E20 मुळे मांसाहारी थाळी महागणार? अंडी आणि चिकनचा इथेनॉलचा काय संबंध आहे ते जाणून घ्या

भारतात पेट्रोलमध्ये 20% इथेनॉल म्हणजेच E20 मिसळण्याच्या धोरणाचा केवळ वाहनांच्या इंधनावरच परिणाम होत नाही. याचा परिणाम खाद्यपदार्थांच्या किमतीवरही होऊ शकतो. त्याचा परिणाम विशेषतः अंडी आणि चिकनच्या किमतीवर दिसून येत आहे. वास्तविक, इथेनॉल तयार करण्यासाठी कॉर्नचा वापर वाढत आहे. पोल्ट्री फीडमध्येही मक्याचा वापर मोठ्या प्रमाणात होतो. अशा स्थितीत मक्याच्या दरात वाढ झाल्याचा थेट परिणाम पोल्ट्री फीड आणि नंतर अंडी आणि कोंबडीच्या किमतीवर होऊ शकतो.

नॅशनल एग कोऑर्डिनेशन कमिटी (NECC) नुसार, गेल्या एका वर्षात अंड्याच्या किमतीत सुमारे 35-40% वाढ झाली आहे. सध्या पोल्ट्री फार्मच्या एका अंड्याची किंमत सात रुपये आहे, तर किरकोळ बाजारात 8.50 ते 9 रुपयांना विकली जात आहे. हिवाळ्यात मागणी वाढल्याने दरात आणखी वाढ होण्याची शक्यता आहे.

हेही वाचा: 10 वर्षे, 13,000 पट वाढ, UPI जागतिक लीडर होण्यामागे काय गणित आहे?

इथेनॉलसाठी कॉर्नची मागणी वाढली

इथेनॉल आणि अंड्याच्या किमतींचा थेट संबंध कॉर्नचा आहे. इथेनॉल बनवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात मक्याचा वापर केला जातो, तर पोल्ट्री कंपन्याही खाद्यासाठी मक्यावर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असतात. अशा परिस्थितीत, इथेनॉल कंपन्यांकडून कॉर्नची मागणी वाढल्यामुळे, पोल्ट्री उद्योगासाठी कॉर्न महाग किंवा कमी उपलब्ध होऊ शकतो. याचा परिणाम भविष्यात अंडी आणि चिकनच्या किमतीवरही होऊ शकतो.

NECC च्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याच्या मते, देशात उत्पादित होणाऱ्या एकूण मक्यापैकी सुमारे 37% मका आता इथेनॉल डिस्टिलरीजमध्ये जात आहे. संसदेच्या आकडेवारीनुसार, भारतात सुमारे 43.4 दशलक्ष टन कॉर्नचे उत्पादन होते, त्यापैकी सुमारे 17 दशलक्ष टन इथेनॉल उत्पादनात वापरले जाते.

हेही वाचा : ऑगस्टमध्ये कांद्याचे भाव दुप्पट, दिवाळीपर्यंत भाव वाढतील का?

सुमारे तीन वर्षांपूर्वी मक्याचा भाव 14 हजार रुपये प्रति टन होता, तो आता 26,500 रुपये प्रति टन झाला आहे. गेल्या पाच महिन्यांत त्याची किंमत सुमारे 20% वाढली आहे. भारतात उत्पादित होणाऱ्या मक्यापैकी सुमारे ६०% मका पोल्ट्री क्षेत्रात वापरला जातो. मका आणि सोयाबीनच्या दरात वाढ झाल्याने पोल्ट्री फीड महाग झाले आहे. याचा थेट परिणाम कुक्कुटपालनाच्या खर्चावर होत असून हा खर्च दीर्घकाळ वाढत राहिल्यास अंडी आणि कोंबडीही महाग होऊ शकतात.

एकटा E20 जबाबदार नाही

मात्र, अंडी आणि कोंबडीच्या किमती वाढण्यास एकट्या इथेनॉलला जबाबदार धरता येणार नाही. उष्मा, हवामानातील बदल, कोंबडीचा मृत्यू दर आणि इतर खाद्य घटकांच्या किंमती यांचाही पोल्ट्री उत्पादन खर्चावर परिणाम होतो.

दरम्यान, कॉर्नपासून इथेनॉलचे उत्पादन झपाट्याने वाढले आहे. 2022 मध्ये ते सुमारे 10 लाख टन होते, जे 2024 मध्ये 60 लाख टनांपेक्षा जास्त आणि आता सुमारे 17 दशलक्ष टन झाले आहे. 2030 पर्यंत ते सुमारे 25 दशलक्ष टनांपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे. वाढत्या मागणीमुळे भारत आता मक्याची आयातही करत आहे. 2024-25 या आर्थिक वर्षात आयात सुमारे 10 लाख टनांच्या विक्रमी पातळीवर पोहोचली आहे. अशा स्थितीत देशांतर्गत उत्पादनात झपाट्याने वाढ झाली नाही, तर मक्याच्या किमती आणि पोल्ट्री खर्चावर दबाव कायम राहू शकतो.