'इस्लामिक नाटो' अधिक शक्तिशाली होणार! अरब जगतातील सर्वात मोठे सैन्य असलेला देश सामील होण्यास उत्सुक आहे

नवी दिल्ली: मध्यपूर्वेतील सुरक्षा नकाशा बदलताना दिसत आहे. सौदी अरेबिया, तुर्की आणि पाकिस्ताननंतर आता इजिप्तही मक्का संरक्षण करारात सामील होण्याच्या जवळ आहे. विश्लेषक त्याला “मुस्लिम नाटो” म्हणत आहेत. इजिप्त सामील झाल्यास, ही युती पूर्व भूमध्य समुद्रापासून दक्षिण आशियापर्यंत विस्तारेल.

काय आहे मक्का संरक्षण करार?

7 ऑगस्ट रोजी सौदी अरेबिया, तुर्की आणि पाकिस्तान यांनी मक्का येथे त्रिपक्षीय संरक्षण करारावर स्वाक्षरी केली. या कराराची सर्वात मोठी अट NATO च्या कलम 5 सारखी आहे – या तीनपैकी कोणत्याही एका देशावर हल्ला झाल्यास तो तिन्ही देशांवर हल्ला मानला जाईल. म्हणजे सामूहिक सुरक्षिततेची हमी. आतापर्यंत हे तीन देश संरक्षण सहकार्य, गुप्तचर माहिती गोळा करणे आणि संयुक्त सराव करत होते.

इजिप्त महत्वाचे का आहे?

इजिप्तचे परराष्ट्र मंत्री बद्र अब्देलाती म्हणाले की, कैरो या करारात सामील होण्याचा गंभीरपणे विचार करत आहे. संरक्षणाच्या जबाबदाऱ्यांशी संबंधित केवळ घटनात्मक मुद्द्यांचे कायदेशीर पुनरावलोकन करणे बाकी आहे. तुर्कीचे परराष्ट्र मंत्री हकन फिदान यांनी इजिप्तला “नैसर्गिक भागीदार” म्हणून वर्णन केले आणि आशा व्यक्त केली की तांत्रिक अडथळे दूर होताच इजिप्त सामील होईल.

अरब जगतातील सर्वात मोठे सैन्य इजिप्तकडे आहे. त्यांच्या सहभागाने ही आघाडी केवळ प्रादेशिक राहून चालणार नाही. पूर्व भूमध्य समुद्र, तांबडा समुद्र, पर्शियन गल्फ आणि दक्षिण आशिया या चार प्रमुख क्षेत्रांमध्ये त्याचा प्रवेश असेल. सुरुवातीला सौदी अरेबियाला इजिप्तच्या प्रवेशाबद्दल थोडासा संकोच वाटत होता, कारण त्यामुळे राजनैतिक संतुलन बिघडू शकते. पण तुर्किये यांनी इजिप्तचा समावेश करण्याचा आग्रह धरला.

पाकिस्तानची भूमिका सर्वात खास आहे

या संपूर्ण आघाडीत पाकिस्तानची स्थिती पूर्णपणे वेगळी आहे. हा एकमेव अण्वस्त्रधारी देश आहे जो या कराराचा भाग आहे. त्यामुळे ते युतीचे ‘स्ट्रॅटेजिक सेंटर’ मानले जात आहे. पाकिस्तानची भौगोलिक स्थितीही याला महत्त्व देते.

दक्षिण आशिया आणि मध्य पूर्वेला जोडणारा हा देश पर्शियन गल्फ, मध्य आशिया आणि हिंदी महासागरापर्यंत लष्करी पोहोच वाढवण्यास मदत करू शकतो. सप्टेंबर 2025 मध्ये पाकिस्तान आणि सौदी अरेबियामध्ये द्विपक्षीय संरक्षण करारावर स्वाक्षरी करण्यात आली आहे. त्याअंतर्गत संयुक्त लष्करी सराव आणि संरक्षण उत्पादनामध्ये सहकार्य सुरू आहे.

त्याला 'इस्लामिक नाटो' का म्हटले जात आहे?

मक्का करार ही अमेरिकेच्या नेतृत्वाखालील सुरक्षा व्यवस्थेपेक्षा वेगळ्या बहु-ध्रुवीय प्रणालीची सुरुवात असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. जर इजिप्त सामील झाला तर तो चार देशांचा मोठा सुरक्षा ब्लॉक बनेल. यामध्ये पाकिस्तान अणुऊर्जेसह मुख्य भूमिका बजावणार आहे.

पण त्याचवेळी पाकिस्तानसाठी धोका आहे. मध्यपूर्वेतील संघर्षांमध्ये त्याचा सहभाग आणखी वाढू शकतो. सध्या सर्वांच्या नजरा कैरोच्या अंतिम निर्णयाकडे लागल्या आहेत. इजिप्तने होय म्हटल्यावरच हा “मध्य पूर्व नाटो” पूर्ण आकार घेईल.