50 वर्षांनंतर मानव चंद्र पार करणार, 4 जणांची टीम रचणार इतिहास, जाणून घ्या नासाच्या आर्टेमिस-2 मोहिमेबद्दल

तब्बल 50 वर्षांनंतर माणूस पुन्हा एकदा चंद्र पार करण्याच्या तयारीत आहे. नासाची आर्टेमिस II मोहीम अंतराळ इतिहासात एक नवीन अध्याय जोडणार आहे, ज्यामध्ये चार अंतराळवीरांची टीम चंद्राभोवती फिरणार आहे. हे मिशन केवळ तांत्रिकदृष्ट्या महत्त्वाचे नाही, तर भविष्यात चंद्रावर मानवाच्या परतीच्या दिशेने एक मोठे पाऊल मानले जात आहे.

या मोहिमेद्वारे अंतराळवीर चंद्राच्या पृष्ठभागावर उतरणार नाहीत, तर त्याभोवती फिरून पुन्हा पृथ्वीवर परततील. सुमारे 9.6 लाख किलोमीटरच्या या प्रवासादरम्यान ते खोल अंतराळातील आव्हानांना सामोरे जातील आणि अनेक नवीन विक्रम रचू शकतील. आर्टेमिस-II हे आगामी आर्टेमिस-III मिशनची तयारी म्हणून पाहिले जाते, ज्याचे उद्दिष्ट मानवांना पुन्हा चंद्रावर उतरवण्याचे आहे.

आर्टेमिस-II मिशन काय आहे?

आर्टेमिस II हे नासाचे पहिले मिशन असेल ज्यामध्ये मानव चंद्रावर जाईल. यापूर्वी 2022 मध्ये आर्टेमिस-1 ची मानवांशिवाय यशस्वी चाचणी घेण्यात आली होती. या मोहिमेत अंतराळवीर चंद्रावर उतरणार नसून त्याच्याभोवती फिरून पृथ्वीवर परततील. हा संपूर्ण प्रवास “फ्री-रिटर्न ट्रॅजेक्टोरी” वर असेल, म्हणजेच चंद्राची गुरुत्वाकर्षण शक्ती यानाला पृथ्वीच्या दिशेने वळवेल. सुमारे 9.6 लाख किलोमीटरच्या या प्रवासादरम्यान, अंतराळवीरांना किरणोत्सर्ग आणि दळणवळणाच्या ब्लॅकआउटसारख्या खोल अंतराळातील आव्हानांचा सामना करावा लागेल.

हे मिशन खास का आहे?

आर्टेमिस-II अनेक विक्रम करू शकतो. हे मिशन मानवाला पृथ्वीपासून सर्वात जास्त अंतरावर घेऊन जाईल, जे अपोलो 13 च्या विक्रमालाही मागे टाकू शकते. शिवाय, परतीच्या वेळी अंतराळ यानाचा वेग हा आतापर्यंतचा सर्वात वेगवान (सुमारे 40,000 किमी/ता) असू शकतो. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, या मोहिमेमुळे चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर मानवाला उतरवण्याची योजना असलेल्या भविष्यातील आर्टेमिस-III चा मार्ग मोकळा होईल.

या मिशनवर कोण जाणार?

या ऐतिहासिक मोहिमेत चार अंतराळवीरांचा समावेश होता:

• रीड विजमन (कमांडर)
• व्हिक्टर ग्लोव्हर (पायलट)
• क्रिस्टीना कोच (मिशन स्पेशालिस्ट)
• जेरेमी हॅन्सन (मिशन स्पेशालिस्ट)

हा संघ अनेक अर्थाने खास आहे. व्हिक्टर ग्लोव्हर ही चंद्राच्या पलीकडे चालणारी पहिली कृष्णवर्णीय व्यक्ती होईल, क्रिस्टीना कोच ही पहिली महिला असेल आणि जेरेमी हॅन्सन ही कमी-पृथ्वीच्या कक्षेच्या पलीकडे जाणारी पहिली गैर-अमेरिकन असेल.

ते कधी आणि कोठे लॉन्च केले जाईल?

आर्टेमिस-II मिशनचे प्रक्षेपण 2 एप्रिल 2026 रोजी होणार आहे. हे उड्डाण अमेरिकेच्या केनेडी स्पेस सेंटरमधून घेतले जाईल. सध्या हवामान अनुकूल असल्याचे सांगण्यात येत असले तरी ढग आणि इतर तांत्रिक कारणांमुळे प्रक्षेपणात बदल होऊ शकतो. यापूर्वीही तांत्रिक अडचणींमुळे हे अभियान पुढे ढकलावे लागले होते.

पुढे काय योजना आहे?

आर्टेमिस-II नंतर, पुढील मोठी पायरी आर्टेमिस III असेल, ज्यामध्ये मानव पुन्हा चंद्राच्या पृष्ठभागावर उतरेल. शास्त्रज्ञांचा असा विश्वास आहे की चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर पाण्याचा बर्फ आहे, जो भविष्यात पिण्याचे पाणी, ऑक्सिजन आणि रॉकेट इंधन म्हणून वापरला जाऊ शकतो. यामुळेच चंद्र आता केवळ गंतव्यस्थान म्हणून नाही तर मोठमोठ्या अंतराळ मोहिमांसाठी लॉन्चपॅड म्हणून ओळखला जात आहे.

आर्टेमिस-II हे केवळ एक मिशन नाही तर अंतराळातील मानवतेच्या भविष्याची एक नवीन सुरुवात आहे. हे आपल्याला केवळ चंद्राच्या जवळ घेऊन जाणार नाही, तर मंगळ आणि त्याहूनही पुढे जाण्याचा मार्ग मोकळा करेल.