'कोणता' साप आहे हे कसे ओळखावे? कोणते साप विषारी आहेत? सर्पदंश झाल्यास कोणती खबरदारी घ्यावी? शोधा

• ओळख: भारतातील गंभीर सर्पदंशासाठी साप, मन्यार, घोणस आणि फुरसे हे महत्त्वाचे विषारी साप आहेत.
• सुरक्षितता: घरात साप दिसल्यास त्याला मारू नका; सुरक्षित अंतर ठेवा आणि प्रशिक्षित साप हाताळणाऱ्याला बोलवा.
• प्रथमोपचार: सर्पदंश झाल्यास, हालचाल कमी करा, चावलेल्या अंगाला स्थिर करा आणि ताबडतोब रुग्णालयात जा.

पावसाळ्यात शेतात, घराजवळ, गोठ्यात किंवा बागेत साप दिसल्याच्या अनेक घटना आपण पाहिल्या आहेत. अगदी पावसाळ्यात, उन्हाळ्यातही साप घरात किंवा थंड ठिकाणी बसलेले दिसतात. तसा हा विषय अतिशय महत्त्वाचा आणि सुरक्षिततेचाही आहे. सापांबद्दल आपल्याला माहीत नसलेल्या अनेक गोष्टी आहेत. सर्व साप विषारी नसतात आणि सर्व सापांचा रंग सारखा नसतो. काही सापांच्या शरीरावर ठळक वर्तुळे असतात, काहींच्या शरीरावर ठिपके असतात आणि काहींच्या रंगाने हिरवट किंवा तपकिरी असते. त्यामुळे सापाचा रंग किंवा आकार पाहून खात्रीने ओळखणे धोकादायक ठरू शकते. हे सविस्तर जाणून घेऊया.

महाराष्ट्रात कोणते विषारी साप आढळतात??

भारतात, गंभीर सर्पदंशासाठी प्रामुख्याने 4 साप महत्त्वाचे मानले जातात: नाग, मन्यार, घोणस आणि फुरसे. घोणस” हा जाड शरीराचा असून त्याच्या पाठीवर तीन ओळी गडद तपकिरी, गोलाकार ठिपके असतात. हा घाण अत्यंत विषारी मानला जातो. त्याच्या चाव्यामुळे एक-एक स्नायू अर्धांगवायू आणि मृत्यू होतो. सापाच्या मानेच्या मागच्या बाजूला एक शिखा असते आणि काही सापांनाही चष्म्यासारखे चिन्ह असते आणि साधारणपणे पांढऱ्या घोणसाचे चिन्ह असते. पट्टे तुलनेने लहान, तपकिरी रंगाचे आणि शरीरावर लहरीसारखे असतात.

खेड वार्ता: उन्हाळी सुट्टी शेवटची! जगबुडी नदीत बुडून ३ तरुणांचा दुर्दैवी मृत्यू, कुटुंबावर दुःखाचा डोंगर

धामण आणि इतर बिनविषारी साप

धामणा हा महाराष्ट्रात आढळणारा बिनविषारी साप आहे. त्याचे शरीर लांब आणि सडपातळ आहे. रंग तपकिरी, पिवळसर किंवा राखाडी रंगात दिसू शकतो. धामण आणि नाग कधी कधी सारखे असू शकतात; त्यामुळे सापाला ओळखत नसल्यास त्याच्या जवळ जाणे टाळावे. अजगर हा एक मोठा, जाड शरीराचा साप आहे ज्याच्या शरीरावर तपकिरी आणि फिकट रंगाचे ठळक नमुने आहेत. स्थानिक अधिवासानुसार कोकण आणि पश्चिम घाटात विविध प्रजाती आढळतात. मलबार पिट व्हायपरसारखे साप आंबा घाटासारख्या सह्याद्री भागातही आढळतात.

पावसाळ्यात घरात साप का येतात??

पाऊस, प्रजनन हंगाम, अन्न शोधणे आणि उंदीर किंवा बेडूकांची उपलब्धता यामुळे साप मानवी वस्तीकडे जाण्याचा प्रवृत्ती आहे. घरात साप आढळल्यास लहान मुले आणि पाळीव प्राण्यांना दूर ठेवा. सापाला मारू नका, काठीने हाकू नका किंवा पकडण्याचा प्रयत्न करू नका. सुरक्षित अंतरावरून पहा आणि प्रशिक्षित साप हाताळणाऱ्याची मदत घ्या.

कोकण अणुप्रकल्प : अदानी-रिलायन्सचा कोकणात प्रवेश! सरकारचे मोठे कंत्राट, लाखो कोटींची गुंतवणूक, पण त्या आंदोलनांचे काय?

सर्पदंश झाल्यास पहिल्या क्षणी काय करावे?

सर्पदंश झाल्यास, व्यक्तीला शांत ठेवा, हालचाल कमी करा आणि चावलेला हात किंवा पाय स्थिर करा. रक्तदाब आणि हालचाल जितकी कमी होईल तितके विष कमी होईल. अंगठी, घड्याळ किंवा घट्ट वस्तू काढा आणि ताबडतोब रुग्णालयात न्या. तोंडाने विष शोषून घेण्याचा प्रयत्न करू नका, जखम कापू नका, घट्ट दोरी बांधू नका आणि घरगुती उपाय करू नका. सुरक्षित अंतरावरून साप घेता आला तरच त्याचे छायाचित्र काढा; खरं तर, त्यात वेळ वाया घालवू नका.

जरी सर्पदंशानंतर वेदना सौम्य असेल किंवा लक्षणे लगेच दिसून येत नसली तरीही, वैद्यकीय उपचार अजिबात टाळता कामा नये. जीव वाचवण्यासाठी योग्य वेळी रुग्णालयात पोहोचणे आणि वैद्यकीय देखरेखीखाली उपचार घेणे खूप महत्त्वाचे आहे.