कोर्टिसोल हार्मोन: सकाळी रिकाम्या पोटी चहा कॉफी प्या? कोर्टिसोल हार्मोनची पातळी खालावल्यानंतर ही गंभीर लक्षणे दिसून येतात

कोर्टिसोल हार्मोन: आपल्यापैकी अनेकांना सकाळी उठल्यानंतर चहा किंवा कॉफी पिण्याची सवय असते. चहा-कॉफी प्यायल्याशिवाय दिवसाची सुरुवात चांगली झाल्यासारखे वाटत नाही. पण चहा-कॉफीचे वारंवार सेवन केल्यामुळे शरीराला नुकसान होण्याची शक्यता जास्त आहे. कॉफीमुळे शरीराला ताजेतवाने वाटते, एकाग्रता वाढते आणि शरीराला ऊर्जा मिळते. पण झोपेतून उठल्यानंतर लगेच कॉफी प्यायल्याने शरीरातील नैसर्गिक 'कॉर्टिसोल लय' बिघडते. त्यातील कॅफिन आणि कोर्टिसोलमुळे शरीरात हार्मोनल बदल होतात, ज्याचा परिणाम संपूर्ण शरीरावर होतो. शरीरात कोर्टिसोल हार्मोनच्या कमतरतेची लक्षणे कोणती आहेत ते जाणून घेऊया.(छायाचित्र सौजन्य – istock)

स्तन कर्करोग जागरूकता: कौटुंबिक इतिहास नाही, लक्षणे नाहीत; स्तनाचा कर्करोग अजूनही होऊ शकतो का? तज्ञांचा सल्ला घ्या

कॉर्टिसॉल हार्मोन

कोर्टिसोल हा शरीरातील एक अतिशय महत्त्वाचा हार्मोन आहे. शरीराला झोप, चयापचय, रक्तदाब, तणावातून जागे होण्यास मदत होते. कोर्टिसोलच्या पातळीत दिवसभर चढ-उतार होत असतात. काहींना ठराविक वेळी कॉफी पिण्याची सवय असते. अनेकांना सकाळी भरपूर कॉफी पिणे फायदेशीर वाटते. चिंता, छातीत धडधडणे, आम्लपित्त किंवा झोप न लागणे यासारख्या समस्या कॉफीच्या सेवनामुळे उद्भवतात, असे प्रत्येकाला नेहमी वाटते. पण असे नाही, ब्लॅक कॉफीचे सेवन शरीरासाठी फायदेशीर आहे. कोर्टिसोलच्या भीतीने तुम्हाला सकाळी कॉफी पिणे थांबवण्याची गरज नाही.

काही लोकांना सकाळी उठल्यावर गडबड किंवा आळशी वाटते, तर काहींना ऊर्जेच्या पातळीत अचानक घट जाणवते. त्यामुळे रिकाम्या पोटी कॉफी किंवा चहा पिण्याऐवजी नाश्ता करून बाहेर जा. कॅफिनचा प्रभाव वाढल्यानंतर शरीराला अचानक खूप थकवा जाणवतो किंवा उर्जेची कमतरता जाणवते. याशिवाय अचानक झोप येणे, काम करण्याची इच्छा नसणे, शरीरातील ताण वाढणे इत्यादी अनेक लक्षणे दिसतात. त्यामुळे रिकाम्या पोटी चहा किंवा कॉफीचे सेवन टाळा.

तरुणांमध्येही पाठदुखी वाढतेय! या 'स्पाइनल' लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नका; तज्ञांकडून महत्वाचा सल्ला

कॉफी पिण्याची योग्य पद्धत:

सकाळी उठल्यानंतर रिकाम्या पोटी चहा किंवा कॉफी पिऊ नका. चहा-कॉफी पिण्याऐवजी हर्बल पेयांचे सेवन करा. दररोज 300 ते 400 मिलीग्राम कॅफिनचे सेवन निरोगी प्रौढांसाठी सुरक्षित मानले जाते. त्यामुळे दिवसातून दोन ते तीनदा कॉफी प्यावी. कॉफी सकाळी नाश्त्यासोबत किंवा संध्याकाळी कोणत्याही पदार्थासोबत घ्यावी. संध्याकाळी किंवा रात्री उशिरा कॉफी प्यायल्याने रात्री झोपेचा त्रास होऊ शकतो. त्यामुळे रिकाम्या पोटी किंवा रात्री चहा किंवा कॉफी पिऊ नका.

टीप – हा लेख फक्त सामान्य माहितीसाठी लिहिला आहे आणि कोणत्याही प्रकारचा इलाज असल्याचा दावा करत नाही. कोणताही उपाय करण्यापूर्वी तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.