प्रत्येक सणाच्या वेळी उपवास आणि पूजा केल्याने मोक्ष प्राप्त होतो का?

उपवास आणि देवाची पूजा करण्याची परंपरा हिंदू धर्मात शतकानुशतके चालत आलेली आहे. अनेकदा लोक पूजा करतात आणि उपवास करतात जेणेकरून देव त्यांची इच्छा पूर्ण करेल. त्याचप्रमाणे लाखो भाविक जीवन-मरणाच्या फेऱ्यातून मुक्ती मिळावी म्हणून धार्मिक कार्य करतात. याशिवाय अनेक लोक पूर्ण भक्तिभावाने व्रत आणि पूजा करतात, ज्यांच्या मनात देवाचे दर्शन घेण्याची इच्छा असते. अशा स्थितीत उपासनेने व उपवास केल्याने मोक्ष मिळतो की नाही हे भक्तांनी जाणून घेतले पाहिजे.

व्रत पाळणे ही केवळ एक धार्मिक प्रक्रिया नाही, तर ती व्यक्तीला शारीरिक दृष्ट्या शुद्ध करते. हिंदू धर्मात काही विशेष सण असेल तेव्हाच लोक उपवास करतात. हिंदू धर्मातील विशेष धार्मिक ग्रंथांमध्ये उपासना आणि मोक्ष याविषयी अनेक विशेष गोष्टी सांगण्यात आल्या आहेत. तर या शास्त्राच्या आधारे जाणून घेऊया व्रत आणि पूजा केल्याने माणसाला मोक्ष मिळतो की नाही.

हेही वाचा : अनंत चतुर्दशीच्या दिवशी होणार गणपतीचे विसर्जन, जाणून घ्या शुभ मुहूर्तापासून नियम

उपवासाने मोक्ष मिळत नाही

भगवद्गीतेमध्ये श्रीकृष्णाने स्पष्टपणे सांगितले आहे की लोक यज्ञ, दान आणि व्रत करतात. या कृतीतून पुण्य प्राप्त झाले तरी मनुष्याला मोक्ष मिळत नाही. या संदर्भात भगवद्गीतेच्या २ व्या अध्यायात सांगितले आहे की, जे वेदांमध्ये सांगितलेल्या उपासना आणि यज्ञात मग्न राहतात, त्यांना अनेक वेळा स्वर्गाची इच्छा असते. ज्यामुळे ती व्यक्ती जगाच्या बंधनात बांधली जाते. आसक्ती आणि मोहामुळे माणूस कधीही मोक्ष मिळवू शकत नाही. गीतेनुसार, मनुष्याला खरा मोक्ष तेव्हाच प्राप्त होतो जेव्हा कोणत्याही परिणामाची इच्छा न ठेवता कर्म केले जातात.

भगवद्गीतेनुसार उपासना आणि उपवास करण्यात काहीच गैर नाही. व्रत आणि उपासनेने माणसाचे मन शुद्ध होते. त्याच वेळी, व्यक्तीने कर्मयोग, भक्ती योग आणि ज्ञानयोग असे तीन योग करावेत. त्यांचा अवलंब केल्याने मनुष्य मोक्ष प्राप्त करू शकतो.

हेही वाचा: पितृ पक्षाच्या काळात त्यांच्या पूर्वजांच्या परंपरेचे पालन कोणी करावे आणि कोणी करू नये?

मोक्ष मार्ग

भगवद्गीतेमध्ये भगवान श्रीकृष्णाने अर्जुनला मोक्षाचे तीन मार्ग म्हणजे तीन योग सांगितले आहेत, ज्याद्वारे मनुष्य मोक्ष मिळवू शकतो. त्यांना कर्मयोग, भक्ती योग आणि ज्ञानयोग असे म्हणतात.

कर्मयोग- माणसाने परिणामांची चिंता न करता आपले काम करत राहिले पाहिजे. कोणतेही काम करताना परिणामाची चिंता असेल तर तो ऐहिक बंधनांनी जखडलेला समजला जातो. अशा स्थितीत माणसाला मोक्ष मिळू शकत नाही.

हेही वाचा: देवाला अर्पण केल्यानंतर प्रसाद स्वतः का खाऊ नये? कारण जाणून घ्या

भक्ती योग- भक्तांनी देवाची आराधना अनन्यभावाने करावी. या काळात व्यक्तीने सांसारिक वासनांपासून दूर राहावे.

ज्ञान योग– याचा अर्थ असा नाही की त्या व्यक्तीकडे फक्त तीक्ष्ण बुद्धी असली पाहिजे, परंतु त्याला त्याच्या मनातील गोष्टी समजण्यास सक्षम असावे. या तीन योगांचा अवलंब करून मनुष्य मोक्ष प्राप्त करू शकतो.

टीप- हा लेख धार्मिक श्रद्धा आणि गणनांवर आधारित आहे. आम्ही याची पुष्टी करत नाही.