रंग आणि परंपरा यांचा संगम

जेव्हा जेव्हा होळीचे नाव घेतले जाते तेव्हा रंगांची उधळण, ढोल-ताशांचा दणदणाट आणि राधा-कृष्णाच्या करमणुकीचा उत्सव मनात ताजा होतो. मथुरा आणि वृंदावन येथील होळी केवळ आध्यात्मिक उर्जेने भरलेली नाही, तर ती देशभरातील पर्यटक आणि भाविकांनाही आकर्षित करते. दरवर्षी, बरेच लोक विशेषत: होळी साजरी करण्यासाठी या ठिकाणी येतात, जेथे रंगांचा हा सण भक्ती आणि आनंदाचा अद्भुत मिश्रण बनतो. मात्र, होळीचा उत्सव केवळ ब्रज प्रदेशापुरता मर्यादित नाही; देशभरात वेगवेगळ्या प्रकारे तो साजरा केला जातो.

हा सण केवळ रंगांपुरता मर्यादित नाही तर मनातील दुरावा मिटवण्याची, जुनी नाराजी विसरण्याची आणि नात्यांमध्ये गोडवा भरण्याची ही सुवर्णसंधी आहे. वेगवेगळ्या राज्यांतील होळीच्या परंपरा, पाककृती, संगीत आणि विधी याला खास बनवतात. चला जाणून घेऊया त्या पाच अप्रतिम ठिकाणांबद्दल, जिथे होळी एकदा अनुभवायलाच हवी.

बरसाणाची लाठमार होळी

बरसाणाची होळी जगप्रसिद्ध लाठमार होळीसाठी ओळखली जाते. येथे स्त्रिया प्रतीकात्मकपणे पुरुषांवर लाठ्या वापरतात, तर पुरुष ढालीने स्वतःचे संरक्षण करण्याचा प्रयत्न करतात. ही परंपरा राधा-कृष्णाच्या करमणुकीशी संबंधित आहे. रंगांच्या गमतीशीर भक्तीचा हा संगम बरसाणाच्या होळीला एक वेगळी ओळख देतो. यावर्षी 25 फेब्रुवारी रोजी बरसाणाची लाठमार होळी आयोजित केली जाणार आहे, जी पाहण्यास आणि अनुभवण्यास अद्भुत आहे.

वाराणसीची होळी

काशीच्या होळीमध्ये अध्यात्म आणि मौजमजेचा अनोखा मिलाफ पाहायला मिळतो. इथे फक्त दिवाळीच नाही तर होळीही खास आहे. गंगेच्या घाटांवर भांग-थंडाईच्या गंधासह रंग, शिवभक्तांचे जथ्थे, ढोल-ताशांची गुंजन आणि हवेत उडालेला गुलाल या सर्वांनी मिळून वाराणसीची होळी अविस्मरणीय बनते.

शांतीनिकेतनची होळी: कला आणि सौंदर्याचा उत्सव

पश्चिम बंगालमधील शांतिनिकेतनमध्ये होळी हा वसंत ऋतु उत्सव म्हणून साजरा केला जातो. येथे रवींद्रनाथ टागोरांच्या परंपरेनुसार विद्यार्थी पिवळे कपडे परिधान करतात आणि गीत, संगीत, नृत्य आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमाच्या माध्यमातून वसंत ऋतू आणि होळीचे स्वागत करतात. ही होळी शांतता आणि कलात्मकतेचे प्रतीक आहे. तुम्हाला शांत आणि आरामदायी होळी अनुभवायची असेल तर शांतीनिकेतन हा एक उत्तम पर्याय आहे.

उदयपूरची शाही होळी

उदयपूरची होळी राजेशाही पद्धतीने साजरी केली जाते. मेवाड राजघराण्याच्या परंपरेनुसार होलिका दहनासह भव्य मिरवणुका काढल्या जातात. राजेशाही वेशभूषा, सजवलेले हत्ती आणि घोडे आणि पारंपारिक लोकनृत्य यामुळे हा सण राजवाड्यांसारखा बनतो. खऱ्या राजेशाही अनुभूतीचा आनंद घेण्यासाठी उदयपूरमध्ये एकदा नक्कीच होळी साजरी करा.

प्रयागराजची होळी

संगम शहर प्रयागराजमध्येही होळीचा उत्सव पूर्णपणे वेगळ्या पद्धतीने केला जातो. कापड फाडणारी होळी येथे खूप प्रसिद्ध आहे, जिथे होळी परिसरात एकत्रितपणे खेळली जाते आणि पुरुष एकमेकांचे कपडे देखील फाडतात. याशिवाय, संगीत, संवाद आणि सामूहिक उत्साह यामुळे ते अतिशय जिवंत आणि मनमोहक बनते.