होर्मुझ सामुद्रधुनी बंद करण्याची इराणची धमकी… जहाजांना आग लावण्याची घोषणा, जगावर तेल संकटाची छाया

स्ट्रॅटेजिक स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ बंद होण्याचा धोका: इराण आणि इस्रायल-अमेरिका यांच्यातील वाढत्या संघर्षाने आता नवे आणि अत्यंत धोकादायक वळण घेतले आहे. इराणच्या शक्तिशाली सैन्य रिव्होल्युशनरी गार्ड्सने होर्मुझ सामुद्रधुनी पूर्णपणे बंद करण्याची घोषणा केली आहे. खामेनी यांच्या मृत्यूनंतर निर्माण झालेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर आलेल्या या धमकीने जागतिक बाजारपेठेत खळबळ उडाली आहे. या मार्गावरून जाणाऱ्या जहाजांना तातडीने आग लावण्यात येईल, असा स्पष्ट इशारा लष्कराने दिला आहे.

जगाच्या जीवनरेषेवर संकट ओढवले आहे

होर्मुझची सामुद्रधुनी ही जगाची ऊर्जा जीवनरेखा मानली जाते कारण जागतिक तेलाचा एक पंचमांश भाग त्यातून जातो. हा अरुंद सागरी मार्ग पर्शियन खाडीला ओमानच्या आखाताशी जोडतो आणि अरब देशांसाठी हा मुख्य तेल मार्ग आहे. हा मार्ग बंद झाल्यास सौदी अरेबिया, कुवेत आणि इराकसारख्या देशांना होणारा तेल पुरवठा पूर्णपणे ठप्प होऊ शकतो.

या जलमार्गातील कोणत्याही लष्करी हालचालीमुळे मोठे जागतिक युद्ध होऊ शकते, असे तज्ज्ञांचे मत आहे. इराण आणि ओमान या क्षेत्रावर नियंत्रण ठेवतात आणि व्यापारी जहाजे जाणे हे आंतरराष्ट्रीय कायद्याच्या अधीन आहे. याआधीही फेब्रुवारीमध्ये झालेल्या लष्करी सरावामुळे तेलाच्या किमतीत ६ टक्क्यांची मोठी उसळी पाहायला मिळाली होती.

लष्कराचा खुला इशारा आणि आर्थिक प्रभाव

ब्रिगेडियर जनरल सरदार इब्राहिम जबरी यांनी स्पष्ट केले आहे की आता या मार्गावर त्यांच्या रक्षकांकडून कडक पाळत ठेवण्यात येणार आहे. सरकारी प्रसारमाध्यमांशी बोलताना ते म्हणाले की, कोणत्याही देशाने सीमा ओलांडण्याचा प्रयत्न केल्यास त्याचे परिणाम भोगावे लागतील. 1980 च्या दशकातील 'टँकर युद्धे' इराणने अधिकृतपणे अशा पूर्ण बंदची घोषणा केल्यानंतर ही पहिलीच वेळ आहे.

या निर्णयाचा चीनसह अनेक आशियाई देशांच्या तेल आणि वायूच्या पुरवठ्यावर सर्वात वाईट परिणाम होणार आहे. सौदी अरेबियाकडे काही पर्यायी पाइपलाइन असल्या तरी संपूर्ण तेल निर्यात हाताळण्यासाठी त्या पुरेशा नाहीत. ही परिस्थिती जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी आत्मघातकी ठरू शकते कारण तीव्र इंधनटंचाई निर्माण होण्याची दाट शक्यता आहे.

हे देखील वाचा: इराणच्या सरकारपेक्षा IRGC अधिक शक्तिशाली, खामेनीच्या मृत्यूनंतर मध्य पूर्वमध्ये भीतीची नवीन छाया

अनियंत्रित शक्ती आणि वाढता ताण

इराणमध्ये रिव्होल्युशनरी गार्ड्स म्हणजेच IRGC आता सरकारपेक्षा अधिक शक्तिशाली आणि स्वतंत्र निर्णय घेत आहे. अमेरिका आणि इस्रायलसोबत सुरू असलेल्या लष्करी संघर्षादरम्यान ही संघटना अनेक धोरणात्मक लष्करी निर्णय स्वबळावर घेत आहे. संपूर्ण जगाचे डोळे आता या जलमार्गावर लागले आहेत कारण येथून निघणारा धूर महायुद्धाचा आवाज देत आहे.