यूपी विधानसभा निवडणूक: सपा ६० जागांवर बोलणी सुरू करून युतीची गाठ उघडणार

उत्तर प्रदेशातील 2027 च्या विधानसभा निवडणुकीपूर्वी समाजवादी पक्ष (SP) आणि काँग्रेस यांच्यातील युतीबाबत जागावाटपावरून राजकीय खलबते तीव्र होण्याची चिन्हे आहेत. दोन्ही पक्षांमधील आघाडीच्या मार्गातील सर्वात मोठे आव्हान जागा वाटपाचे आहे. काँग्रेसला राज्यात अधिक जागा मिळवून राजकीय मैदान मजबूत करायचे आहे, तर सपाला त्यांच्या नेतृत्व आणि निवडणुकीच्या रणनीतीच्या जोरावर युती पुढे न्यायची आहे. अशा स्थितीत सपा 60 ते 65 जागांवर चर्चा सुरू करण्याच्या तयारीत आहे. या संवादात गेल्या विधानसभा आणि लोकसभा निवडणुकीच्या निकालाबरोबरच जागानिहाय विजयाच्या शक्यतेलाही महत्त्वाचा आधार दिला जाणार आहे.

विधानसभा निवडणुकीसाठी सपा आणि काँग्रेसची युती आता जागावाटपावर अवलंबून आहे. काही काळापूर्वी काँग्रेस 150 पेक्षा कमी जागांवर निवडणूक लढवणार नसल्याची चर्चा होती. त्याचवेळी काँग्रेसचा दावा दोनशेच्या आसपास पोहोचल्याची चर्चा आहे. अशा परिस्थितीत सपासमोर आपले निवडणुकीचे मैदान आणि पक्ष नेत्यांचे दावे आणि मित्रपक्षांच्या महत्त्वाकांक्षा पूर्ण करण्याचे आव्हान आहे. ही आघाडी पुढे नेण्यासाठी सपा ६० जागांवर बोलणी सुरू करण्याच्या तयारीत आहे. मात्र, जागांचा वाटा ठरवताना केवळ जुन्या निवडणुकीच्या आकडेवारीचा आधार घेतला जाणार नाही, तर कोणत्या पक्षाच्या उमेदवाराला कोणती जागा जिंकण्याची अधिक शक्यता आहे, हेही पाहिले जाणार आहे.

गेल्या निवडणुकीच्या निकालातून यावर तोडगा निघेल

गेल्या विधानसभा आणि लोकसभा निवडणुकीच्या निकालांच्या आधारे सपा आणि काँग्रेसमध्ये जागावाटपाचा मार्ग काढण्याचा प्रयत्न केला जाईल. सपा प्रमुख अखिलेश यादव यांनी याआधीच आघाडीत जागांबाबत नसून विजयाबाबत असेल असे सांगितले आहे. अशा स्थितीत प्रत्येक जागेवरील दाव्याबरोबरच संघटनेची सक्रियता, उमेदवार निवड आणि सामाजिक समीकरणेही लक्षात ठेवली जाणार आहेत. 2022 च्या विधानसभा निवडणुकीत काँग्रेसने 399 जागांवर आपले उमेदवार उभे केले होते, परंतु पक्षाला फक्त दोनच जागा मिळाल्या होत्या. सपाच्या जागांच्या मागणीवर प्रश्न उपस्थित करण्यासाठी हा आकडा आधार ठरू शकतो. दुसरीकडे, काँग्रेस आपली राजकीय ताकद वाढवण्यासाठी अधिक जागा लढवण्यास इच्छुक आहे.

2024 च्या लोकसभा निवडणुकीत सपाला 37 तर काँग्रेसने 6 जागा जिंकल्या. दोन्ही पक्ष या निकालांचा वापर विधानसभा मतदारसंघानुसार त्यांच्या बाजूने युक्तिवाद म्हणून करू शकतात. विधानसभा मतदारसंघांच्या दृष्टीने लोकसभा निवडणुकीतील कामगिरीवर नजर टाकल्यास सपा 183 मतदारसंघांत आघाडीवर होती तर काँग्रेसने 39 मतदारसंघांत आघाडी घेतली होती. या आकड्यातून काँग्रेस आघाडीतील आपली भागीदारी मजबूत करण्याचा प्रयत्न करू शकते.

हेही वाचा : जयंत चौधरींमुळे भाजपचा ताण वाढला, जास्त जागांसाठी आग्रही, अडचण कुठे आहे?

अखिलेशसमोर दुहेरी आव्हान

युतीच्या चर्चेत अखिलेश यादव यांच्यासमोर दुहेरी आव्हान आहे. एकीकडे काँग्रेसला समाधानी ठेवावे लागणार आहे, तर दुसरीकडे विधानसभा निवडणुकीत तिकिटाचा दावा करणाऱ्या पक्षाच्या नेत्यांच्या आणि कार्यकर्त्यांच्या अपेक्षाही लक्षात ठेवाव्या लागणार आहेत. सपाची युती त्यांच्या नेतृत्व आणि रणनीतीभोवती असावी अशी इच्छा आहे. त्यासाठी पक्ष निवडणुकीच्या परिस्थितीचे जागानिहाय मूल्यांकन करत आहे. केवळ दाव्याच्या जोरावर नव्हे, तर विजयाच्या शक्यता आणि स्थानिक राजकीय समीकरणे डोळ्यासमोर ठेवून युतीमध्ये प्रत्येक पक्षाला किती जागा मिळतील, हे ठरविण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.

320 जागांपर्यंत मॅपिंग

सपाशी संबंधित सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, पक्षाने केलेल्या सर्वेक्षण आणि निवडणुकीच्या मुल्यांकनात यावेळेस जवळपास 320 जागांसाठी परिस्थिती स्पष्ट असल्याचे समोर आले आहे. यामध्ये मागील निवडणुकीत जिंकलेल्या जागांसह इतर भागातील निवडणुकीच्या संभाव्यतेचे मूल्यांकन देखील समाविष्ट आहे. पक्षाने जवळपास सर्व जागांचे मॅपिंग केले आहे. या मूल्यांकनाच्या आधारे काँग्रेससोबत ६० ते ६५ जागांवर चर्चा सुरू करण्याची तयारी सुरू आहे. तथापि, प्रारंभिक दावा आणि अंतिम समझोता यामध्ये फरक असू शकतो. जागांच्या संख्येबरोबरच कोणत्या पक्षाची स्थिती कोणत्या भागात मजबूत आहे आणि कोणता उमेदवार युतीसाठी अधिक फायदेशीर ठरू शकतो हेही महत्त्वाचे ठरणार आहे.

हेही वाचा: मोदींनंतर शाह-नवीन जोडी मैदानात, पूर्वांचलमध्ये 2027 चा चक्रव्यूह सज्ज

कमी जागा मिळाल्यास असंतोष वाढू शकतो

सपासमोरील सर्वात गुंतागुंतीचा प्रश्न त्यांच्याच दावेदारांचा आहे. निवडणुकीपूर्वी पक्षाच्या नेत्यांनी अनेक विधानसभा मतदारसंघात तिकिटासाठी दावेदारी मांडली आहे. अशा परिस्थितीत काँग्रेसला कोणत्याही जागेवर निवडणूक लढवण्याची संधी दिल्यास सपाच्या स्थानिक नेत्यांमध्ये आणि कार्यकर्त्यांमध्ये असंतोष निर्माण होऊ शकतो. दुसरीकडे, काँग्रेसला फार कमी जागा मिळाल्या, तर आघाडीबाबत पक्षाची भूमिका मर्यादित ठेवली जात असल्याचा संदेश त्यांच्या कार्यकर्त्यांमध्ये जाऊ शकतो. त्यामुळे दोन्ही पक्षांमध्ये जागावाटपाचा करार होणे आव्हानात्मक ठरू शकते.

या कारणास्तव, चर्चेत काही जागांची देवाणघेवाण किंवा उमेदवाराच्या पदाच्या आधारे करार होण्याची शक्यता आहे. आता सपा आणि काँग्रेस आपापल्या राजकीय हितसंबंध, निवडणुकीतील शक्यता आणि कार्यकर्त्यांच्या अपेक्षा यात समतोल साधून युतीची गाठ कशी बांधतात, हे पाहावे लागेल.