ध्वनिलहरींनी आग विझवता येते! हिमाचल प्रदेशच्या विद्यार्थ्यांनी बनवलेले जलविरहित अग्निशामक यंत्र!

हिमाचल प्रदेशातील मंडी जिल्ह्यातील सुंदरनगर सरकारी पॉलिटेक्निकच्या विद्यार्थ्यांनी अग्निशमन क्षेत्रात अनोखा प्रयोग केला आहे. इलेक्ट्रिकल इंजिनीअरिंगच्या अंतिम वर्षाच्या विद्यार्थ्यांनी 'ऑटोमॅटिक सॉनिक फायर एक्टिंग्विशर' विकसित केले आहे जे ध्वनी लहरींच्या मदतीने आग विझवते. विशेष म्हणजे या उपकरणाला पाणी, फोम किंवा रासायनिक अग्निशामक उपकरणांची आवश्यकता नाही.

या विद्यार्थी प्रकल्पाचा मुख्य उद्देश अग्निशमन दरम्यान विद्युत उपकरणांचे होणारे नुकसान कमी करणे हा आहे. सामान्य अग्निशामक उपकरणांमधील पाणी किंवा रसायने सर्व्हर, इलेक्ट्रॉनिक सर्किट्स आणि महागड्या उपकरणांचे नुकसान करू शकतात. सोनिक तंत्रज्ञान मात्र आग विझवल्यानंतर कोणतेही रासायनिक अवशेष मागे ठेवत नाही.

ब्रेक लावताच वीजनिर्मिती होणार! वंदे भारत एक्सप्रेसचे अप्रतिम तंत्रज्ञान; यंत्रणा कशी काम करते?

या उपकरणात सेन्सर्स, मायक्रोकंट्रोलर, डिजिटल लॉजिक कंट्रोलर आणि हाय-पॉवर ॲम्प्लिफायर वापरण्यात आले आहेत. सेन्सर्सच्या साहाय्याने आग शोधल्यानंतर, सिस्टम विशिष्ट कमी वारंवारतेच्या ध्वनी लहरी निर्माण करते. विद्यार्थ्यांच्या प्रोटोटाइपमध्ये 30 ते 60 हर्ट्झमधील ध्वनी लहरींचा वापर करण्यात आला.

या लहरी हवेत कंपने निर्माण करून अग्निभोवती ऑक्सिजनच्या हालचालीवर परिणाम करतात. यामुळे ज्वालांना लागणारा ऑक्सिजनचा पुरवठा कमी होतो आणि आग विझवण्यास मदत होते. थोडक्यात, ध्वनी लहरींद्वारे अग्निभोवती एक प्रकारची 'हवेची भिंत' निर्माण करणे ही त्यामागची संकल्पना आहे.

प्रगत AI तंत्रज्ञानासह सॅमसंगचे नवीन 'गॅलेक्सी वॉच' लवकरच लॉन्च होणार आहे; जाणून घ्या काय असेल खास!

डिव्हाइसची किंमत सध्या सुमारे ₹7,000 ते ₹8,000 आहे. वजन कमी असल्याने दुर्गम भागातही ते वाहून नेले जाऊ शकते. भविष्यात, विद्यार्थ्यांचा डेटा सेंटर, सर्व्हर रूम, प्रयोगशाळा तसेच जंगलातील आगींसाठी त्याचा वापर करण्याचा मानस आहे.

हे सध्या एक प्रोटोटाइप आहे आणि ते अधिक कॉम्पॅक्ट आणि शक्तिशाली बनवण्यासाठी काम सुरू आहे. या प्रकल्पाचे पेटंट मिळविण्याचीही तयारी सुरू आहे. विद्यार्थ्यांचा हा प्रयोग महाविद्यालयीन प्रकल्पाच्या पलीकडे नेऊन त्याचे व्यावसायिक उत्पादनात रूपांतर करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.