भगवान महावीर यांची जयंती सत्य, अहिंसा आणि करुणेचा संदेश देते.

महावीर जयंती: भगवान महावीर यांची जयंती जैन धर्माचे 24 वे तीर्थंकर भगवान महावीर यांची जयंती म्हणून देशभरात आणि जगभर भक्तीभावाने साजरी केली जाते. हा सण चैत्र महिन्यातील शुक्ल पक्षातील त्रयोदशी तिथीला येतो. यंदा हा पवित्र सण 30 मार्चला तर अनेक ठिकाणी 31 मार्चला साजरा होणार आहे.

जैन समाजासाठी हा दिवस खूप महत्त्वाचा आहे, कारण या दिवशी भगवान महावीरांचा जन्म झाला, ज्यांनी मानवतेला अहिंसा, सत्य आणि आत्मसंयमाचा अमूल्य संदेश दिला. भगवान महावीर यांचा जन्म बिहारमधील वैशाली येथील कुंडल गावात इ.स.पू. ५९९ मध्ये झाला. त्यांचे बालपणीचे नाव वर्धमान होते.

राजघराण्यात जन्म घेऊनही वयाच्या 30 व्या वर्षी त्यांनी ऐहिक सुखांचा त्याग करून कठोर तपश्चर्याचा मार्ग स्वीकारला. 12 वर्षांच्या कठोर ध्यानानंतर त्यांनी कैवल्य ज्ञान (सर्वज्ञान) प्राप्त केले आणि त्यांना महावीर म्हटले गेले. त्यांच्या शिकवणीने जैन धर्माला नवी दिशा दिली आणि समाजात नैतिकता आणि मानवता प्रस्थापित केली. भगवान महावीरांची तत्त्वे आणि त्यांचे जीवन तत्त्व लोकांपर्यंत पोहोचवणे हा महावीर जयंतीचा मुख्य उद्देश आहे.

त्यांनी दिलेला “अहिंसा परमो धर्म” हा संदेश आजच्या काळात अधिक समर्पक झाला आहे. त्यांचा असा विश्वास होता की प्रत्येक जीवात आत्मा असतो आणि कोणत्याही सजीवाला दुखापत करणे हे पाप आहे. यासोबतच त्यांनी सत्य, अस्तेय (चोरी न करणे), ब्रह्मचर्य आणि अपरिग्रह या पाच महाव्रतांचा उपदेश केला ज्यामुळे मानवी जीवन संतुलित आणि शांत होते. या दिवशी जैन मंदिरांमध्ये विशेष प्रार्थना, अभिषेक आणि मिरवणुका काढल्या जातात.

भगवान महावीरांची मूर्ती सजवून शहरात फेरफटका मारून त्यांच्या शिकवणीचा प्रचार केला जातो. भक्त परोपकार, दयाळूपणा आणि सेवेत सक्रियपणे सहभागी होतात. गोरगरिबांना अन्न, कपडे आणि औषधांचे वाटप केले जाते, यावरून या सणाचे सामाजिक महत्त्वही लक्षात येते. भगवान महावीरांची कथा केवळ धार्मिकच नाही तर सामाजिक आणि आध्यात्मिक दृष्टिकोनातूनही खूप प्रेरणादायी आहे.

त्यांनी जात, वर्ग आणि भेदभावाच्या वर उठून समता, सहिष्णुता आणि प्रेमाचा संदेश दिला. त्यांचे विचार आजच्या आधुनिक समाजात शांतता, सौहार्द आणि नैतिकता प्रस्थापित करण्यासाठी मार्गदर्शक आहेत.

त्यामुळे महावीर जयंती हा केवळ धार्मिक उत्सव नसून आत्मचिंतन, आत्मशुद्धी आणि मानवतेच्या उन्नतीचा उत्सव आहे. हे आपल्याला शिकवते की खरा धर्म तोच आहे ज्यात इतरांप्रती करुणा, सहानुभूती आणि अहिंसा आहे. भगवान महावीरांच्या तत्त्वांचा अंगीकार करूनच आपण एक चांगला आणि शांत समाज स्थापन करू शकतो.