व्हायरल, बॅक्टेरिया, डेंग्यू की टायफॉइड? तापाच्या लक्षणांमधील फरक समजून घ्या

विषाणूजन्य, डेंग्यू किंवा टायफॉइड: ताप येणे हा एक आजार नाही. हे शरीराचे लक्षण आहे की रोगप्रतिकारक शक्ती संसर्गाशी लढण्याचा प्रयत्न करीत आहे. तापासोबत वेगवेगळी लक्षणे दिसू लागतात आणि ते व्हायरल इन्फेक्शन, बॅक्टेरिया इन्फेक्शन, डेंग्यू की टायफॉइडमुळे हे समजत नाही तेव्हा ही समस्या उद्भवते. डॉ. वामशी व्ही, सल्लागार – इंटरनल मेडिसिन, ग्लेनेगल्स अवेअर हॉस्पिटल (फोर्टिस हेल्थकेअर नेटवर्क हॉस्पिटल), एलबी नगर, हैदराबाद यांच्याकडून याबद्दल तपशीलवार माहिती घेऊ या.

विषाणूजन्य तापामध्ये ही लक्षणे दिसतात

व्हायरल इन्फेक्शन हे तापाचे एक सामान्य कारण आहे. फ्लूसारखे अनेक संक्रमण यामागे असू शकतात. ताप बऱ्याचदा अचानक सुरू होतो आणि सुरुवातीच्या दिवसांत तो जास्त राहू शकतो. साधारणत: तीन ते पाच दिवसांत सुधारणा सुरू होते.

यासोबतच संपूर्ण शरीरात वेदना, थकवा, सर्दी, नाक वाहणे, घसा खवखवणे किंवा कोरडा खोकला यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात. व्हायरल इन्फेक्शनमध्ये अँटिबायोटिक्स सहसा काम करत नाहीत. पुरेशी विश्रांती, पाणी आणि इतर द्रवपदार्थ घेणे महत्वाचे आहे. ताप किंवा अंगदुखीसाठी डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार पॅरासिटामॉल घेऊ शकता.

जीवाणूजन्य तापामध्ये विशिष्ट ठिकाणी समस्या उद्भवते.

बॅक्टेरियाच्या संसर्गामध्ये, शरीराच्या विशिष्ट भागात समस्या अनेकदा दिसून येतात. उदाहरणार्थ, फुफ्फुसाचा संसर्ग झाल्यास खोकला आणि कफ, लघवी करताना जळजळ होणे किंवा घशाच्या संसर्गाच्या बाबतीत तीव्र वेदना होऊ शकतात. ताप हळूहळू वाढू शकतो किंवा काही काळ शांत झाल्यानंतर परत येऊ शकतो. अशा वेळी तपासणीनंतर डॉक्टर गरज पडल्यास योग्य प्रतिजैविक देतात. सल्ल्याशिवाय अँटीबायोटिक्स घेणे हानिकारक ठरू शकते.

डेंग्यूमध्ये तीव्र तापाने शरीराचे तुकडे होऊ लागतात.

पावसाळ्यात डेंग्यूचे रुग्ण वाढू शकतात. संक्रमित एडिस डासाच्या चाव्याव्दारे होणाऱ्या या आजारात खूप ताप, डोकेदुखी, डोळ्यांमागे दुखणे, शरीर व सांधे दुखणे, उलट्या होणे, त्वचेवर पुरळ येणे असे प्रकार होऊ शकतात. ताप कमी झाला तरी धोका पूर्णपणे दूर होत नाही. गुंतागुंत होण्याचा धोका वाढू शकतो, विशेषतः तिसऱ्या ते सातव्या दिवसापर्यंत. त्यामुळे डॉक्टरांच्या सल्ल्याने तपासणी आणि निरीक्षण आवश्यक आहे. डेंग्यूसाठी अँटिबायोटिक्स हे नेहमीचे उपचार नाहीत; पुरेसे द्रवपदार्थ आणि विश्रांती महत्त्वाची आहे.

टायफॉइडमध्ये ताप हळूहळू वाढू शकतो

टायफॉइड हा दूषित अन्न किंवा पाण्यामुळे होणारा संसर्ग आहे. यामध्ये, ताप इतर संक्रमणांपेक्षा हळूहळू वाढू शकतो आणि उपचार न केल्यास तो बराच काळ टिकू शकतो. मुलांमध्ये अशक्तपणा, पोटदुखी, बद्धकोष्ठता किंवा जुलाब, जिभेवर लेप पडणे आणि भूक न लागणे यासारखी लक्षणे देखील दिसू शकतात.

टायफॉइडची पुष्टी करण्यासाठी, डॉक्टर गरजेनुसार चाचण्या घेतात आणि योग्य प्रतिजैविकांची शिफारस करतात.

या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नका

ताप तीन दिवसांपेक्षा जास्त काळ राहिल्यास, तीव्र डोकेदुखी किंवा मान ताठ राहणे, सतत उलट्या होणे, पाणी पिण्यास त्रास होणे, अंगावर पुरळ येणे किंवा नाक व हिरड्यांतून रक्त येणे, श्वास घेण्यास त्रास होणे, छातीत दुखणे किंवा विचार करण्यात अडचण येणे सोबतच अत्यंत अशक्तपणा असल्यास त्वरित डॉक्टरांशी संपर्क साधावा.

केवळ तापाची लक्षणे पाहून संसर्गाचे कारण ठरवणे नेहमीच शक्य नसते. गरज भासल्यास डॉक्टर CBC, डेंग्यू NS1, ब्लड कल्चर अशा चाचण्या करून नेमके कारण शोधू शकतात. त्यामुळे स्वतःहून अँटिबायोटिक्स सुरू करण्याऐवजी वेळेवर वैद्यकीय सल्ला घेणे हाच सर्वात सुरक्षित मार्ग आहे.