काही वर्षापूर्वी प्रचंड लोकसंख्या हे चीनपुढील आव्हान होते. मात्र, कुटुंबनियोजनसारख्या योजना राबवल्याने चीनसमोर नवे संकट उभे ठाकले आहे. चीनमध्ये लिंगगुणोत्तरात मोठी तफावत निर्माण झाली आहे. तसेच कुटुंबाच्या जबाबदारीपासून मुक्त राहावे, यासाठी तरुण पिढी विवाह करण्यास घाबरत आहे. त्यामुळे चीनमधील लोकसंख्या संकट वाढतच जात आहे. सरकारी आकडेवारीनुसार, २०२५ मध्ये देशाची लोकसंख्या अंदाजे ४ दशलक्ष (३.३९ दशलक्ष) ने कमी होऊन १.४०५ अब्ज झाली आहे. ही घट २०२४ पेक्षा मोठी आहे. चीनच्या लोकसंख्येत घट झाल्याचे हे सलग चौथे वर्ष आहे. चीनच्या राष्ट्रीय सांख्यिकी ब्युरोने (एनबीएस) सोमवारी हे आकडे जाहीर केले आहेत.
२०२५ मध्ये चीनची लोकसंख्या सलग चौथ्या वर्षी घटली आहे. सरकारी आकडेवारीनुसार, जन्मदर विक्रमी नीचांकी पातळीवर पोहोचला असून मृत्यूदर वाढला आहे. वेगाने वृद्धांची संख्या आणि घटत्या विवाहांमुळे येत्या काळात ही घट आणखी वाढू शकते, अशी शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. २०२५ मध्ये एकूण जन्मांची संख्या ७.९२ दशलक्ष झाली, जी २०२४ मध्ये ९.५४ दशलक्ष जन्मांपेक्षा सुमारे १७ टक्के कमी आहे. याव्यतिरिक्त, चीनचा जन्मदर दर १००० लोकांमागे ५.६३ पर्यंत घसरला, जो आतापर्यंतचा सर्वात कमी स्तर आहे. हा आकडा चीनच्या इतिहासात अत्यंत चिंताजनक मानला जातो.
विस्कॉन्सिन-मॅडिसन विद्यापीठातील एका लोकसंख्याशास्त्रज्ञाने सांगितले की २०२५ मध्ये नोंदवलेल्या जन्मांची संख्या १७३८ च्या पातळीइतकी आहे, जेव्हा चीनची एकूण लोकसंख्या फक्त १५० दशलक्ष होती. दरम्यान, २०२५ मध्ये मृत्यूची संख्या वाढून ११.३ दशलक्ष झाली, जी २०२४ मध्ये १०.९ दशलक्ष होती. चीनचा मृत्युदर दर १००० लोकांमागे ८.०४ होता, जो १९६८ नंतरचा सर्वाधिक आहे.
२०२२ पासून चीनची लोकसंख्या सातत्याने कमी होत आहे आणि देश वेगाने वृद्ध होत आहे. एनबीएसच्या मते, चीनच्या एकूण लोकसंख्येपैकी अंदाजे २३ टक्के लोक आता ६० वर्षांपेक्षा जास्त वयाचे आहेत. असा अंदाज आहे की २०३५ पर्यंत ही संख्या ४० कोटींपर्यंत पोहोचेल, जी अमेरिका आणि इटलीच्या एकत्रित लोकसंख्येइतकी आहे. ही परिस्थिती चीनच्या अर्थव्यवस्थेवरही परिणाम करत आहे. मोठ्या संख्येने लोक काम सोडून जात आहेत, तर पेन्शन आणि सामाजिक सुरक्षा बजेटवर वाढता दबाव आहे. म्हणूनच चीनने निवृत्तीचे वय वाढवण्याचा निर्णय घेतला आहे. आता, पुरुषांना ६३ वर्षांपर्यंत आणि महिलांना ५८ वर्षांपर्यंत काम करावे लागणार आहे.
घटते विवाह दर आणि जीवनशैलीतील बदल ही चीनच्या लोकसंख्या घटण्याची प्रमुख कारणे असल्याचे तज्ञांचे म्हणणे आहे. विवाह नोंदणी नियम शिथिल केल्याने भविष्यात जन्मदरात काही प्रमाणात दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे. चीनमधील लोक आर्थिक अडचणींमुळे लग्न रोखत आहेत आणि वाढत्या राहणीमानाच्या खर्चामुळे ते लग्न करण्यापासून परावृत्त होत आहेत. त्यामुळे आगामी काळात ही समस्या आणखी गंभीर होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.
Comments are closed.