ट्रम्प यांची धोकादायक योजना! होर्मुझची सामुद्रधुनी आता उघडणार नाही का? इराणची अर्थव्यवस्था गंभीर संकटाचा सामना करत आहे

नवी दिल्ली: होर्मुझची सामुद्रधुनी हा जगातील सर्वात महत्त्वाचा तेल निर्यात मार्ग आहे. गेल्या दोन महिन्यांपासून अमेरिका आणि इराणमध्ये सुरू असलेल्या तणावपूर्ण परिस्थितीमुळे हा मार्ग जवळपास बंद आहे. त्यामुळे जहाजांची हालचाल थांबली असून अनेक देशांमध्ये इंधनाची कमतरता भासत आहे. आता हा रस्ता लवकर खुला होणार नसल्याची बातमी आहे.

ट्रम्पची दीर्घ वेढा योजना

खरं तर, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवरील नाकेबंदी दीर्घकाळ कायम ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे. वृत्तानुसार, ट्रम्प यांनी आपल्या अधिकाऱ्यांना 'दीर्घकालीन वेढा'साठी तयार राहण्याच्या सूचना दिल्या आहेत.

ट्रम्प यांनी सुरुवातीला आणखी दोन पर्यायांचा विचार केला होता: एकतर इराणवर पुन्हा हल्ले करणे किंवा युद्ध पूर्णपणे संपवणे, परंतु हे दोन्ही पर्याय अधिक धोकादायक असल्याचे पाहून त्यांनी आर्थिक दबावाची रणनीती निवडली. नाकेबंदी सुरू ठेवून इराणची अर्थव्यवस्था कमकुवत करणे हे त्यांचे मुख्य लक्ष्य आहे.

इराणवर आर्थिक दबाव वाढत आहे

इराणची तेल निर्यात ही मुख्यतः होर्मुझ सामुद्रधुनीतून होते. अमेरिकेच्या नाकेबंदीमुळे इराणच्या तेल टँकरच्या वाहतुकीवर वाईट परिणाम झाला आहे. याचा इराणच्या उत्पन्नावर मोठा परिणाम होत आहे. थेट युद्ध टाळणे आणि नाकेबंदीच्या माध्यमातून इराणवर दबाव कायम ठेवणे ही उत्तम रणनीती असल्याचे अमेरिकन अधिकाऱ्यांचे मत आहे.

निर्यात थांबल्यामुळे इराणकडे तेल साठले आहे. अहवाल सूचित करतात की इराणकडे आता फक्त 12 ते 22 दिवसांचा साठा शिल्लक आहे. जागा संपल्याने इराणला तेलाचे उत्पादन कमी करावे लागेल, ज्यामुळे त्याच्या सरकारचे उत्पन्न आणखी कमी होईल. परिस्थितीला तोंड देण्यासाठी इराणने त्यांचे जुने आणि बंद केलेले टँकर पुन्हा वापरण्यास सुरुवात केली आहे.

इराणचा प्रस्ताव आणि ट्रम्प यांची प्रतिक्रिया

इराणने अमेरिकेला नवा प्रस्ताव पाठवला आहे. अमेरिकेने नाकेबंदी उठवली तर इराणही काही निर्बंध उठवू शकतो आणि तात्पुरत्या युद्धविरामावर चर्चा होऊ शकते, असे म्हटले आहे. परिस्थिती सामान्य झाल्यानंतरच अणुकार्यक्रमावर चर्चा होऊ शकते, असे इराणचे म्हणणे आहे. मात्र, ट्रम्प या प्रस्तावावर समाधानी दिसत नाहीत. त्यांना आधी अणुप्रश्न सोडवायचा आहे.