ट्रम्प यांच्या इराण धोरणावर प्रश्न उपस्थित केले गेले: 'चर्चेचे आवाहन' की 'युद्धाचा सापळा'? अमेरिका दावे आणि वास्तव यांच्यात अडकली

वॉशिंग्टन/तेहरान: अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांची पश्चिम आशियातील रणांगणात 'आक्रमक मुत्सद्देगिरी' आता त्यांच्या गळ्यातला काटा होताना दिसत आहे. इराणशी सुरू असलेल्या या भीषण संघर्षात अमेरिका अशा चक्रव्यूहात अडकत आहे, ज्यातून बाहेर पडण्याचा मार्ग सध्या अस्पष्ट आहे. एकीकडे ट्रम्प प्रशासन इराणचे कंबरडे मोडले असल्याचा दावा सार्वजनिक व्यासपीठांवर करत असताना, दुसरीकडे आंतरराष्ट्रीय मुत्सद्दी कॉरिडॉरमधून समोर येणारे वास्तव आणि बातम्या काही वेगळेच सांगत आहेत. ट्रम्प यांच्या या रणनीतीवर जगभरातून टीका होत असून समीक्षक त्याला 'स्वतःच्या पायावर कुऱ्हाड मारणे' असे म्हणत आहेत.

अमेरिकेच्या लष्करी कारवाईमुळे इराणची 95 टक्के लष्करी शक्ती नष्ट झाली आहे, अशी मांडणी राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प सातत्याने करत आहेत. ट्रम्प म्हणतात की तेहरानचे नेतृत्व आता गुडघे टेकले आहे आणि वाटाघाटीच्या टेबलावर येण्यासाठी 'भीक मागत आहे'. तथापि, या दाव्यांच्या विरोधात, इराणचे सर्वोच्च नेते मोजतबा खामेनी यांच्या कठोर भूमिकेने अमेरिकेच्या आशा पल्लवित केल्या आहेत. वृत्तानुसार, तेहरानने सध्या अमेरिकेशी थेट संपर्काचे सर्व चॅनेल बंद केले आहेत, ज्यामुळे ट्रम्प यांचे दावे फोल ठरत आहेत.

लष्करी आघाडीवर विरोधाभास: तेहरान अजूनही क्षेपणास्त्रे डागत आहे

पेंटागॉन आणि व्हाईट हाऊसचा दावा आहे की इराणची ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र क्षमता आता नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहे. पण वास्तव हे आहे की इस्रायल आणि या भागातील अमेरिकन लष्करी तळांवर इराणच्या हल्ल्यांची मालिका थांबलेली नाही. या युद्धामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारातही अराजकता निर्माण झाली आहे. सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या 'स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ'वर इराणची पकड मजबूत झाल्यामुळे कच्च्या तेल आणि वायूच्या किमतीत विक्रमी वाढ झाली आहे. एवढेच नव्हे तर आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही ट्रम्प यांना धक्का बसला आहे; जर्मनीसारख्या प्रमुख युरोपीय देशांनी हे युद्ध नाटोचा भाग म्हणून स्वीकारण्यास स्पष्टपणे नकार दिला आहे.

पडद्यामागील कथा: इराणने राजदूत विटकॉफचा विश्वासघात केला

सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ट्रम्प यांचे अत्यंत विश्वासू आणि विशेष दूत स्टीव्ह विटकॉफ यांनी अलीकडेच इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अरगची यांना चर्चेचे आमंत्रण पाठवले होते. कसा तरी मध्यममार्ग काढण्याचा अमेरिकेचा प्रयत्न होता, पण इराणने हे संदेश कचऱ्यात फेकून दिले. इराणच्या अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे की सर्वोच्च नेते खामेनी यांच्या आदेशानुसार, जोपर्यंत अमेरिका आपल्या आक्रमक धोरणांपासून मागे हटत नाही तोपर्यंत त्याच्याशी कोणतीही चर्चा होणार नाही. इराणच्या म्हणण्यानुसार, युद्धबंदीचा निर्णय केवळ त्यांच्या सर्वोच्च नेत्याच्या विवेकबुद्धीवर अवलंबून आहे आणि कोणत्याही अमेरिकन दबावावर नाही.

विधानांचा 'सर्जिकल स्ट्राइक': अरगची यांनी ट्रम्प प्रशासनावर टीका केली

या शब्दयुद्धात अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी दावा केला की, इराणचे परराष्ट्र मंत्री अरघची यांनीच चर्चा सुरू केली होती. याचा प्रतिकार करताना अरगचीने सोशल मीडियावरील हे दावे पूर्णपणे फेटाळून लावले. अमेरिकेने जागतिक तेल बाजाराची दिशाभूल करत खोट्या बातम्या पसरवल्याचा आरोप त्यांनी केला. “इराणने युद्धविराम मागितला नाही किंवा चर्चेसाठी पुढाकार घेतला नाही. आम्ही आमच्या बचावासाठी आमच्या शेवटच्या श्वासापर्यंत लढू,” अरगची स्पष्टपणे म्हणाले. या युद्धातून सुरक्षितपणे बाहेर पडण्यासाठी आता अमेरिकाच ‘एक्झिट रूट’ शोधत असून त्यासाठी दिशाभूल करणाऱ्या वक्तव्यांची मदत घेत असल्याचे इराणचे मत आहे.