चीनची मान दाबून पाकिस्तान जाणार चंद्रावर! 'जिना-1' चंद्राच्या पृष्ठभागावर चालणार आहे

2029 मध्ये पाकिस्तान चंद्रावर जाईल. 'जिना-1' पृथ्वीच्या एकमेव उपग्रहावर उतरणार आहे. पण ही मोहीम प्रत्यक्षात परस्मैपदी आहे. म्हणजेच शेजारी देशाला अंतराळ मोहिमेसाठी चीनवर अवलंबून राहायचे आहे. कारण पाकिस्तानची स्पेस रिसर्च ऑर्गनायझेशन सुपरको अद्याप एकही उपग्रह स्वतःहून प्रक्षेपित करू शकलेली नाही. त्यामुळे स्वत:च्या बळावर ते शक्य नाही, हे पाकिस्तानला चांगलेच ठाऊक आहे. आण्विक संशोधनापासून ते तंत्रज्ञानापर्यंत चीन हाच पाकिस्तानचा एकमेव आशास्थान आहे. आता त्यांना 'मेड इन चायना' होऊन अवकाशात पोहोचायचे आहे.

भारताने सुमारे दोन दशकांपूर्वी चंद्र मोहिमेच्या क्षेत्रात एक महत्त्वाचा टप्पा गाठला होता. पण इतर अनेक क्षेत्रांप्रमाणेच अंतराळ मोहिमेच्या क्षेत्रातही पाकिस्तानला काहीही साध्य करता आलेले नाही. आता ते चीनच्या मदतीने 2029 मध्ये त्यांचे पहिले चांद्र रोव्हर 'जिना-1' चंद्रावर पाठवण्याच्या तयारीत आहेत. चीनच्या 'चांग-ए-8' मोहिमेचा एक भाग म्हणून हा रोव्हर चंद्रावर जाईल आणि चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाजवळील भागात वैज्ञानिक संशोधन करेल, असे पाकिस्तानी माध्यमांच्या सूत्रांनी सांगितले. पाकिस्तानचे पहिले गव्हर्नर जनरल मोहम्मद अली जिना यांच्या नावावरून या रोव्हरचे नाव ठेवण्यात आले आहे. सुचवलेल्या 4,000 नावांपैकी हे नाव निवडण्यात आले.

पाकिस्तानची अंतराळ संशोधन संस्था सुपरकोने अद्याप एकही उपग्रह स्वतःहून सोडलेला नाही. त्यामुळे स्वत:च्या बळावर ते शक्य नाही, हे पाकिस्तानला चांगलेच ठाऊक आहे.

शास्त्रज्ञांना चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवामध्ये विशेष रस आहे असे म्हणणे चांगले आहे. कायम छायांकित खड्डे आणि गोठलेले पाणी! हे संशोधन भविष्यातील अंतराळ संशोधन आणि पृथ्वीवर इतरत्र दीर्घकालीन मानवी वसाहतीसाठी अत्यंत मौल्यवान असल्याचे मानले जाते. ISRO चांद्रयान मोहिमेद्वारे या प्रदेशात रोबोटिक लँडर आणि रोव्हर यशस्वीपणे उतरवणारा पहिला देश ठरला. इतिहास घडतो. 23 ऑगस्ट 2023 रोजी भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेचा इतिहास डोळ्यासमोर ठेऊन, यावेळी कर्जात बुडालेल्या पाकिस्तानलाही तिथे उतरायचे आहे. पण चीनच्या 'गळ्यात' अर्थातच.