इस्रोची प्रक्षेपण मोहीम सात महिन्यांसाठी थांबली, GISAT-1A सप्टेंबरमध्ये पुनरागमन करेल

नवी दिल्ली. भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (ISRO) जवळपास सात महिन्यांपासून कोणतेही यशस्वी प्रक्षेपण करू शकलेली नाही. सततच्या तांत्रिक अडचणींनंतर इस्रो आता प्रदीर्घ कालावधीनंतर पुन्हा प्रक्षेपण मोहीम सुरू करण्याच्या तयारीत आहे. पृथ्वी निरीक्षण उपग्रह GISAT-1A (EOS-05) सप्टेंबरच्या पहिल्या आठवड्यात श्रीहरिकोटा येथून प्रक्षेपित होण्याची शक्यता आहे. यानंतर नोव्हेंबरमध्ये NVS-03 लाँच केले जाऊ शकते.

GISAT-1A विशेष का आहे?

GISAT-1A हा एक जिओ-इमेजिंग उपग्रह आहे आणि तो GISAT-1 म्हणजेच EOS-03 ची जागा आहे, 2021 मध्ये प्रक्षेपित केला गेला. EOS-03 नियोजित कक्षापर्यंत पोहोचू शकला नाही कारण रॉकेटचा शेवटचा प्रक्षेपक भाग प्रज्वलित करण्यात अयशस्वी झाला. नवीन GISAT-1A अंदाजे 10 वर्षांच्या मिशन लाइफसाठी डिझाइन केले आहे. याद्वारे मोठ्या क्षेत्राची छायाचित्रे वारंवार घेता येतील आणि नैसर्गिक आपत्तींवर लक्ष ठेवण्यास तसेच शेती व वनसंवर्धनावर लक्ष ठेवण्यास मदत होईल.

नोव्हेंबरमध्ये NVS-03 लाँच होण्याची शक्यता

GISAT-1A नंतर NVS-03 लाँच होणार आहे. श्रीहरिकोटा येथे हा उपग्रह इंधनाने सज्ज आहे. त्याचे प्रक्षेपण महत्त्वाचे आहे कारण मागील मिशनमध्ये NVS-02 त्याच्या अभिप्रेत कक्षेत पोहोचू शकले नाही. यामुळे, भारताची NavIC नेव्हिगेशन प्रणाली स्वतंत्रपणे नेव्हिगेशन डेटा प्रदान करण्याच्या स्थितीत नाही.

जानेवारीमध्ये PSLV-C62 अयशस्वी झाला

यावर्षी इस्रोने आतापर्यंत फक्त एकच प्रक्षेपण केले आहे. 12 जानेवारी रोजी, EOS-N1 पृथ्वी निरीक्षण उपग्रह PSLV-C62/EOS-N1 मिशन अंतर्गत कक्षेत ठेवला जाणार होता, परंतु रॉकेटच्या तिसऱ्या टप्प्यातील 'विसंगती'मुळे मिशन अयशस्वी झाले. या घटनेचा तपास करणाऱ्या अपयश विश्लेषण समितीचा अहवाल अद्याप सार्वजनिक करण्यात आलेला नाही.

2025 मध्येही दोन मोहिमांना धक्का

ISRO ने 2025 मध्ये एकूण पाच प्रक्षेपणांची योजना आखली होती. यामध्ये PSLV-C61 द्वारे EOS-9 कक्षेत वितरीत करण्याच्या मोहिमेचा समावेश होता, जे तिसऱ्या टप्प्यातील तांत्रिक बिघाडामुळे अयशस्वी झाले. याशिवाय GSLV-F15 वरून प्रक्षेपित केलेले NVS-02 त्याच्या अभिप्रेत कक्षेत पोहोचू शकले नाही. जरी GSLV-F15 सामान्यपणे कार्य करत असले तरी, कक्षा वाढवण्याची प्रक्रिया अयशस्वी झाली. GSLV-F16 वरून NASA सोबत विकसित केलेल्या NISAR उपग्रहाचे प्रक्षेपण यशस्वी झाले.

प्रक्षेपण लक्ष्याच्या मागे इस्रो

इस्रोच्या वार्षिक अहवालानुसार, 2025-26 साठी 15 आणि 2026-27 साठी 27 मोहिमांचे लक्ष्य ठेवण्यात आले होते. 2026-27 मध्ये किमान पाच SSLV, चार PSLV, तीन GSLV आणि एक LVM3 मोहिमा नियोजित आहेत. गगनयान कार्यक्रमांतर्गत किमान चार मोहिमाही निश्चित करण्यात आल्या आहेत. आता सप्टेंबरमध्ये GISAT-1A लाँच केल्यामुळे, ISRO ला दीर्घ विरामानंतर पुन्हा मोहिमांचा वेग वाढवण्याची अपेक्षा आहे.