सिनेमाची पोस्टर रंगविण्यापासून ते राष्ट्रीय पुरस्कारापर्यंत नाना पाटेकर यांचा थक्क करणारा प्रवास

सिनेमाच्या पोस्टर्सना रंग देत आपल्या संघर्षाची सुरुवात करणाऱ्या नाना पाटेकर यांनी पुढे अभिनयाच्या क्षेत्रात स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली. साध्या परिस्थितीतून आलेल्या नानांनी आपल्या अभिनयाच्या जोरावर हिंदी आणि मराठी चित्रपटसृष्टीत अढळ स्थान निर्माण केले. त्यांच्या कारकिर्दीत अनेक आव्हानात्मक आणि संस्मरणीय भूमिका आल्या. प्रत्येक भूमिकेला त्यांनी आपल्या अभिनयाची वेगळी छाप दिली.

नाना पाटेकर यांनी १९७८ मध्ये ‘गमन’या चित्रपटातून अभिनय क्षेत्रात पदार्पण केले. सुरुवातीच्या काळात छोट्या भूमिका साकारल्यानंतर त्यांना मोठी संधी मिळाली ती विधू विनोद चोप्रा यांच्या ‘परिंदा’या चित्रपटातून. या चित्रपटातील त्यांच्या प्रभावी अभिनयाची विशेष दखल घेतली गेली आणि त्यांना सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्याचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाला. या पुरस्काराने त्यांच्या कारकिर्दीला नवे वळण मिळाले.

यानंतर नाना पाटेकर यांनी एकापाठोपाठ एक दमदार भूमिका साकारत प्रेक्षकांच्या मनावर राज्य केले. ‘प्रहार’, ‘अंगार’, ‘क्रांतिवीर’, ‘तिरंगा’, ‘खामोशी : द म्युझिकल’, ‘अब तक छप्पन’ आणि ‘अपहरण’यांसारख्या चित्रपटांमधील त्यांच्या भूमिका आजही प्रेक्षकांच्या स्मरणात आहेत. मराठी चित्रपटसृष्टीतही त्यांनी आपल्या अभिनयाची ताकद दाखवून दिली. ‘नटसम्राट’मधील गणपत बेलवलकर ही त्यांची भूमिका त्यांच्या कारकिर्दीतील अत्यंत महत्त्वाच्या भूमिकांपैकी एक ठरली.

नाना पाटेकर यांच्या अभिनयाची खासियत म्हणजे व्यक्तिरेखेतील भावनांचा बारकाईने केलेला आविष्कार. राग, संताप, असुरक्षितता, अधिकाराची भावना, वेदना आणि अंतर्गत संघर्ष अशा विविध भावछटा त्यांनी आपल्या अभिनयातून प्रभावीपणे साकारल्या. त्यांच्या संवादफेकीची शैली, देहबोली आणि चेहऱ्यावरील भाव यामुळे त्यांच्या भूमिका पडद्यावर अधिक जिवंत वाटत.

कारकिर्दीच्या उत्तरार्धातही नाना पाटेकर यांनी अभिनयाची साथ सोडली नाही. त्यांनी निवडक चित्रपटांमध्ये भूमिका साकारत आपला अभिनयाचा ठसा कायम ठेवला. ‘हाऊसफुल ५’मध्ये त्यांनी अक्षय कुमार, अभिषेक बच्चन आणि रितेश देशमुख यांच्यासोबत काम केले. त्यानंतर विशाल भारद्वाज यांच्या ‘ओ रोमिओ’मध्ये त्यांनी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली. या चित्रपटात शाहिद कपूर आणि तृप्ती डिमरी यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. तसेच ‘सुबेदार’मध्ये त्यांनी अनिल कपूर आणि राधिका मदान यांच्यासोबत काम केले. पोस्टर्स रंगविण्यापासून सुरू झालेला प्रवास राष्ट्रीय पुरस्कारापर्यंत पोहोचला. त्यानंतर आपल्या दमदार अभिनयाने नाना पाटेकर यांनी हिंदी आणि मराठी सिनेसृष्टीत स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली. अनेक दशकांच्या कारकिर्दीत त्यांनी साकारलेल्या असंख्य व्यक्तिरेखा आणि त्यांचा प्रभावी अभिनय कायमच प्रेक्षकांच्या स्मरणात राहणार आहे.