मांडूच्या ऐतिहासिक वारशात हरवून जा, जहाज महल ते रूपमती मंडप असा फेरफटका मारा

मांडू पर्यटन स्थळे: मध्य प्रदेशातील धार जिल्ह्यात स्थित मांडू हे प्रेम, संगीत आणि स्थापत्यकलेचे ऐतिहासिक शहर आहे, जिथे अवशेष देखील त्यांची कहाणी सांगतात. प्राचीन मांडवगड म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या शहराला मध्ययुगीन काळात शादीाबाद म्हणजेच आनंदाचे शहर म्हटले जायचे. माळवा पठारावर वसलेले, येथील डोंगर, खोल दऱ्या आणि मोठे दरवाजे इतिहास आणि निसर्गाचा अनोखा संगम मांडतात. आपल्या रोमँटिक वारशामुळे मध्य प्रदेशातील पर्यटन स्थळांमध्ये मांडूला विशेष स्थान आहे.

रूपमती आणि बाज बहादूर यांची प्रेमकहाणी

मांडूचे नाव येताच राणी रूपमती आणि माळवाचा राजा बाज बहादूर यांची कहाणी डोळ्यासमोर येते. लोकप्रिय कथांनुसार, रूपमती संगीतात पारंगत होती आणि नर्मदा नदीवर त्यांची गाढ श्रद्धा होती. असे म्हणतात की नर्मदा पाहण्याची त्यांची इच्छा होती, त्यामुळे रूपमती मंडप या प्रेमकथेशी जोडला गेला आहे. डोंगराच्या उंचीवर असलेल्या रूपमती मंडपातून दूरवरच्या दऱ्या दिसतात. सकाळचा सूर्यप्रकाश आणि संध्याकाळचा सोनेरी प्रकाश त्याच्या कमानदार कॉरिडॉरला वेगवेगळे रंग देतात. इथे उभं राहून दऱ्याखोऱ्यांतून येणारा वारा ऐकणं हा असा अनुभव आहे, जणू इतिहासाच्या विसरलेल्या गाण्याची कल्पना जिवंत झाली आहे.

बाज बहादूरचा राजवाडा आणि रेवा कुंड

रूपमती मंडपाशी संबंधित प्रेमकथा समजून घेण्यासाठी बाज बहादूरचा राजवाडाही पाहिला पाहिजे. त्याचे विशाल अंगण, कमानी आणि खुल्या चेंबर्स मध्ययुगीन वास्तुकलेचे सौंदर्य दर्शवतात. रूपमतीच्या नर्मदेच्या भक्तीशी संबंधित स्थानिक इतिहास आणि परंपरांमध्ये जवळील रेवा कुंड देखील महत्त्वाचे स्थान आहे.

जहाज महाल: पाण्याच्या मध्यभागी उभी असलेली वास्तुकला

मांडूचे सर्वात प्रसिद्ध स्मारक म्हणजे जहाज महल. मुंज तलाव आणि कपूर तलावाच्या मध्ये वसलेले, त्याची लांब रचना पाण्यावर तरंगणाऱ्या जहाजासारखी दिसते. राजवाड्यातील छत्री, कॉरिडॉर आणि मोकळे भाग त्या काळातील स्थापत्यशास्त्राची कल्पना मांडतात. हिंदोळा महालाची एक वेगळी ओळख आहे ती त्याच्या उतार असलेल्या भिंतींमुळे. होशांग शाहची कबर आणि जामा मशीद ही मांडूच्या स्थापत्य वारशाची इतर महत्त्वाची वास्तू आहेत. समाधीची संगमरवरी रचना आणि जामा मशिदीचे विशाल प्रांगण विशेषत: इतिहासात रस असलेल्या प्रवाशांना आकर्षित करतात.

मांडूला कसे जायचे आणि कधी जायचे?

मांडू हे इंदूरपासून ९५ किलोमीटर अंतरावर आहे. इंदूरचे देवी अहिल्याबाई होळकर विमानतळ आणि रेल्वे स्टेशन येथे जाण्यासाठी सोयीचे पर्याय आहेत. इंदूरहून धार मार्गे टॅक्सी किंवा बसने मांडूला पोहोचता येते. ऐतिहासिक वास्तूंचे निवांतपणे अन्वेषण करण्यासाठी दोन दिवस ठेवा. जुलै ते सप्टेंबर या पावसाळ्यात टेकड्या हिरवाईने आच्छादलेल्या असतात आणि दऱ्या ढगांनी झाकलेल्या असतात. ऑक्टोबर ते मार्चपर्यंतचे हवामानही भेटीसाठी अनुकूल असते. पावसाळ्यात निसरड्या रस्त्यांवर सावधगिरी बाळगा आणि आरामदायक शूज घाला.

सहल संस्मरणीय बनवा

मांडूच्या स्मारकांच्या भिंतींवर काहीही लिहू नका, संरक्षित भागात कचरा टाकू नका किंवा नुकसान करू नका. स्थानिक गाईडची मदत घेतल्यास इमारतींचा इतिहास आणि त्यांच्याशी निगडित कथा अधिक चांगल्या प्रकारे समजू शकतात. मांडूचे खरे सौंदर्य केवळ राजवाडे आणि अवशेषांमध्येच नाही तर त्यांच्याशी निगडित आठवणींमध्ये आहे. इथे रूपमती मंडपातून ढासळत्या संध्याकाळी दऱ्याखोऱ्यांकडे पाहिल्यावर काळ पुढे सरकल्याचा भास होतो, पण या दगडांमध्ये प्रेम, संगीत आणि कलेच्या कथा अजूनही टिकून आहेत.

अधिक वाचा: पर्वत, नद्या आणि तुमची व्हॅन… बारागाव, हिमाचलमध्ये अशाच संथ प्रवासाचा आनंद घ्या