इन्स्टा, फेसबुकवर जाणूनबुजून मुलांना व्यसन लागावं म्हणून कंटेन्ट दाखवता का? झुकेरबर्गना सवाल

मार्क झुकेरबर्ग: इन्स्टाग्राम-फेसबुक प्लॅटफॉर्मचे प्रमुख मार्क झुकरबर्ग (Mark Zuckerberg) यांची लॉस एंजेलिसमध्ये न्यायालयात चांगलीच खरडपट्टी करण्यात आली. झुकेरबर्ग यांना अखेर त्या प्रश्नांना न्यायालयात सामोरे जावे लागले, जे गेल्या काही वर्षांपासून जगभरात विचारले जात आहेत. सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्सनी मुलांना जाणीवपूर्वक व्यसनाधीन बनवलं का? लॉस एंजेलिसमध्ये सुरू असलेल्या या ऐतिहासिक खटल्यात Meta Platforms कंपनीवर गंभीर आरोप ठेवण्यात आले आहेत. Instagramसारख्या अ‍ॅप्सद्वारे तरुण वापरकर्त्यांना लक्ष्य करण्यात आल्याचा दावा करण्यात येत असताना, झुकरबर्ग यांनी हे आरोप “गैरसमज” असल्याचे सांगत कंपनीची बाजू मांडली. या खटल्यात YouTubeचाही समावेश असून, या प्रकरणाचा निकाल सोशल मीडिया उद्योगासाठी दूरगामी परिणाम करणारा ठरू शकतो. झुकेरबर्ग यांनी असा युक्तिवाद केला की वकील चुकीचे वर्णन करत आहेत.

पालकाने झुकेरबर्ग यांना थेट प्रश्न विचारला

न्यायालयात अशा अनेक पालकांनी हजेरी लावली होती ज्यांच्या मुलांनी सोशल मीडियाच्या दुष्परिणामांमुळे आत्महत्या केली होती. एका पालकाने झुकेरबर्ग यांना थेट प्रश्न विचारला की, मुले आत्महत्या करणार नाहीत अशा प्रकारे अल्गोरिदम बदलणे खरोखर इतके कठीण आहे का? झुकेरबर्ग यांनी असा दावा केला की वकिलांनी अंतर्गत संवादांचा चुकीचा अर्थ लावला आहे आणि कंपनीने नेहमीच तरुण वापरकर्त्यांच्या सुरक्षेसाठी पावले उचलली आहेत. हा खटला अजून काही आठवडे चालण्याची शक्यता आहे.

झुकरबर्ग काही प्रश्नांवर अस्वस्थ दिसले

या प्रकरणात मुलांना सोशल मीडियाचे व्यसन लागणे समाविष्ट होते. सुनावणीदरम्यान, न्यायाधीश आणि वकिलांनी प्रश्न विचारला की इन्स्टाग्राम आणि फेसबुक सारखे प्लॅटफॉर्म जाणूनबुजून मुलांना व्यसन आणि हानी पोहोचवू शकणाऱ्या कंटेंटवर उघड करतात का? सुनावणीदरम्यान, झुकरबर्ग काही प्रश्नांवर अस्वस्थ दिसले आणि वकिलांच्या युक्तिवादांवर संतापले.

9 वर्षांचा मुलगा अटी आणि शर्ती वाचू शकतो का?

झुकरबर्ग म्हणाले की त्यांच्या कंपनीने अल्पवयीन मुलांना ओळखण्याच्या पद्धती सुधारल्या आहेत. त्यांनी हे देखील मान्य केले की अनेक मुले अकाउंट तयार करताना त्यांचे खरे वय उघड करत नाहीत, त्याऐवजी खोटी वयाची माहिती देतात. कंपनी अशी अकाउंट ओळखण्याचा आणि काढून टाकण्याचा प्रयत्न करते. या प्रकरणाचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या वकिलांनी प्रश्न उपस्थित केला की 9 वर्षांचा मुलगा अकाउंट तयार करताना लिहिलेल्या लांबलचक आणि गुंतागुंतीच्या अटी आणि शर्ती वाचू शकतो का? त्यांनी असा युक्तिवाद केला की इतक्या लहान वयाच्या मुलांना अटी आणि शर्ती समजण्याची शक्यता कमी असते, मग कंपनी असे कसे गृहीत धरू शकते की मुले समजूतदारपणे अकाउंट तयार करत आहेत?

गुगलचे यूट्यूब देखील प्रतिवादी

दरम्यान, व्हॉट्सअॅप आणि फेसबुकची मालकी असलेल्या मेटाविरुद्ध वर्षानुवर्षे वाढत्या तक्रारीनंतर ज्युरीसमोर झुकरबर्ग पहिल्यांदाच कोर्टात हजर झाले. या खटल्यात, ज्यामध्ये गुगलचे यूट्यूब देखील प्रतिवादी आहे, हजारो समान खटल्यांसाठी त्याच्या परिणामांवर बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे. फिर्यादीच्या वकिलांनी न्यायालयासमोर मेटाची काही अंतर्गत ईमेल आणि मेसेजेस सादर केले. यात असे दिसून आले की, मेटाला 13 वर्षांखालील मुले (tweens) त्यांचे प्लॅटफॉर्म वापरत असल्याची माहिती होती आणि कंपनीने या वयोगटातील मुलांना टिकवून ठेवण्याबाबत चर्चाही केली होती. मेटाचे जागतिक व्यवहार प्रमुख निक क्लेग यांनी 2019 मध्ये झुकेरबर्ग यांना एक ईमेल पाठवला होता. त्यात त्यांनी म्हटले होते की, कंपनीच्या वयोमर्यादेच्या नियमांची योग्य प्रकारे अंमलबजावणी होत नाहीये, ज्यामुळे आपण सुरक्षेचे सर्व प्रयत्न करत आहोत असा दावा करणे कठीण जात आहे.

वापराचे वेळ वाढवण्याचे उद्दिष्ट

2015 आणि 2017 च्या अंतर्गत ईमेलनुसार, झुकेरबर्ग यांनी अधिकाऱ्यांना युजर्सचा प्लॅटफॉर्मवर घालवलेला वेळ वाढवण्याचे आणि टीनएजर्सना सर्वोच्च प्राधान्य देण्याचे आदेश दिले होते. मात्र, झुकेरबर्ग यांनी न्यायालयात सांगितले की कंपनी आता अशा प्रकारे काम करत नाही. इन्स्टाग्रामसाठी करण्यात आलेल्या 2019 च्या एका बाह्य संशोधन अहवालात असे नमूद करण्यात आले होते की, किशोरवयीन मुले स्वतःला या प्लॅटफॉर्मचे व्यसनी (hooked) मानतात. यावर झुकेरबर्ग यांनी उत्तर दिले की, जर एखादी गोष्ट मौल्यवान असेल, तर लोक तिचा वापर जास्त करतात. मेटाने असा दावा केला की त्यांनी मुलांच्या सुरक्षेसाठी अनेक साधने (Tools) उपलब्ध करून दिली आहेत. मात्र, वकिलांनी असे निदर्शनास आणून दिले की, केवळ 1.1 किशोरवयीन मुले दररोजच्या वापराची मर्यादा सेट करणाऱ्या साधनांचा वापर करतात. झुकेरबर्ग यांनी आपला बचाव करताना सांगितले की, किशोरवयीन मुलांकडून कंपनीला मिळणारा जाहिरात महसूल 1 टक्क्यांपेक्षा कमी आहे. त्यांनी असाही दावा केला की, 13 वर्षांखालील मुलांसाठी ‘मेसेंजर किड्स’ सारखे सुरक्षित प्लॅटफॉर्म तयार करण्याचे प्रयत्न त्यांनी केले आहेत.

इतर महत्वाच्या बातम्या

आणखी वाचा