भारत-रशिया तेल व्यापार: चीनपाठोपाठ भारताने पुन्हा एकदा रशियाकडून बंपर तेलाची खरेदी केली आहे. मीडिया रिपोर्ट्सवर विश्वास ठेवला तर, भारताने जून महिन्यात रशियाकडून विक्रमी प्रमाणात कच्च्या तेलाची खरेदी केली आहे. इतकेच नाही तर रशियाकडून तेल आणि इतर जीवाश्म इंधने खरेदी करण्याच्या बाबतीत भारत आता चीननंतर जगातील दुसरा सर्वात मोठा ग्राहक बनला आहे. म्हणजेच एकीकडे पाश्चिमात्य देश रशियावर दबाव आणत आहेत, तर दुसरीकडे भारत आपल्या हितसंबंधांना प्राधान्य देत रशियाकडून स्वस्त तेलाची खरेदी वाढवत आहे. पण भारताने एवढ्या मोठ्या प्रमाणात रशियन तेल का खरेदी केले हा प्रश्न आहे. यातून रशियाला किती फायदा झाला? आणि भारत फक्त तेल खरेदी करत आहे की त्यामागे मोठी रणनीती आहे? खरे तर रशिया भारताला दीर्घकाळापासून सवलतीच्या दरात तेल पुरवत आहे. युक्रेन युद्ध आणि पाश्चात्य निर्बंधानंतर रशियाला नवीन खरेदीदारांची गरज होती. भारताने ही संधी ओळखून मोठ्या प्रमाणावर रशियन तेल खरेदी करण्यास सुरुवात केली. याचा फायदा दोन्ही देशांना झाला. भारताला स्वस्त तेल मिळाले आणि रशियाला मोठी बाजारपेठ मिळाली.
भारतातील प्रमुख रिफायनरींना रशियन तेलाच्या पुरवठ्यात मोठी वाढ झाल्याचे या अहवालातून स्पष्ट झाले आहे. रिलायन्स इंडस्ट्रीजच्या जामनगर रिफायनरीला रशियन तेलाचा पुरवठा 150 टक्क्यांनी वाढला आहे. इंडियन ऑइलच्या पारादीप रिफायनरीत ही वाढ १२६ टक्के होती, तर बीपीसीएलच्या कोची रिफायनरीत ८३ टक्के आणि नायरा एनर्जीच्या वाडीनार रिफायनरीत ४५ टक्के वाढ नोंदवली गेली. याचा अर्थ भारतातील मोठ्या रिफायनरीज आता पूर्वीपेक्षा जास्त रशियन तेलावर प्रक्रिया करत आहेत. पण इथे आणखी एक मनोरंजक ट्विस्ट येतो. भारत केवळ रशियन तेल खरेदी करत नाही तर ते तेल शुद्ध करत आहे आणि जगातील अनेक देशांना इंधन विकत आहे. अहवालानुसार, भारत, तुर्की, ब्रुनेई आणि जॉर्जियाच्या रिफायनरींनी रशियावर निर्बंध लादलेल्या देशांना जून महिन्यात 810 दशलक्ष युरोपेक्षा जास्त किंमतीची तेल उत्पादने निर्यात केली. या देशांमध्ये युरोपियन युनियन, ऑस्ट्रेलिया आणि अमेरिका यांचाही समावेश आहे.
Comments are closed.