देशात सोने-चांदीची खरेदी महाग झाली आहे

सरकारकडून आयात शुल्कात 9 टक्क्यांनी वाढ : 6 वरून 15 टक्क्यांपर्यंत वाढ

वृत्तसंस्था/ नवी दिल्ली

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी अलीकडेच नागरिकांना पुढील वर्षभर सोने खरेदी न करण्याचे आवाहन केले होते. त्यापाठोपाठ आता सरकारने सोन्याच्या खरेदीबाबत आयात शुल्क वाढवून एक महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. या उपाययोजनेअंतर्गत, सोने आणि चांदीवर आता 15 टक्के आयात शुल्क आकारले जाईल. यापूर्वी केवळ 6 टक्के इतके आयातशुल्क होते.

भारत सरकारने सोने आणि चांदीवरील आयात शुल्कात 9 टक्के वाढ करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या वाढीमुळे भारतातील सोने आणि चांदीवरील आयात शुल्क आता 6 टक्क्यांऐवजी 15 टक्के होईल, असे केंद्र सरकारने बुधवारी जारी केलेल्या एका आदेशात म्हटले आहे सरकारने सोने आणि चांदीसह सर्व मौल्यवान धातूंवरील आयात शुल्क वाढवण्याचा निर्णय घेतला आहे. वाढीव दरांची अंमलबजावणी सुरू झाल्याने वाढीव दराने विक्री सुरू झाली आहे. या निर्णयाचा मुख्य उद्देश सोन्याची आयात कमी करणे आणि परकीय चलन साठ्यावरील मोठा दबाव त्वरित कमी करणे हा आहे.

काय परिणाम होईल?

सरकारच्या आयात शुल्कातील वाढीचा देशाच्या परकीय चलन साठ्यावर परिणाम होईल. भारत हा सर्वात मोठ्या सोने आयातदारांपैकी एक आहे. देश आपल्या सोन्याच्या गरजेपैकी सुमारे 99 टक्के सोने परदेशातून खरेदी करत असल्यामुळे त्यावर दरवर्षी अब्जावधी डॉलर्सचा खर्च होतो. मध्य पूर्वेतील सध्याच्या तणावामुळे भारतासह जगभरात ऊर्जा आणि आर्थिक संकट निर्माण झाले आहे. या निर्णयामुळे या धातूची ग्राहकांची मागणी कमी झाल्यामुळे परकीय चलन साठ्यावरील मोठा दबाव कमी होईल, असा सरकारचा दावा आहे.

वर्षभर सोने खरेदी टाळल्यास मोठी बचत

सरकारने राष्ट्रीय हितासाठी जनतेला पुढील वर्षभर सोने खरेदी न करण्याचे आवाहन केले आहे. भारतात वर्षभर सोन्याची खरेदी कमी केल्यास सोन्याच्या आयातीत 30 ते 40 टक्के घट होऊ शकते. याचा अर्थ असा की, जर सरकारच्या आवाहनाचे पालन केले गेले, तर देश अंदाजे 20-25 अब्ज डॉलर्सची बचत करू शकेल. त्याचबरोबर सोन्याच्या आयातीत 50 टक्के घट झाल्यास 36 अब्ज डॉलर्सपर्यंतची बचत होऊ शकते.

दुबईमार्गे सोने आयात वाढणार

आयात शुल्कातील या वाढीमुळे आयात महाग झाली असली तरी, भारत-यूएई व्यापार कराराअंतर्गत दुबईमार्फत व्यापारासाठी एक मोठी आणि फायदेशीर संधीही निर्माण झाली आहे. भारताने टॅरिफ रेट कोटा प्रणालीअंतर्गत दुबईमधून सोन्याच्या आयातीला सामान्य मोस्ट-फेवर्ड-नेशन दरापेक्षा एक टक्का कमी दराने परवानगी दिली होती. हा कोटा 2022 मध्ये वार्षिक 120 टनांपासून सुरू झाला आणि 2027 पर्यंत तो 200 टनांपर्यंत वाढवण्याचे नियोजित आहे. नवीन व्यवस्थेअंतर्गत प्रभावी शुल्क 15 टक्के असल्याने यूएई कोट्याअंतर्गत येणारे सोने 14 टक्के शुल्कावर भारतात प्रवेश करेल. जरी यूएई स्वत: सोने किंवा चांदीचे उत्खनन करत नसले तरी, हा शुल्कातील फरक जागतिक स्तरावरील सोने दुबईमार्गे भारतात आणण्यास प्रोत्साहित करू शकतो. या वाढत्या आयातीवर आर्थिक देखरेख ठेवणे आणि सीमा शुल्क नियमांचे सुलभीकरण करणे हे भविष्यात सरकार आणि धोरणकर्त्यांसाठी एक प्रमुख प्राधान्य असले पाहिजे.