ब्रिटनने आयुर्वेदातील महर्षींना गुरू मानले, महर्षी सुश्रुतांना ब्रिटिश देशात मान मिळाला.

लंडन. ब्रिटनच्या प्रतिष्ठित रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन ऑफ एडिनबर्गने महर्षी सुश्रुत यांचा पुतळा आपल्या आवारात स्थापित केला आहे. प्रथमदर्शनी तुम्हाला असे वाटेल की ही भारतासाठी अभिमानाची बाब आहे. पण मित्रांनो, खरी गोष्ट यापेक्षा खूप मोठी आहे. शतकानुशतके, ग्रीस, रोम आणि युरोपपासून सुरू झालेल्या जगात शस्त्रक्रियेचा इतिहास शिकवला जातो.

परंतु आता जगातील सर्वात जुनी शस्त्रक्रिया संस्था कबूल करत आहे की शस्त्रक्रियेचा इतिहास केवळ युरोपमध्येच घडला नव्हता. त्याचा मोठा अध्याय भारतात लिहिला गेला. म्हणजेच, हे केवळ पुतळ्याचे अनावरण नाही तर वैद्यकीय इतिहासाच्या विसरलेल्या अध्यायाचे पुनरागमन आहे.

महाविद्यालयाची स्थापना केव्हा झाली

जिथे हा पुतळा बसवला आहे. एडिनबर्गच्या रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जनची स्थापना 1505 साली झाली. आज त्याचे 140 हून अधिक देशांमध्ये 33 हजारांहून अधिक सदस्य आहेत. जगातील सर्वात प्रतिष्ठित शस्त्रक्रिया संस्थांमध्ये त्याची गणना केली जाते. म्हणजे हे सामान्य महाविद्यालय नसून जागतिक शस्त्रक्रियाविश्वातील एक मोठी संस्था आहे. आणि आता याच संस्थेने आयुर्वेदाचे महर्षी सुश्रुत यांचा गौरव केला आहे.

सुमारे 2600 वर्षांपूर्वी, जेव्हा जगातील अनेक भागांमध्ये वैद्यकीय विज्ञान बाल्यावस्थेत होते, तेव्हा भारतातील महर्षी सुश्रुत यांनी 300 हून अधिक प्रकारच्या शस्त्रक्रिया आणि 124 शस्त्रक्रिया साधनांचे तपशीलवार वर्णन केले होते. प्लास्टिक सर्जरी कशी केली जाते हे त्यांनी संपूर्ण जगाला शिकवले. त्यांच्या ज्ञानाची नोंद 'सुश्रुत संहिता' मध्ये आहे, जी शस्त्रक्रिया संबंधी जगातील सर्वात प्राचीन आणि पद्धतशीर ग्रंथ मानली जाते.

तुम्हाला येथे एक सत्य देखील माहित असणे आवश्यक आहे. आज जगभरातील डॉक्टर हिप्पोक्रॅटिक ओथ म्हणजेच वैद्यकीय शपथेबद्दल बोलतात. परंतु नवीन संशोधन आणि प्रकाशित पुस्तकानुसार महर्षी सुश्रुत यांनी हिप्पोक्रेट्सच्या शतकांपूर्वी वैद्यकीय नीतिशास्त्र आणि शस्त्रक्रिया शिस्तीची तत्त्वे स्थापित केली होती. म्हणजेच जगात अनेक ठिकाणी संघटित वैद्यकीय व्यवस्था विकसितही झालेली नसताना भारतात वैद्यकीय नैतिकतेची चर्चा होत होती.