानंतरचा दुसरा देश ठरला आहे. उर्वरित जगातील फार कमी देशांमध्ये हे तंत्रज्ञान आहे. यामुळे भारताची अणुऊर्जा क्षमता वाढेल. 2070 पर्यंत निव्वळ-शून्य लक्ष्य गाठण्यातही मदत होईल.