के न्यूज डेस्कटॉप- मध्यपूर्वेतील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर इराण होर्मुझ सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या काही तेल टँकरना मर्यादित मार्गाने जाण्याची परवानगी देण्याचा विचार करत आहे. तथापि, त्यास एक महत्त्वाची अट देखील जोडली जाऊ शकते. वृत्तानुसार, इराणला या टँकर्सद्वारे तेलाचा व्यापार अमेरिकन डॉलरऐवजी चीनी चलन युआनमध्ये करायचा आहे. या प्रस्तावाचे वृत्त समोर येताच जागतिक तेल बाजारात खळबळ उडाली असून कच्च्या तेलाच्या किमती जुलै 2022 नंतरच्या सर्वोच्च पातळीवर पोहोचल्या आहेत.
सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, तेहरान सध्या एक नवीन रणनीती तयार करत आहे, ज्या अंतर्गत होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या तेल टँकरच्या हालचालींवर नियंत्रण ठेवता येईल. ही योजना अंमलात आणल्यास, आंतरराष्ट्रीय तेल व्यापारात युआनच्या वापराला चालना मिळू शकेल आणि डॉलरच्या पकडीला आव्हान मिळेल.
होर्मुझची सामुद्रधुनी हा जगातील सर्वात महत्त्वाचा सागरी मार्ग मानला जातो. जगातील एकूण तेल व्यापाराचा मोठा भाग याच मार्गावरून जातो. त्यामुळे या भागातील कोणत्याही प्रकारच्या तणावाचा थेट परिणाम जागतिक ऊर्जा बाजारावर होतो. ताज्या घडामोडींमुळे तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ झाली आहे.
जागतिक स्तरावर, बहुतेक तेलाचा व्यापार अजूनही अमेरिकन डॉलरमध्ये होतो. तथापि, रशियावर पाश्चिमात्य निर्बंधानंतर, त्याने आपल्या काही तेल सौद्यांमध्ये रुबल आणि युआन या चलनांचा वापर करण्यास सुरुवात केली आहे. त्याचबरोबर चीन गेल्या काही वर्षांपासून आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा व्यापारात युआनचा वाटा वाढवण्याचाही प्रयत्न करत आहे. विशेषत: सौदी अरेबियासारख्या मोठ्या तेल निर्यातदारांकडून खरेदी करताना, चीनने वारंवार युआनमध्ये पैसे देण्याची ऑफर दिली आहे.
इराणचा हा प्रस्ताव अमलात आल्यास जागतिक ऊर्जा बाजारपेठेत मोठा बदल घडू शकतो, असे तज्ज्ञांचे मत आहे. हे केवळ तेल व्यापारासाठी देयक प्रणालीच बदलू शकत नाही, तर दीर्घकाळात अमेरिकन डॉलरच्या जागतिक वर्चस्वाला आव्हान देऊ शकते.
Comments are closed.