तुमचे सोने खरेच शुद्ध आहे का? चायनीज रेनिअम पावडर भारतात हॉलमार्किंगची चिंता वाढवते

नवी दिल्ली: भारतात किंमती घसरल्याने तुम्हीही सोने खरेदी करण्याचा विचार करत असाल तर ही बातमी तुम्हाला धक्का देऊ शकते. काही अहवालांमध्ये असा दावा करण्यात आला आहे की, चीनमधून आयात करण्यात आलेल्या दुर्मिळ धातूच्या रेनिअम पावडरचे वजन वाढवण्यासाठी सोन्यात मिसळले जात आहे. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, सामान्य स्क्रीनिंग मशीन आणि काही हॉलमार्किंग केंद्र देखील ही भेसळ पकडण्यात अपयशी ठरले. काही प्रकरणांमध्ये भेसळयुक्त सोन्याने 24 कॅरेटची शुद्धता चाचणी देखील उत्तीर्ण केली आहे.

अहवालानुसार, चीनमधील शेन्झेन येथील एका एजंटने दावा केला की त्यांची कंपनी रेनिअम पावडर बनवते आणि भारतातील अनेक शहरांमध्ये त्यांचे डीलर आहेत. एका चाचणीत, 24 कॅरेट सोन्याच्या 7.83 ग्रॅममध्ये एक ग्रॅम रेनिअम पावडर जोडली गेली. यामुळे मिश्रणाचे एकूण वजन 8.83 ग्रॅम झाले, परंतु तपासणीत ते 24 कॅरेट सोने असल्याचे सांगण्यात आले. नंतर ज्वेलर्सने आणखी एक धातू जोडून 22 कॅरेटचा दागिना तयार केला, ज्याला हॉलमार्किंग सेंटरने 22 कॅरेट म्हणूनही प्रमाणित केले.

आज सोन्याचा दर: सतत घसरण सराफा बाजारात, चांदीची चमक कमी झाली

तथापि, अहवालानुसार, दागिन्यांमध्ये वास्तविक सोन्याचे प्रमाण केवळ 81.73 टक्के होते, जे सुमारे 20 कॅरेट शुद्धतेच्या समतुल्य आहे. अनेक दागिन्यांच्या शोरूम्स आणि चाचणी केंद्रांमध्ये या दागिन्यांनी चाचणी उत्तीर्ण केल्याचा दावा केला जातो.

रेनियम पावडर म्हणजे काय?

रेनिअम एक दुर्मिळ आणि अत्यंत दाट संक्रमण धातू आहे. त्याची घनता सुमारे 21.02 ग्रॅम प्रति घन सेंटीमीटर आहे, तर सोन्याची घनता सुमारे 19.3 ग्रॅम प्रति घन सेंटीमीटर आहे. त्यामुळे मिश्रण मिसळल्यावर त्याचे वजन वाढते व घनतेत फारसा फरक नसतो. हे एरोस्पेस सुपरऑलॉय, जेट इंजिनचे भाग, पेट्रोलियम शुद्धीकरण उत्प्रेरक आणि वैद्यकीय क्ष-किरण उपकरणांमध्ये वापरले जाते. त्याचा वितळण्याचा बिंदू सुमारे 3,180 ते 3,186 अंश सेल्सिअस आहे.

रेनियम पावडर बनवण्यासाठी अमोनियम पेरेनेटच्या स्वरूपात मोलिब्डेनम समृद्ध तांबे धातूपासून प्रथम रेनिअम काढला जातो. त्यानंतर हायड्रोजन वायू आणि उच्च तापमानाच्या मदतीने त्याचे धातूच्या पावडरमध्ये रूपांतर केले जाते. शुद्धतेनुसार त्याची किंमत प्रति 100 ग्रॅम 3,000 ते 3,400 डॉलर्स दरम्यान असल्याचे सांगितले जाते.

सोने खरेदी करण्याची योजना आहे? दरात मोठी घसरण; प्रमुख शहरांमध्ये दर तपासा

हॉलमार्किंग सिस्टीमवर उपस्थित केलेले प्रश्न

या प्रकरणामुळे सोन्याची तपासणी आणि हॉलमार्किंग प्रणालीच्या विश्वासार्हतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. कॅगच्या मसुद्याच्या अहवालानुसार, 2024-25 या आर्थिक वर्षात 81 टक्के नोंदणीकृत ज्वेलर्सची तपासणी झाली नाही.

तज्ञांच्या मते, अशा प्रकारची भेसळ ओळखण्यासाठी XRF प्रोबसह इलेक्ट्रॉन मायक्रोस्कोपीसारख्या आधुनिक तंत्रांची आवश्यकता असू शकते. ग्राहकांना विश्वासार्ह ज्वेलर्सकडून हॉलमार्क केलेले सोने खरेदी करण्याचा आणि खरेदीचे बिल आणि GST बीजक सुरक्षित ठेवण्याचा सल्ला दिला जातो.

हॉलमार्क केलेले दागिने कसे तपासायचे?

  • उत्पादनावरील HUID, सहा-वर्णांचा अल्फान्यूमेरिक ओळख क्रमांक तपासा.
  • BIS लोगो, शुद्धता चिन्ह आणि HUID सत्यापित करा.
  • दागिन्यांचे वजन, शुद्धता आणि लागू शुल्क यांचा उल्लेख योग्य बीजक मिळाल्याची खात्री करा.
  • नेहमी विश्वसनीय ज्वेलर्सकडून सोने खरेदी करा.

Comments are closed.