‘मित्रों’ नाही तर ‘फ्रेंड्स’, कॅमेरा ना अँगल, वापरला सेल्फी कॅमेरा! पंतप्रधान मोदींनी अवघ्या 3

दिल्ली : २ मिनट ५५ सेकंदांचा तो मध्यरात्रीच्या सुमारास शेअर केलेला व्हिडीओ… कोणतेही मोठे भाषण (PM Modi Video) नाही, किंवा हिंदीतले कोणतेही अवघड शब्द नाहीत, अगदी सोपी, सरळ आणि सुटसुटीत भाषा. हा व्हिडीओ अगदी तेवढाच मोठा आहे जेवढी एखादी इंस्टाग्रामवरील रील किंवा युट्यूबवरील शॉर्ट व्हिडीओ (PM Modi Video) असतो. सध्याच्या Gen Z चा ‘अटेंशन स्पॅन’ (लक्ष केंद्रित करण्याचा वेळ) अत्यंत कमी आहे आणि हीच गोष्ट लक्षात ठेवून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी आपला नवा डाव टाकला.(पीएम मोदी व्हिडिओ)

२३ जुलै २०२६ च्या रात्री ११:५२ वाजता… संपूर्ण देश ‘नीट’ (NEET) पेपर फुटीविरोधात CJP च्या देशव्यापी आंदोलनाच्या तयारीत होता. ठीक याच वेळी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी एक व्हिडीओ पोस्ट केला. हा व्हिडीओ कोणताही नेहमीसारखा सामान्य व्हिडीओ नव्हता. तो होता फक्त २ मिनिटे ५५ सेकंदांच्या या व्हिडीओ… त्यासाठी कोणताही भव्य स्टुडिओ सेटअप नव्हता आणि कोणताही प्रोफेशनल कॅमेरा नव्हता. पंतप्रधान मोदी यांनी मोबाईल फोनच्या सेल्फी कॅमेऱ्याचा वापर करत पोर्ट्रेट मोडमध्ये हा व्हिडीओ शूट केला होता. हा व्हिडीओ अगदी तसाच होता, जशी जेनझी पिढी एखादी इंस्टाग्राम रील बनवते. या अत्यंत नियोजित व्हिडीओच्या माध्यमातून पंतप्रधान मोदींनी ‘Gen Z’ पिढीला समजून घेण्याचा आणि त्यांना पटवण्याचा कसा प्रयत्न केला, जाणून घेऊया सविस्तर…

उद्याच्या मंत्रिमंडळात पेपरफुटींविरोधात आणखी कडक कारवाई! pic.twitter.com/NRysBukk5U

— नरेंद्र मोदी (@narendramodi) 23 जुलै 2026

१. ‘मित्रों’ नाही, ‘फ्रेंड्स’: जाणीवपूर्वक शब्दांमध्ये केलेला बदल

पंतप्रधान मोदी यांनी आपल्या कारकिर्दीत आत्तापर्यंत अनेक भाषणे केली आहेत. प्रत्येक वेळी त्यांनी “मेरे प्यारे देशवासियों” किंवा “मित्रों” अशा शब्दांनी संबोधनाला सुरूवात केल्याचे दिसून आले आहे. मात्र, या वेळी व्हिडीओमध्ये त्यांनी काहीतरी वेगळं केलं. त्यांनी आपल्या भाषणाची सुरुवात “फ्रेंड्स” या शब्दाने केली. ही सुरवात म्हणजे कोणताही योगायोग नव्हता. ‘मित्रों’ हा शब्द ‘बूमर्स’ आणि ‘Gen X’ पिढीची आठवण करून देतो. ती भाषा रॅलींमध्ये आणि स्टेज शोमध्ये वापरली जात असे. परंतु ‘फ्रेंड्स’ हा शब्द इंस्टाग्राम, रील्स आणि मित्रांच्या जगातील आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, ‘मित्रों’ ऐवजी ‘फ्रेंड्स’ असा केलेला बदल हा Gen Z पिढीला जवळ करण्याचा एक मोठा प्रयत्न होता. Gen Z पिढी ‘मित्रों’सारख्या औपचारिक शब्दांशी जोडली जात नाही. ती “हॅलो मित्रांनो”, “कसे आहात” आणि “फ्रेंड्स” अशा हिंदी-इंग्रजीच्या संमिश्र भाषेत संवाद साधते आणि लक्ष वेधते.

२. कॅमेरा सेटअप: व्हिडीओसाठी स्टुडिओ नाही तर मोबाईल

पंतप्रधान मोदींचा ‘मन की बात’ कार्यक्रम असो किंवा कोणताही मेसेज देण्याचा व्हिडीओ असो, त्यांचे व्हिडीओ नेहमी प्रोफेशनल कॅमेरा सेटअपसह शूट केले जायचे. बॅकग्राउंडला राष्ट्रध्वज, योग्य लाईटिंग आणि अँगल म्हणजेच सर्वकाही एकदम परफेक्ट! परंतु या व्हिडीओमध्ये काहीही ‘परफेक्ट’ नव्हतं आणि बहुदा हाच या व्हिडीओचा सर्वात मोठा ‘परफेक्शन’ होता.

मोठा कॅमेरा नाही: एक सामान्य मोबाईल फोन वापरला गेला.

सेल्फी कॅमेरा: सामान्यतः सेल्फी आणि रील्ससाठी वापरला जाणारा फ्रंट/सेल्फी कॅमेरा.

व्हर्टिकल अँगल: इंस्टाग्राम रील किंवा शॉर्ट्ससारखा उभा (Vertical) अँगल घेतलेला, ज्याप्रमाणे आपण एखाद्याशी व्हिडीओ कॉलवरती बोलतो.

हा तोच फॉरमॅट आहे, ज्यामध्ये Gen Z रील्स बनवतात, मित्रांना टॅग करतात आणि आपले दैनंदिन आयुष्य, आणि व्हिडीओ शेअर करतात. पंतप्रधानांनी जाणीवपूर्वक प्रोफेशनलिझम सोडला आणि ‘रिलेटेबल’ (आपलेपणा वाटेल असा व्हिडीओ) बनण्याचा प्रयत्न केला. ज्याप्रमाणे Gen Z ने आंदोलनादरम्यान पंतप्रधान मोदींचे सोशल मीडियाचे तंत्रज्ञान त्यांच्याच विरोधात हत्यार म्हणून वापरले, तसेच या व्हिडीओद्वारे पंतप्रधानांनीही तेच हत्यार उपसल्याचे दिसून आले.

३. व्हिडीओची वेळ: मध्यरात्री ११:५२ वाजता, CJP च्या बैठकीपूर्वी

या व्हिडीओची वेळ अत्यंत राजकीय आणि रणनीतिक होती. पंतप्रधान मोदींनी हा व्हिडीओ २३ जुलैच्या रात्री ११:५२ वाजता पोस्ट केला. कॉकरोच जनता पार्टीची (CJP) सरकारसोबतची बैठक २४ जुलै रोजी दुपारी १२:३० वाजता निश्चित होती. म्हणजेच, बैठकीच्या अवघ्या १२ तास आधी पंतप्रधानांनी हा व्हिडीओ जारी केला. सरकार चर्चेपूर्वीच आपला अजेंडा सेट करू इच्छिते, हा यामागचा स्पष्ट संदेश होता.

या व्हिडीओमध्ये बोलताना पंतप्रधान मोदी म्हणाले की, कॅबिनेट २४ जुलै रोजी दुपारी १ वाजता बैठक घेईल आणि पेपर फुटीविरोधात कडक पावले उचलेल. त्यांनी फास्ट-ट्रॅक कोर्ट स्थापन करण्याची घोषणा केली आणि संसदेच्या पावसाळी अधिवेशनाच्या दुसऱ्या आठवड्यात नवीन विधेयक मांडले जाईल, असे सांगितले. पंतप्रधानांनी CJP च्या मागण्यांची वाट न पाहता आधीच काही सवलती दिल्या. “आधी काहीतरी द्या, मग उर्वरित मागण्यांवर चर्चा करा” या क्लासिक नेगोशिएशन (चर्चा) रणनीतीचा हा भाग होता.

४. व्हिडीओतील लहान-लहान तपशील

जर तुम्ही व्हिडीओ बारकाईने पाहिला, तर काही सूक्ष्म गोष्टी लक्ष वेधून घेतात:

बॅकग्राउंड: व्हिडीओ कोणत्याही ऑफिशियल सेटअपमध्ये नाही, तर एका सामान्य खोलीत शूट केल्यासारखा वाटतो. कोणताही मोठा राष्ट्रध्वज नाही किंवा पुस्तकांचे कपाट नाही. अगदी सामान्य माणसाच्या घरात असते तसे बॅकग्राउंड.

लाईटिंग: स्टुडिओची लाईटिंग नाही, तर खोलीतील सामान्य लाईट. थोडा गडद आणि अनप्रोफेशनल वाटणारा प्रकाश, ज्यामुळे व्हिडीओ ‘रिअल’ वाटतो.

कॅमेरा अँगल: सेल्फी कॅमेरा असल्याने पंतप्रधान मोदींचा चेहरा खूप जवळ दिसतो. यामुळे एखादा मित्र व्हिडीओ कॉलवर बोलत असल्यासारखा भास होतो.

भाषा: ‘फ्रेंड्स’ व्यतिरिक्त पूर्ण व्हिडीओ अत्यंत सोप्या, सरळ आणि कोणत्याही कठीण शब्दांशिवाय बनवला गेला आहे. त्यांनी कोणतेही कठीण कायदेशीर शब्द वापरले नाहीत.

व्हिडीओची लांबी: २ मिनिटे ५५ सेकंद हे मोठे भाषण नाही. हा व्हिडीओ रील किंवा शॉर्ट्सच्या लांबीचा आहे, कारण Gen Z चा अटेंशन स्पॅन कमी असतो.

हा व्हिडीओ खरोखरच प्रभावी ठरेल का?

तज्ज्ञांमध्ये या व्हिडीओच्या बाजूने आणि विरोधात दोन्ही प्रकारचे युक्तिवाद आहेत:

काही तज्ज्ञांचे मते, पंतप्रधान मोदींनी Gen Z च्याच भाषेत संवाद साधून एक मोठे पाऊल उचलले आहे. गेली १२ वर्षे भाजप आणि पंतप्रधान मोदी सोशल मीडियावर वर्चस्व गाजवत आहेत. आता Gen Z ने तीच साधने त्यांच्याविरोधात वापरण्यास सुरुवात केली होती. या व्हिडीओच्या माध्यमातून पंतप्रधानांनी ‘काउंटर-अटॅक’ केला आहे. आपणही Gen Z चे जग समजतो, आपणही सेल्फी व्हिडीओ बनवू शकतो आणि ‘फ्रेंड्स’ म्हणू शकतो, हे त्यांनी दाखवून दिले.

विरोधातील युक्तिवादातील तज्ज्ञांचं मत

मात्र, दुसऱ्या काही तज्ज्ञांच्या मते हा व्हिडीओ येण्यास खूप उशीर झाला आहे. Gen Z आधीच रस्त्यावर उतरली आहे. CJP ने देशव्यापी आंदोलनाची घोषणा केली आहे. म्हणजेच तरुण पिढी आधीच आपली भूमिका मांडत आहे. सध्याच्या इंटरनेट ट्रेंड्सनुसार ‘सरकारचा विरोध करणे’ हे तरुणांमध्ये ‘कूल’ मानले जात आहे. अशा परिस्थितीत एका सेल्फी व्हिडीओमुळे किती फरक पडेल, हा प्रश्न कायम आहे. काही तज्ज्ञांचे असेही म्हणणे आहे की हा व्हिडीओ केवळ एक सुरुवात आहे. पंतप्रधान मोदींनी Gen Z शी संवाद साधण्याचा एक नवा मार्ग शोधला आहे. येत्या दिवसांत असे आणखी प्रयत्न पाहायला मिळतील. पंतप्रधानांनी संकेत दिले आहेत की ते Gen Z ला गांभीर्याने घेत आहेत.पण Gen Z पंतप्रधान मोदींना गांभीर्याने घेणार का?  असा प्रश्न आहे.