युद्धाच्या काळात इराणमधील इराणी चलनाचे मूल्य शून्य झाले आहे. इराणने आता १० दशलक्ष इराणी रियालची नोट जारी केली आहे. काही दिवसांपूर्वीच इराणने ५ दशलक्ष इराणी रियालच्या नोटा जारी केल्या होत्या. तथापि, इराणी चलनाची परिस्थिती इतकी बिकट आहे की ते बाजारपेठेच्या आणि लोकांच्या गरजा पूर्ण करू शकलेले नाही. यानंतर इराणने १० दशलक्ष रियालच्या नोटा जारी केल्या आहेत. पण एवढ्या मोठ्या रकमेच्या नोटांमुळेही इराणी लोकांच्या परिस्थितीत सुधारणा होणार नाही. कारण इराणमध्ये महागाई सर्वोच्च पातळीवर आहे. इराणमध्ये १० दशलक्ष इराणी रियालची किंमत अंदाजे ७१५ हिंदुस्थानी रुपये आहे, आणि तुम्ही १० दशलक्ष इराणी रियालचे डॉलरमध्ये रूपांतर केले, तर तुम्हाला फक्त ७ डॉलर मिळतील.
इराणमध्ये एका अमेरिकन डॉलरची किंमत अंदाजे १.३१५ दशलक्ष इराणी रियाल आहे. यामुळेच इराणला आपली अर्थव्यवस्था चालवण्यासाठी खूप मोठ्या चलनी नोटा जारी कराव्या लागतात. इराणमध्ये १० दशलक्ष रियालमध्ये तुम्ही काय खरेदी करू शकता? तुमच्याकडे इराणमध्ये १० दशलक्ष रियाल असतील, तर हिंदुस्थानी चलनानुसार तुमच्याकडे ७०० ते ७२५ रुपये आहेत. इराणमध्ये पिठाचा भाव सध्या ५.२ लाख रियाल प्रति किलोग्रामवर पोहोचला आहे. काही ठिकाणी तांदूळ २,००,००० रियाल प्रति किलोग्रामपर्यंत विकला जात आहे. दूध, अंडी आणि चिकन यांसारख्या वस्तूंवरही या वाढत्या महागाईचा परिणाम झाला आहे. इराणमध्ये दूध ६ लाख रियालला विकले जात आहे. जर एखादी इराणी व्यक्ती चार जणांच्या कुटुंबासाठी १० दशलक्ष रियाल घेऊन पाव आणि पीठ विकणाऱ्या दुकानात गेली, तर फक्त पाव विकत घेण्यासाठीच लाखो रियाल खर्च होतील. अनेक कुटुंबे सांगतात की, त्यांचा फक्त पावावरच सुमारे १ दशलक्ष रियाल खर्च होतो.
इराणची अर्थव्यवस्था अनेक वर्षांपासून दबावाखाली आहे. पण हे संकट २०२५-२०२६ मध्ये शिगेला पोहोचले. डिसेंबर २०२५ मध्ये, महागाई ४२.५% वर पोहोचली आणि काही अहवालानुसार अन्नधान्याच्या किमती ७०% पेक्षा जास्त झाल्या आहेत. सध्या, इराणमधील महागाई दुसऱ्या महायुद्धानंतरच्या सर्वोच्च पातळीवर आहे. फेब्रुवारीच्या अखेरीस युद्ध सुरू होताच हे असंतुलन अधिकच वाढले. इराणी चलन, रियाल, डॉलरच्या तुलनेत विक्रमी नीचांकी पातळीवर पोहोचले. याचा सर्वात मोठा परिणाम असा झाला की औषधे, इलेक्ट्रॉनिक्स, यंत्रसामग्री आणि काही मूलभूत खाद्यपदार्थांसारख्या आयात केलेल्या वस्तू खूप महाग झाल्या.
इराण आधीच अमेरिका, युरोप आणि संयुक्त राष्ट्रांकडून लादलेल्या कठोर निर्बंधांशी झुंजत होता. इराणच्या अणुकार्यक्रम आणि बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र कार्यक्रमामुळे अमेरिका आणि युरोपने इराणवर अत्यंत कडक निर्बंध लादले आहेत. अमेरिकेशी व्यापार करू इच्छिणाऱ्या कोणत्याही देशाला इराणसोबत कोणतीही खरेदी-विक्री करणे टाळावे लागेल. हे अमेरिकेचे निर्बंध आहेत.
इराण हा जगातील एक प्रमुख तेल उत्पादक देश आहे, परंतु निर्बंधांमुळे इराण आपले तेल कोणालाही विकू शकत नव्हता. यामुळे परकीय चलन, म्हणजेच डॉलरची तीव्र टंचाई निर्माण झाली. तेल विक्रीतून मिळणारा महसूल घटल्यामुळे सरकारी तिजोरी रिकामी झाली.
Comments are closed.