इराणच्या संसदेच्या स्पीकरनी घेतली पाक-सेनाप्रमुख मुनीर यांची भेट… अमेरिकेने करार मोडल्याचा आरोप

तेहरान. इराणच्या संसदेचे अध्यक्ष मोहम्मद बगेर गालिबाफ यांनी सोमवारी पाकिस्तानचे लष्करप्रमुख असीम मुनीर यांची भेट घेतली. तेहरानमध्ये ही बैठक झाली. मुनीर इराणच्या दौऱ्यावर आहेत. यावेळी गालिबाफ यांनी अमेरिकेवर टीका केली. ते म्हणाले की, अमेरिकेने जूनमध्ये झालेल्या 14 कलमी कराराच्या (एमओयू) अटी वारंवार मोडल्या आहेत. पश्चिम आशियातील युद्ध संपवून तांत्रिक वाटाघाटींचा मार्ग मोकळा करण्यासाठी हा करार करण्यात आला होता. यामध्ये होर्मुझ सामुद्रधुनी आणि इराणच्या अणुकार्यक्रमावरील चर्चेचाही समावेश होता.

गालिबाफ यांनी टेलिग्रामवर एक निवेदन शेअर केले. कराराची अंमलबजावणी करताना 'वारंवार लादलेल्या' अटींबद्दल अमेरिकेने दुर्लक्ष केल्याबद्दल त्यांनी मुनीरशी चर्चा केली. गालिबाफ म्हणाले, 'करारात सर्व पक्षांच्या जबाबदाऱ्या स्पष्ट आहेत. अमेरिकेने आपली जबाबदारी पार पाडली नाही. यामुळे प्रदेशात स्थिरता निर्माण होण्यास प्रतिबंध झाला. तसेच, या देशात अविश्वासाचे आणखी एक कारण निर्माण झाले.

इराणच्या अधिकाऱ्याने असेही सांगितले की तेहरान हा करार लागू करण्यासाठी प्रयत्न सुरू ठेवेल. ते म्हणाले की, इराणला बाह्य दबावाचा फटका बसत नाही. “आम्ही सामंजस्य कराराच्या अटींची अंमलबजावणी करण्यासाठी आमचे प्रयत्न सुरू ठेवत आहोत,” असे निवेदनात म्हटले आहे. कराराच्या आधारे अमेरिकेला आपली जबाबदारी पार पाडावी लागणार आहे.

बैठकीदरम्यान, मुनीर यांनी असेही सांगितले की ते प्रदेशात स्थिरता परत आणण्यासाठी प्रयत्न करत राहतील. मुनीर सोमवारीच तेहरानला पोहोचला होता. इराणी अधिकाऱ्यांशी चर्चा करण्यासाठी तो तेथे गेला आहे. त्यांचा हा दौरा अशावेळी होत आहे, जेव्हा परिसरात तणाव वाढत आहे. इराण आणि अमेरिका यांच्यातही सतत तणाव असतो.

मुनीरच्या भेटीवर काय म्हणाले इराण?

इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते इस्माईल बगई यांनी यापूर्वी मुनीरच्या भेटीचे वर्णन इराण आणि पाकिस्तानमधील 'खूप चांगल्या आणि विशेष संबंधांचा' भाग म्हणून केले होते. मुनीर तेहरानमध्ये येण्यापूर्वी एका पत्रकार परिषदेत बगई म्हणाले होते की इराण आणि पाकिस्तानमधील द्विपक्षीय संबंध सध्या सर्वोत्तम स्थितीत आहेत. हे संबंध प्रत्येक क्षेत्रात सातत्याने दृढ करण्यासाठी दोन्ही देश कटिबद्ध आहेत.

पश्चिम आशियातील संघर्षादरम्यान पाकिस्तानने अमेरिका आणि इराण यांच्यात चर्चा करण्याचा प्रयत्न यापूर्वीच केला आहे. यामध्ये जूनमध्ये दोन्ही देशांदरम्यान अंतरिम सामंजस्य साधण्याच्या प्रयत्नांचाही समावेश होता. मात्र, नंतर हा प्रयत्न फसला. मुनीरच्या भेटीचा ओमानचे परराष्ट्र मंत्री बद्र बिन हमाद अल बुसैदी यांच्या तेहरान दौऱ्याशी संबंध आहे का, असे बगई यांना विचारले असता, त्यांनी सांगितले की या दोन्ही भेटींमध्ये कोणताही संबंध नाही. दोन्ही दौरे एकाच वेळी होत आहेत.

अल बुसैदी मंगळवारी इराणला भेट देणार आहेत. ते इराणी अधिकाऱ्यांशी चर्चा करणार आहेत. यादरम्यान दोन्ही देशांमधील संबंध, प्रादेशिक सुरक्षा आणि होर्मुझ सामुद्रधुनी या मुद्द्यांवर चर्चा होण्याची अपेक्षा आहे. सागरी वाहतुकीचा मुद्दाही चर्चेत समाविष्ट होऊ शकतो. मुनीर यांची तेहरान भेट अशा वेळी आली आहे जेव्हा पाकिस्तान, सौदी अरेबिया आणि तुर्कस्तानने मक्का संयुक्त संरक्षण करारावर ऑगस्ट २०१४ मध्ये स्वाक्षरी केली होती. या करारानुसार, तीनपैकी कोणत्याही एका देशावर सशस्त्र हल्ला हा इतर दोन देशांवरही हल्ला मानला जाईल.

ट्रम्प यांनी आता काय दावा केला?

दुसरीकडे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणवर आणखी दबाव वाढवण्याचे संकेत दिले आहेत. इराण आर्थिक आणि कार्यात्मक उद्ध्वस्त होण्याच्या मार्गावर असल्याचे त्यांनी वर्णन केले. ट्रम्प यांनी त्यांच्या ट्रुथ सोशल प्लॅटफॉर्मवर दावा केला की तेहरान पूर्णपणे कोसळत आहे. ट्रम्प यांनी लिहिले, इराण पूर्णपणे कोसळत आहे. दुसऱ्या एका पोस्टमध्ये ट्रम्प यांनी दावा केला आहे की, इराणविरुद्ध रिपब्लिकन विजयी होत आहेत. इराण हा आर्थिक आणि लष्करी मृत्यूच्या चक्रात अडकत चाललेला देश असल्याचे त्यांनी सांगितले. ट्रम्प यांनी डेमोक्रॅट्सवरही निशाणा साधला. देशात सुरू असलेले राजकीय सर्वेक्षण त्यांनी फेटाळून लावले. जगाची सद्यस्थिती रिपब्लिकन आणि अमेरिकेच्या बाजूने असल्याचेही सांगितले.

ट्रम्प यांनी लिहिले की, कट्टर डावे डेमोक्रॅट खोट्या सर्वेक्षणांमुळे वेडे होत आहेत. ते याआधी कधीही न पाहिलेल्या प्रमाणात हे रिलीज करत आहेत. त्यांना 'डिमॉरलाइजिंग कॅम्पेन' म्हणतात. यामध्ये ते रिपब्लिकनांचे मनोधैर्य खचवण्याचा प्रयत्न करतात, जेणेकरून ते मतदानासाठी बाहेर पडू नयेत. पण वास्तविक सर्वेक्षणे खूप चांगली आहेत. एवढा उत्साह आपल्या देशात यापूर्वी कधीच नव्हता. आम्ही सर्वांविरुद्ध जिंकत आहोत. यामध्ये इराणचाही समावेश आहे. इराण सध्या आर्थिक आणि लष्करी मृत्यूच्या चक्रात आहे.

अमेरिकेने देशांना दिलेल्या धमकीवर चीन काय म्हणाला?

त्याच वेळी, चीनने सोमवारी सांगितले की निर्बंध लादणे आणि अतिरिक्त दबाव निर्माण करणे 'प्रकरण सोडविण्यात मदत करणार नाही'. इराणसोबत व्यापार करणाऱ्या देशांवर नवे निर्बंध लादण्याची धमकीही अमेरिकेने दिली आहे.

चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते लिन जियान यांनी बीजिंगमधील दैनिक पत्रकार परिषदेत ही माहिती दिली. ते म्हणाले, यामुळे तणाव आणखी वाढेल आणि परिस्थिती आणखी बिघडेल. हे कोणाच्याही हिताचे नाही. ते पुढे म्हणाले की, चीन सर्व पक्षांना असे आवाहन करत आहे की, ज्यामुळे मतभेद आणि वाद आणखी वाढू शकतात. याव्यतिरिक्त, जागतिक आर्थिक वाढ आणि आर्थिक स्थिरतेला हानी पोहोचू शकते.